Uzasadnienie
S. B. i A. B. (uczestnicy postępowania) wnieśli skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie ze skargi K. i M. M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 29 stycznia 2002 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, domagając się odszkodowania w kwocie 10.000 zł dla każdego z uczestników oraz zlecenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie podjęcia odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie.
Z akt sprawy wynika, że K. i M. M. w marcu 2002 r. wnieśli skargę na decyzje Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2002 r. Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2002 r. Sąd stwierdził, że nastąpiło wstrzymanie z mocy prawa wykonania przedmiotowej decyzji. Od wydania tego postanowienia do czasu wniesienia skargi na przewlekłość postępowania (16 grudnia 2005 r.) Sąd nie podjął w sprawie żadnych czynności. Na dzień 18 stycznia 2006 r. została wyznaczona rozprawa, po której postanowieniem zawieszono postępowanie sądowe z powodu śmierci uczestnika postępowania S. K. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki; Dz. U. Nr 179, poz. 1843, zwanej dalej "ustawą"). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływ oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.
Stosownie do przepisu § 31 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1646) sprawy wniesione do sądu rozpoznaje się według kolejności wpływu chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasada rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana (nie można wyznaczyć terminu rozprawy) przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do sądu wcześniej. Liczba spraw wniesionych do sądów jest przyczyną oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy.
Istnieją jednak podstawy do szybszego rozpoznawania spraw wynikające bądź to wprost z przepisów ustawy, które określają terminy rozpoznawania spraw przez sąd, bądź to z przepisów regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Ma to szczególne znaczenie w sprawach, w których stopień faktycznej i prawnej zawiłości nie jest znaczny, a ich charakter prawny i znaczenie dla strony przemawia za szybszym rozpoznaniem sprawy. Takie możliwości stwarza zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością przez prezesa sądu, jeżeli strona przedstawi powody uzasadniające rozpoznanie sprawy poza kolejnością (§ 31 ust. 2 powołanego rozporządzenia) oraz tryb uproszczony, o którym mowa w art. 119-122 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Postępowanie uproszczone pozwala na szybsze rozpoznanie sprawy bez wyznaczania rozprawy, jednakże w przypadku, o którym mowa w art. 119 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, konieczny jest wniosek strony o rozpoznanie w trybie uproszczonym.
Z akt sprawy wynika, że skarżący nie wystąpili do Prezesa Sądu z wnioskiem o rozpoznanie sprawy poza kolejnością, ani nie wystąpili z wnioskiem o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a tym samym skarżący nie wykorzystali środków prawnych pozwalających na szybsze rozpoznanie sprawy, bez konieczności oczekiwania na rozpoznanie sprawy według kolejności wpływu. Należy jednak zauważyć, że sprawa dotyczy pozwolenia na budowę, a co za tym idzie prawa zagospodarowania nieruchomością i kwestia jej rozstrzygnięcia jak podkreślili skarżący, ma dla nich szczególnie istotne znaczenie ze względu na prowadzoną działalność gospodarczą. Ponadto, pomimo upływu prawie trzech lat od wniesienia skargi do Sądu, sprawa nie została rozpoznana.
Ustawa nie określa wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., który stanowi, że ponowna skarga na przewlekłość postępowania w tej samej sprawie może być wniesiona po upływie 12 miesięcy. Oznacza to, iż ustawodawca uznał za przewlekłe postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Okoliczność, iż liczba spraw wpływających, do Sądu przekraczała możliwość ich szybkiego rozpoznania, nie może samo przez się uzasadniać wniosku, iż zwłoka jest uzasadniona, a prawo strony do rozpoznania sprawy nie zostało naruszone.
Uwzględniając skargę na przewlekłość postępowania, Sąd orzeka w granicach żądań skarżących przytoczonych w skardze (art. 6 i 12 ustawy). Dotyczy to żądania stwierdzenia przewlekłości postępowania oraz zasądzenia odszkodowania.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając skargę stwierdził, że w postępowaniu tym nastąpiła przewlekłość postępowania (art. 12 ust. 2 ustawy) oraz przyznał skarżącym jako odpowiednią sumę pieniężną od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie kwotę po 2000 zł dla każdego ze nich (art. 12 ust. 4 ustawy). Określając wysokość zasądzonej sumy pieniężnej z tytułu przewlekłości postępowania Sąd miał na uwadze czas trwania postępowania, ale także rodzaj sprawy, w której nastąpiła przewlekłość oraz to, że skarżący nie wykorzystali możliwości rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym i nie wystąpili z wnioskiem o rozpoznanie sprawy poza kolejnością.
W związku z postanowieniem o zawieszeniu postępowania sądowego wydanym po rozprawie przeprowadzonej w dniu 18 stycznia 2006 r. nie było możliwe uwzględnienie wniosku skargi na przewlekłość postępowania o zlecenie sądowi rozpoznającemu sprawę podjęcie odpowiednich czynności stosownie do treści art. 12 ust. 3 ustawy, bowiem Sąd rozpoznający skargę na przewlekłość postępowania nie może oceniać zasadności postanowienia o zawieszeniu postępowania, gdyż stronie przysługuje na nie zażalenie.
O zwrocie opłaty Sąd orzekł na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy.