Postanowienie NSA z 3 lutego 2012 r., II OPP 4/12

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 3 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J. W. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku, sygn. akt II SAB/Bk 44/11 (wcześniej II SAB/Bk 6/10)

Sprawa

w sprawie ze skargi J. W. na bezczynność Wojewody Podlaskiego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie NSA Zofia Flasińska Marek Stojanowski (spr.)

Uzasadnienie

W dniu 13 stycznia 2012 r. J. W. wniosła skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku (sygn. akt II SAB/Bk 44/11, wcześniej sygn. akt II SAB/Bk 6/10) w sprawie z jej skargi na bezczynność Wojewody Podlaskiego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty H. z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego. Skarżąca wniosła o stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie II SAB/Bk 44/11 oraz o zasądzenie na jej rzecz od Skarbu Państwa kwoty 20.000 zł.

Z akt sprawy wynika, że skarga J. W. na bezczynność Wojewody Podlaskiego wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy została przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku przez organ dnia 28 stycznia 2010 r. (data prezentaty sądu). Zarządzeniem z dnia 28 stycznia 2010 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi. W odpowiedzi na powyższe zarządzenie, w dniu 22 lutego 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wpłynął wypełniony przez J. W. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 23 lutego 2010 r. referendarz sądowy WSA w Białymstoku przyznał skarżącej prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Zarządzeniem z dnia 18 marca 2010 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 22 kwietnia 2010 r. Przed rozprawą skarżąca złożyła wnioski o zobowiązanie Wojewody Podlaskiego do uporządkowania akt oraz wniosek o zawieszenie postępowania. W dniu 22 kwietnia 2010 r. odbyła się rozprawa sądowa, na której odmówiono uwzględnienia wniosków skarżącej. Po zamknięciu rozprawy i po naradzie, Sąd postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia na dzień 6 maja 2010 r. W dniu 28 kwietnia 2010 r. skarżąca złożyła wniosek o rozpatrzenie dowodu tj. postanowienia Wojewody Podlaskiego z dnia [...] kwietnia 2010 r. o sprostowaniu własnej decyzji z dnia [...] maja 2009 r. odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty H. z dnia [...] listopada 2004 r. W dniu 6 maja 2010 r. Sąd postanowił zamkniętą rozprawę otworzyć na nowo i nowy termin posiedzenia wyznaczyć z urzędu. Zarządzeniem z dnia 8 czerwca 2010 r. wyznaczono kolejny termin rozprawy na dzień 8 lipca 2010 r. Wyrokiem z dnia 8 lipca 2010 r. WSA w Białymstoku oddalił skargę J. W.na bezczynność Wojewody Podlaskiego. Postanowieniem z dnia 9 września 2010 r. referendarz sądowy WSA w Białymstoku przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. W dniu 20 października 2010 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Białymstoku wyznaczyła adw. P. C. jako pełnomocnika z urzędu dla skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku po rozpoznaniu wniosku pełnomocnika, postanowieniem z dnia 16 grudnia 2010 r., przywrócił J. W. termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 535/11 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania. Sprawa wróciła do Sądu I instancji w dniu 13 lipca 2011 r. W tym samym dniu przeprowadzono losowanie składu orzekającego. Zarządzeniem z dnia 19 lipca 2011 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 20 września 2011 r. W dniu 29 lipca 2011 r. wpłynęła od organu informacja, że decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Wojewoda Podlaski umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty H. z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...]. W dniu 1 sierpnia 2011 r. skarżąca złożyła wniosek o wyłączenie sędziego Grażyny Grylaszewskiej od orzekania w sprawie. Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2011 r. WSA w Białymstoku oddalił przedmiotowy wniosek skarżącej. W związku ze złożonym w dniu 30 sierpnia 2011 r. zażaleniem na powyższe postanowienie, WSA w Białymstoku odroczył termin rozprawy wyznaczony na dzień 20 września 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 października 2011 r. sygn. akt II OZ 967/11 oddalił zażalenie J. W. na postanowienie z dnia 11 sierpnia 2011 r. W dniu 14 listopada 2011 r. akta zostały zwrócone do WSA w Białymstoku. Zarządzeniem z dnia 5 grudnia 2011 r. został wyznaczony kolejny termin rozprawy na dzień 19 stycznia 2012 r. Na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012 r. skarżąca złożyła wniosek o zawieszenie postępowania, który nie został przez Sąd uwzględniony. Po zamknięciu rozprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 19 stycznia 2012 r. umorzył postępowanie sądowe w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W przedstawionym stanie faktycznym skarga J. W. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podnieść, że skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm. - zwanej dalej ustawą). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz, że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jego zakończenia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Niewątpliwie sprawa sądowoadministracyjna ze skargi J. W. na bezczynność Wojewody Podlaskiego (od dnia jej przekazania przez organ do dnia 19 stycznia 2012 r. w którym zapadło orzeczenie kończące postępowanie w sprawie) trwała 2 lata, na które składało się nie tylko postępowanie pierwszoinstancyjne, ale również postępowanie przed sądem odwoławczym. Nie można jednak uznać a priori, że każde długotrwałe postępowanie można uznać za przewlekłe. Pojęcie przewlekłości nie jest wprost zależne od długości toczącego się postępowania. Jedynie tylko nadmierne odstępstwa od czasu koniecznego do wykonania określonych czynności sądowych mogą zostać uznane za tworzące stan nieuzasadnionej zwłoki. Długotrwałe oczekiwanie na zakończenie postępowania jest, w odczuciu skarżącej, równoznaczne z przewlekłością postępowania. Trzeba jednak mieć na względzie, że długi czas trwania postępowania nie może być utożsamiany z przewlekłością postępowania, na którą - jak to już wyżej wskazano - składają się także inne elementy. Istotne znaczenie ma zagadnienie skomplikowania danej sprawy, zwłaszcza pod względem formalnym. Nie bez znaczenia pozostaje bowiem fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zobligowany był do wnikliwego zbadania wniesionej skargi na bezczynność Wojewody Podlaskiego pod kątem składanych przez skarżącą licznych wniosków do organu o wszczęcie postępowań nadzorczych.

W przedmiotowej sprawie Sąd Wojewódzki podejmował poszczególne czynności prawidłowo i bez nieuzasadnionej zwłoki. Termin pierwszej rozprawy został wyznaczony już po dwóch miesiącach od daty wpływu skargi do sądu. Jednakże po odroczeniu publikacji orzeczenia, zamkniętą rozprawę otwarto na nowo, bowiem istotne okoliczności ujawniły się dopiero po jej zamknięciu (pismo skarżącej z dnia 28 kwietnia 2010 r.). Kolejny termin został wyznaczony na dzień 8 lipca 2010 r. i w tym też dniu zapadł wyrok oddalający skargę J. W. Postępowanie w pierwszej instancji trwało więc siedem miesięcy. Po przyznaniu skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, po wyznaczeniu adwokata przez właściwą radę adwokacką, po rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej – skarga kasacyjna J. W. została przekazana w dniu 9 marca 2011 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdzie oczekiwała na rozpoznanie zgodnie z kolejnością wpływu. Postępowanie w okresie od lipca 2010 r. do marca 2011 r. nie było następstwem opieszałego działania Sądu, ale składania kolejnych wniosków przez skarżącą ze znacznym opóźnieniem i ich rozpoznawania przez Sąd. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylający zaskarżony wyrok i przekazujący sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania zapadł w dniu 2 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 535/11. Po zwrocie akt do WSA w Białymstoku w dniu 13 lipca 2011 r. Sąd ten podjął niezwłoczne czynności procesowe mające na celu rozstrzygnięcie sprawy, przeprowadzono losowanie sędziego sprawozdawcy i składu orzekającego, jak również wyznaczono w dniu 19 lipca 2011 r. termin rozprawy na dzień 20 września 2011 r. Jednakże w tym terminie rozprawa nie odbyła się, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązany był do rozpoznania wniosku skarżącej o wyłączenie sędziego, a następnie do przekazania sądowi odwoławczemu zażalenia skarżącej na postanowienie z dnia 11 sierpnia 2011 r. o odmowie wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 października 2011 r. oddalił zażalenie skarżącej i akta zostały zwrócone do WSA w dniu 14 listopada 2011 r. W dniu 5 grudnia 2011 r. wyznaczono po raz kolejny termin rozprawy na dzień 19 stycznia 2012 r. Tym samym postępowanie sądowoadministracyjne w pierwszej instancji zostało zakończone bowiem w dniu 19 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku umorzył postępowanie w sprawie. Wskazać należy więc, że ponowne rozpoznanie sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku - od daty zwrotu akt z NSA (13 lipca 2011 r.) do daty w której zapadło postanowienie kończące postępowanie w sprawie (19 stycznia 2012 r.) - trwało 6 miesięcy, w tym okresie postępowanie prowadzone było skrupulatnie i nie doszło do jakichkolwiek naruszeń ze strony Sądu.

Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu sądowym toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku w sprawie o sygn. akt II SAB/Bk 44/11 nie odnotowano nadmiernych odstępstw od czasu koniecznego do wykonania określonych czynności, terminowo podejmowano poszczególne czynności sądowe, a zatem nie naruszono prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy orzekł o oddaleniu skargi na przewlekłość postępowania.