Postanowienie NSA z 24 kwietnia 2008 r., II OPP 6/08

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 24 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi M. W. o stwierdzenie, że nastąpiła przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie w sprawach o sygn. akt II SA/Rz 442/05 i II SA/Rz 443/05

Sprawa

ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania p o s t a n a w i a: - oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie NSA Maria Rzążewska (spr.) Jan Kacprzak

Uzasadnienie

Pismem z dnia 18 marca 2008r., złożonym w dniu 20 marca 2008r. skarżąca M. W. wniosła o stwierdzenie przewlekłości postępowania toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie w sprawach oznaczonych sygn. akt II SA/Rz 442/05 oraz II SA/Rz 443/05. Skarżąca podniosła, że jej sprawa toczy się ponad cztery lata, co jest wynikiem długotrwale prowadzonego postępowania przez Wójta Gminy D. oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. W ocenie skarżącej, na przewlekłość postępowania sądowoadministracyjnego zasadniczy wpływ miały nieprawidłowości polegające na odmowie przyznania jej pomocy prawnej (odmowa ustanowienia na jej rzecz pełnomocnika z urzędu), jak również zmiana składu orzekającego, niezgodna z obowiązującą procedurą. Sąd pierwszej instancji, zdaniem skarżącej, dopuścił się nadto przewlekłości w rozpoznawaniu złożonego przez nią w dniu 23 maja 2007r. zażalenia na zarządzenie z dnia 29 marca 2007r., bowiem zażalenie to zostało rozpoznane dopiero w dniu 18 lutego 2008r.

W związku z powyższym M. W. wniosła o zobowiązanie organu do usunięcia uchybień w tej sprawie - poprzez podłączenie jej działki do kanalizacji sanitarnej wsi P. oraz o zasądzenie na jej rzecz kwoty 10.000 zł tytułem odszkodowania za przewlekłe prowadzenie sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do regulacji art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. Nr 179, poz. 1843) - ustawa reguluje zasady i tryb wnoszenia oraz rozpoznawania skargi strony, której prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone na skutek działania lub bezczynności sądu. Przepisy ustawy stosuje się odpowiednio, gdy na skutek działania lub bezczynności sądu albo komornika sądowego doszło do naruszenia prawa strony do przeprowadzenia i zakończenia bez nieuzasadnionej zwłoki sprawy egzekucyjnej lub innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (art. 1 ust. 2 ustawy). W związku z powyższym rozpoznawana skarga jest bezprzedmiotowa w części dotyczącej zarzucanej przewlekłości postępowania administracyjnego. Także żądanie skargi dotyczące zobowiązania organu do usunięcia zarzucanych uchybień jest w świetle powołanych przepisów niedopuszczalne.

Skarga o stwierdzenie, że nastąpiła przewlekłość postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym może być uwzględniona, w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa strony, na skutek działania lub bezczynności sądu, do rozpoznania jej sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. ustawy, o zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż jest to konieczne dla wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych. Analizując, czy w sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania, należy uwzględnić ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich wniesionych do sądu spraw bez nieuzasadnionej zwłoki.

W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że po terminowym i prawidłowym wykonaniu wstępnych czynności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie nadał bieg skardze M. W.. W tym miejscu należy zauważyć, że skargi M. W. na rozstrzygnięcia organu administracji, złożone za pośrednictwem organu w dniu 12 kwietnia 2005r., dotknięte były brakami formalnymi (brak wpisu stałego), co spowodowało wydłużenie postępowania z przyczyn leżących po stronie skarżącej. W toku postępowania skarżąca dwukrotnie wniosła o przyznanie jej prawa pomocy i wyczerpała przysługujące jej w tym zakresie środki prawne, w tym wnosiła zażalenia rozpoznane przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniami z dnia 19 grudnia 2005r., sygn. akt II OZ 1297/05 i II OZ 1298/05 oraz z dnia 5 stycznia 2007r., sygn. akt II OZ 1460/06 i II OZ 1461/06. Zażalenia skarżącej zostały oddalone, a postępowanie zażaleniowe niewątpliwie przyczyniło się do wydłużenia rozpoznawania sprawy głównej.

Przede wszystkim jednak na uwagę zasługuje okoliczność, że rozprawa wyznaczona na dzień 19 lipca 2006r. została na wniosek skarżącej odroczona, co spowodowane było jej wnioskiem o ustanowienie adwokata z urzędu. W sytuacji gdy skarżąca uprzednio wnosiła o przyznanie prawa pomocy ograniczając zakres złożonego w tej sprawie wniosku wyłącznie do żądania zwolnienia od kosztów sądowych, nie jest zrozumiałe, dlaczego zwlekała z wnioskiem o ustanowienie adwokata z urzędu i zdecydowała się złożyć dodatkowy wniosek w tej sprawie dopiero w dniu rozprawy.

Następnie, w dniu 24 maja 2007r. M. W. złożyła wniosek o wyłączenie sędziów orzekających w jej sprawie. Nie ulega wątpliwości, iż wniosek ten (prawomocnie oddalony) wybitnie przyczynił się do przedłużenia postępowania sądowego. Również rozprawa wyznaczona na dzień 24 października 2007r. została, wskutek zdecydowanych zabiegów prawnych skarżącej i na jej wniosek, odroczona. Nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut nierozpoznania przez Sąd pierwszej instancji jej zażalenia na zarządzenie z dnia 29 marca 2007r. o wyznaczeniu rozprawy, skoro w świetle obowiązujących przepisów prawa, zażalenie na takie zarządzenie nie przysługuje. Nie sposób zatem zaistniałego obiektywnego wydłużenia czasu rozpoznawania skargi przypisać okolicznościom leżącym po stronie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.

Dodatkowo należy zaznaczyć, iż stosownie do przepisu § 31 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 169, poz. 1646) sprawy wniesione do sądu rozpoznaje się według kolejności ich wpływu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasada rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oznacza, że sprawa skarżącego nie może być rozpoznana (nie można wyznaczyć terminu rozprawy) przed rozpoznaniem spraw wniesionych wcześniej. Istnieje jednak podstawa do rozpoznania sprawy poza kolejnością, w drodze zarządzenia prezesa sądu, jeżeli jest to uzasadnione (§ 31 ust. 2 powołanego rozporządzenia). Skorzystanie z tego trybu wymaga wystąpienia z takim wnioskiem przez stronę oraz podania okoliczności uzasadniających rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Ponadto, obowiązująca od 1 stycznia 2004r. ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przewiduje postępowanie uproszczone. Tryb ten pozwala na szybsze rozpoznanie sprawy bez wyznaczania rozprawy, jednakże w przypadku, o którym mowa w art. 119 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, konieczny jest odpowiedni wniosek strony. Stwarza to możliwość szybkiego rozpoznania zwłaszcza spraw, których stopień faktycznej i prawnej zawiłości nie jest znaczny a charakter sprawy i jej znaczenie dla strony przemawia za szybkim rozpoznaniem sprawy. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca skorzystała z takiej możliwości. Nie ulega natomiast wątpliwości, że działania skarżącej, składane przez nią wnioski o wyłączenie sędziów oraz o odroczenie rozprawy, jak również inicjowane przez nią postępowania incydentalne, doprowadziły do sytuacji, w której złożona przez nią skarga pozostaje, mimo znacznego upływu czasu, w toku.

Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, orzekł jak w sentencji.