Uzasadnienie
S. K. w piśmie z dnia 8 października 2012 r. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] września 2012 r. Pismo to zostało przekazane przez organ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w listopadzie 2012 r. W wykonaniu wezwania Sądu, skarżący w piśmie z dnia 10 stycznia 2013 r. sprecyzował, że jego skarga z dnia 8 października 2012 r. jest również skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy P. w przedmiocie zmiany zagospodarowania terenu. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 stycznia 2013 r. skargi te zostały rozdzielone i zarejestrowane odpowiednio pod sygn. akt II SA/Gl 1378/12 i II SAB/Gl 4/13. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 stycznia 2013 r. Wójt Gminy P. nadesłał odpowiedź na skargę w dniu 11 lutego 2013 r.
Zarządzeniem z dnia 21 lutego 2013 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W piśmie z dnia 7 marca 2013 r. skarżący złożył zażalenie na to zarządzenie. Akta sprawy wraz z zażaleniem zostały przesłane do Naczelnego Sądu Administracyjnego 19 marca 2013 r. Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2013 r. (sygn. akt II OZ 245/13) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego. Akta sprawy zostały przekazane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w dniu 25 kwietnia 2013 r.
Zarządzeniem z dnia 29 kwietnia 2013 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 21 lutego 2013 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Skarżący uiścił wpis w wyznaczonym terminie.
W dniu 21 maja 2013 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 3 lipca 2013 r. Wyrokiem z dnia 3 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę S. K. W dniu 8 lipca 2013 r. skarżący złożył wniosek o uzasadnienie wyroku oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został wysłany skarżącemu w dniu 23 sierpnia 2013 r.
Zarządzeniem z dnia 26 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący odpowiedział na to wezwanie pismem z dnia 9 września 2013 r. Postanowieniem z dnia 20 września 2013 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W dniu 30 września 2013 r. skarżący wniósł sprzeciw od tego postanowienia. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 11 października 2013 r. skarżący został ponownie wezwany do uprawdopodobnienia okoliczności wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy.
W piśmie z dnia 31 października 2013 r. skarżący wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w sprawie II SAB/Gl 4/13.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że w dniu 14 grudnia 2012 r. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i do tej pory wniosek ten nie został rozpoznany. Zdaniem skarżącego, Sąd wykorzystuje jego sytuację materialną, aby uniemożliwić mu dochodzenie jego praw przed sądem odwoławczym. Podkreślił, że otrzymał z Sądu wezwanie z dnia 15 października 2013 r. zawierające te same nieuprawnione żądania, na które już odpowiedział w piśmie z dnia 30 września 2013 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W przedmiotowej sprawie prawo skarżącego S. K. do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki nie zostało naruszone.
Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności tego sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm. - zwanej dalej ustawą). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka ta jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jego zakończenia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania.
Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.
Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. Oznacza to, iż ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy (por. postanowienia NSA: z dnia 24 kwietnia 2008 r., I OPP 16/08, Lex 479698, z dnia 4 czerwca 2008 r., I OPP 20/08, Lex 479136, z dnia 24 lipca 2008 r., II OPP 20/08, Lex 493700).
W tym postępowaniu nie można zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, że działał w sposób przewlekły. Postępowanie przed tym Sądem od dnia sprecyzowania przez skarżącego przedmiotu zaskarżenia (styczeń 2013 r.) do dnia wydania wyroku (3 lipca 2013 r.) trwało 6 miesięcy, a do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania (październik 2013 r.) - niecałe 10 miesięcy. Przedłużenie się tego postępowania spowodowane było koniecznością rozpoznania zażalenia skarżącego na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy.
W odniesieniu do podniesionego przez skarżącego zarzutu, że jego wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia 14 grudnia 2012 r. nie został do tej pory rozpoznany, wskazać należy, że wniosek ten został złożony w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1378/12 ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] września 2012 r. Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach umorzył postępowanie w zakresie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy oraz umorzył postępowanie sądowe w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1378/12. Rozpoznawana sprawa o sygn. akt II SAB/Gl 4/13 dotyczy przewlekłego prowadzenia postępowania przez Wójta Gminy P. i sprawa ta została zarejestrowana dopiero 17 stycznia 2013 r., po sprecyzowaniu przez skarżącego w piśmie z dnia 10 stycznia 2013 r. przedmiotu zaskarżenia. W tej sprawie (sygn. akt II SAB/Gl 4/13) skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy dopiero 8 lipca 2013 r., po wydaniu przez Sąd wyroku.
Natomiast, odnosząc się do zarzutu skarżącego, że Sąd – pismem z dnia 15 października 2013 r. - ponownie wezwał go do uprawdopodobnienia okoliczności przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, choć skarżący przedstawił te okoliczności w piśmie z dnia 30 września 2013 r. (sprzeciwie), wskazać należy, że – zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) - w razie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego postanowienie to traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd.
Zatem w tej sprawie po wniesieniu przez skarżącego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 września 2013 r., postanowienie to utraciło moc, a wniosek o przyznanie prawa pomocy był od początku rozpoznawany przez Sąd. Sędzia sprawozdawca – zarządzeniem z dnia 11 października 2013 r. - prawidłowo ponownie wezwał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w sprzeciwie, albowiem do tej pory skarżący przedstawił niewiele dokumentów potwierdzających jego sytuację materialną, a dokumenty, na które powołał się w piśmie z dnia 9 września 2013 r., znajdujące się w aktach sprawy o sygn. akt II SA/Gl 1378/12, pochodziły z początku 2013 r., a Sąd ma obowiązek badania aktualnej sytuacji materialnej strony występującej z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w tej sprawie nie można stwierdzić, że nastąpiła przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach, uzasadnia oddalenie skargi na przewlekłość postępowania na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy.