Postanowienie NSA z 13 września 2022 r., II OPP 6/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 13 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi M. W. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym

Sprawa

w sprawie o sygn. akt II OSK 2078/20 ze skargi kasacyjnej M. W od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 1405/19 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 kwietnia 2019 r. nr 545/19 w przedmiocie nakazu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

Sędzia NSA Zofia Flasińska przewodniczący, sprawozdawca
Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz
Sędzia NSA Małgorzata Miron

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 1405/19 oddalił skargę M. W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 17 kwietnia 2019 r. nr 545/19 w przedmiocie nakazu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego. Skargę kasacyjną złożył M. W. Akta sprawy wraz ze skargą kasacyjną zostały przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 27 sierpnia 2020 r. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II wydanym 28 sierpnia 2020 r. skarga kasacyjna została zarejestrowana pod sygn. akt II OSK 2078/20 i skierowana do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy. W dniu 24 sierpnia 2022 r. wpłynęła skarga M. W. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W skardze wniesiono o stwierdzenie, że w sprawie wystąpiła przewlekłość postępowania, zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kwoty 10 000 zł oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Podniesiono, że pomimo upływu blisko 2 lat od dnia wpływu skargi kasacyjnej, sprawa nie została rozpoznana. Nie został też wyznaczony termin jej rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że prawo skarżącego do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki nie zostało naruszone.

Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r., poz. 75 ze zm.) przewlekłość postępowania sądowego występuje, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. W myśl art. 2 ust. 2 ustawy dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. Należy jednak zauważyć, że z samego faktu, że postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy, nie można wywodzić, że wystąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu cyt. ustawy (por. postanowienia NSA: z 25 marca 2021 r. sygn. akt II GPP 1/21, z 7 marca 2014 r. sygn. akt II OPP 14/14, z 19 sierpnia 2011 r. sygn. akt II OPP 27/11).

Ponadto w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że ocena, czy na gruncie konkretnej sprawy wystąpiła przewlekłość postępowania, nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu obowiązujących zasad rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach (por. m.in. postanowienia NSA z: 21 sierpnia 2020 r., sygn. akt I GPP 9/20, 20 grudnia 2019 r., sygn. akt II FPP 18/19, 5 września 2019 r., sygn. akt II GPP 4/19, 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OPP 53/19, 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II GPP 1/19).

Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie toczy się od 27 sierpnia 2020 r., tj. od dnia przekazania sprawy wraz ze skargą kasacyjną Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa oczekuje na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu.

Wprawdzie czas trwania postępowania kasacyjnego przekroczył 12 miesięcy, lecz jest to spowodowane bardzo dużym wpływem spraw do Naczelnego Sądu Administracyjnego, przekraczającym możliwości ich szybszego rozpoznawania przez ten Sąd. Czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy nie jest zależny do Sądu, lecz od ilości składanych skarg kasacyjnych w zestawieniu z możliwościami kadrowymi NSA. Pamiętać przy tym należy, że stosownie do § 26 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. – Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1202), przewodniczący wydziału w zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów przydziela sprawy sędziom wydziału według kolejności ich wpływu, z wyłączeniem wymienionych w tym przepisie kategorii spraw, które podlegają rozpoznaniu poza kolejnością. Zgodnie z § 26 ust. 5 Regulaminu NSA Prezes Izby może w uzasadnionych przypadkach zarządzić rozpoznanie sprawy lub określonych spraw poza kolejnością wpływu, po uprzednim uzgodnieniu z przewodniczącymi wydziałów. W kategorii spraw, do której należy przedmiotowa sprawa, przepisy ustaw szczególnych ani przepisy Regulaminu Naczelnego Sądu Administracyjnego nie nakładają na Sąd obowiązku rozpoznania sprawy poza kolejnością. Również wnoszący skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania nie składał wniosku o przyspieszenie rozpoznania sprawy, a tym samym nie wykorzystał środka prawnego pozwalającego na szybsze rozpoznanie sprawy, bez konieczności oczekiwania na rozpoznanie sprawy według kolejności wpływu.

Ponadto podkreślić trzeba, że skarżący w piśmie z 10 lipca 2020 r. zawarł wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Czas oczekiwania na termin rozprawy uległ zaś wydłużeniu z uwagi na wprowadzony w marcu 2020 r. stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 i działanie Naczelnego Sądu Administracyjnego w reżimie sanitarnym. Na podstawie zarządzenia nr 7 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2020 r. i zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2 oraz ogłoszeniem stanu epidemicznego w Polsce, odwołane zostały wszystkie rozprawy, a działalność orzecznicza Sądu była kontynuowana na posiedzeniach niejawnych. Zarządzenia straciły moc dopiero z dniem 20 maja 2021 r.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki, oddalił skargę na przewlekłość postępowania.