Uzasadnienie
Skarga J. J. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz z odpowiedzią organu na skargę w dniu 21 czerwca 2016 r.
W skardze zawarto wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na wezwanie Sądu skarżący nadesłał ten wniosek na urzędowym formularzu w dniu 29 lipca 2016 r. Zarządzeniem z dnia 1 sierpnia 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedłożenia zaświadczenia z zakładu karnego o posiadanych środkach na koncie depozytowym, które pozostają do jego dyspozycji. Postanowieniem z dnia 4 października 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy albowiem nie wykonał on wezwania do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy. W dniu 4 listopada 2016 r. skarżący wniósł sprzeciw od tego postanowienia. Postanowieniem z dnia 25 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego.
Zarządzeniem z dnia 1 grudnia 2016 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi. W piśmie z dnia 8 grudnia 2016 r. (data wpływu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 19 grudnia 2016 r.) skarżący ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy. Wykonując wezwanie Sądu (zarządzenie z dnia 11 stycznia 2017 r.), w dniu 14 lutego 2017 r. skarżący nadesłał wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu wraz z żądanymi przez Sąd dokumentami. Postanowieniem z dnia 17 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zmienił postanowienie referendarza sądowego z dnia 4 października 2016 r. i przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Postanowieniem z dnia 10 maja 2017 r., II OPP 22/17 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę J. J. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie.
Wyrokiem z dnia 11 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. J. W dniu 28 września 2017 r. pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku.
Postanowieniem z dnia 9 listopada 2017 r., II OPP 40/17 Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę J. J. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie.
Akta sprawy wraz ze skargą kasacyjną zostały przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 22 stycznia 2018 r.
Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną J.J..
Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2019 r., II OPP 12/19 Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę J. J. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie wniesioną 13 grudnia 2019 r.
W dniu 13 listopada 2019 r. wpłynęły do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie skargi na przewlekłość postępowania z dnia 8 i 9 października 2019 r., nadane przez Prezesa Sądu Rejonowego [...] w G. w dniu 8 listopada 2019 r. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że nastąpiła przewlekłość przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1527/16 oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II OSK 173/18, przyznanie na rzecz skarżącego od Skarbu Państwa sumy pieniężnej 20 000 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że w postępowaniu zaszła nieuzasadniona zwłoka w okresie od 15 grudnia 2019 r. do 9 października 2019 r.
W dniu 6 lutego 2020 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1527/16 i Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II OSK 173/18 z dnia 8 grudnia 2019 r., nadana przez Sąd Rejonowy w T. w dniu 3 lutego 2020 r.
W dniu 10 lutego 2020 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1527/16 i Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II OSK 173/18 z dnia 19 stycznia 2020 r., nadana przez Prezesa Sądu Rejonowego [...] w G. w dniu 4 lutego 2020 r.
Wszystkie te skargi zostały przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 5 marca 2020 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargi J. J. z dnia 8 i 9 października 2019 r. na naruszenie jego prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu sądowym toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1527/16 oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II OSK 173/18 nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. z 2018 r., poz.
- przewlekłość postępowania sądowego występuje, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. W myśl art. 2 ust. 2 powołanej ustawy dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, iż ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2014 r., II OPP 14/14, z dnia 25 lipca 2013 r., II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl).
Postępowanie w tej sprawie przed Sądem I instancji trwało 18 miesięcy. Od dnia wpływu skargi do dnia wydania wyroku przez Sąd I instancji upłynął rok. Przedłużenie się tego postępowania spowodowane było koniecznością rozpoznania przez Sąd wniosków skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie nadesłał wszystkich dokumentów niezbędnych do rozpoznania jego pierwszego wniosku o prawo pomocy, co skutkowało odmową przyznania mu prawa pomocy przez Sąd I instancji (postanowienie z 25 listopada 2016 r.). Skarżący nadesłał te dokumenty dopiero wraz z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy przy piśmie z dnia 14 lutego 2017 r.
Natomiast postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym trwało 22 miesiące. Należy mieć jednak na uwadze, że znaczna liczba spraw wpływających ze środkami odwoławczymi do Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowi przyczynę długiego oczekiwania na rozpoznanie sprawy, a czas tego oczekiwania wynosi obecnie około 2 lata. Stosownie do przepisu § 42 ust. 2 uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2010 r. w sprawie regulaminu wewnętrznego urzędowania Naczelnego Sądu Administracyjnego (M.P. Nr 86, poz. 1007) zmienionej uchwałą z dnia 14 listopada 2016 r. (M.P. z 2016 r., poz. 1126) przewodniczący wydziału w zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów przydziela sprawy sędziom wydziału według kolejności ich wpływu, z wyłączeniem spraw, które podlegają rozpoznaniu poza kolejnością na podstawie przepisów niniejszego Regulaminu (§ 42 ust. 2 pkt 2-10) albo przepisów szczególnych. Zgodnie z § 42 ust. 5 Regulaminu Prezes Izby może w uzasadnionych przypadkach zarządzić rozpoznanie sprawy lub określonych spraw poza kolejnością ich wpływu, po uprzednim uzgodnieniu z przewodniczącymi wydziałów.
W kategorii spraw, do której należy ta sprawa przepisy ustaw szczególnych ani przepisy Regulaminu wewnętrznego urzędowania Naczelnego Sądu Administracyjnego nie nakładają na Sąd obowiązku rozpoznania sprawy poza kolejnością. Skarżący kasacyjnie nie składał wniosku o przyśpieszenie rozpoznania tej sprawy. W związku z powyższym, mając na uwadze dużą liczbę spraw wpływających do tego Naczelnego Sądu Administracyjnego i konieczność ich rozpoznawania według kolejności ich wpływu, nie można uznać, że zwłoka w prowadzeniu postępowania przez ten Sąd była nieuzasadniona. Ponadto - wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2019 r. - postępowanie sądowe w tej sprawie zostało prawomocnie zakończone.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w tej sprawie nie można stwierdzić, że nastąpiła przewlekłość postępowania sądowego i na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.
Natomiast skargi J. J. z dnia 8 grudnia 2019 r. i 19 stycznia 2020 r. podlegają odrzuceniu.
Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie. Oznacza to, że skarga na przewlekłość postępowania jest dopuszczalna jedynie w toku postępowania w sprawie, której dotyczy, bowiem zasadniczym celem tej skargi jest usunięcie stanu przewlekłości i spowodowanie rozpoznania toczącej się sprawy. W związku z tym stwierdzić należy, że niedopuszczalne jest zarówno wniesienie skargi na przewlekłość postępowania po prawomocnym zakończeniu postępowania, jak również przed jego wszczęciem.
Postępowanie sądowe w tej sprawie zostało zakończone prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2019 r. W związku z powyższym skargi na przewlekłość postępowania wniesione po tej dacie są niedopuszczalne i podlegają odrzuceniu.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. w zw. z art. 178 i 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji.