Postanowienie NSA z 13 kwietnia 2012 r., II OPP 8/12

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 13 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi P. K. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 451/10

Sprawa

w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie NSA Zofia Flasińska Marek Stojanowski (spr.)

Uzasadnienie

W dniu 6 marca 2012 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) P. K. wniósł skargę, którą zatytułował "skarga na bezczynność" Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. akt VII SA/Wa 451/10) w sprawie z jego skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu powyższej skargi P. K. wskazał, że WSA w Warszawie w dniu 27 stycznia 2011 r. zawiesił postępowanie z uwagi na śmierć uczestniczki postępowania i od tego czasu nie podjął żadnych czynności aby rozpoznać jego skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2009 r.

Z akt sprawy wynika, że skarga P. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2009 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy została przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie przez organ w dniu 3 marca 2010 r. (data prezentaty sądu). Przewodniczący Wydziału VII zarządzeniem z dnia 4 marca 2010 r. wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz do nadesłania 11 egzemplarzy odpisów skargi. Zarządzeniem z dnia 6 sierpnia 2010 r. został wyznaczony termin rozprawy na dzień 29 września 2010 r. Wobec złożonego w dniu 26 sierpnia 2010 r. przez skarżącego i uczestniczkę postępowania K. K. wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata, rozprawa wyznaczona na dzień 29 września 2010 r. została odwołana. W dniu 2 września 2010 r. przesłano do skarżącego i uczestniczki postępowania formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, celem jego wypełnienia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. P. K. nadesłał wypełniony formularz wniosku PPF w dniu 15 września 2010 r. Postanowieniem z dnia 20 października 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku P. K., odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i jednocześnie przyznał prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Natomiast zarządzeniem z dnia 20 października 2010 r. wniosek K. K. o przyznanie prawa pomocy pozostawiony został bez rozpoznania z uwagi na nienadesłanie wniosku na urzędowym formularzu PPF w wyznaczonym terminie. W piśmie z dnia 23 listopada 2010 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie poinformowała, że r.pr. M. N. został wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu dla P. K. Zarządzeniem z dnia 2 grudnia 2010 r. został wyznaczony kolejny termin rozprawy na dzień 28 stycznia 2011 r. W dniu 23 grudnia 2010 r. do Sądu wróciła koperta z adnotacją, że adresatka K. K. zmarła. W dniu 25 stycznia 2011 r. poinformowano strony o odwołaniu terminu rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 stycznia 2011 r. zawiesił postępowanie sądowe z uwagi na śmierć uczestniczki postępowania K. K. W dniu 30 marca 2011 r. Sąd zwrócił się do pełnomocnika skarżącego o wskazanie następców prawnych K. K. oraz do Sądu Rejonowego I Wydział Cywilny w T. M. o nadesłanie informacji dotyczącej ewentualnego, prowadzonego przez ten sąd postępowania spadkowego po zmarłej. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego poinformował, że nie posiada wiedzy co do spadkobierców zmarłej uczestniczki postępowania. Sąd Rejonowy w T. M. w piśmie z dnia 22 kwietnia 2011 r. zawiadomił, że przed tym sądem nie była prowadzona sprawa o stwierdzenie nabycia spadku po K. K. W dniu 17 października 2011 r. i w dniu 23 listopada 2011 r. Sąd zwrócił się do J. K. (męża zmarłej uczestniczki postępowania) o podanie następców prawnych K. K. Przesyłka dwukrotnie nie została odebrana przez adresata. W dniu 23 lutego 2012 r. Sąd zwrócił się do wszystkich uczestników postępowania o wskazanie ewentualnych spadkobierców zmarłej strony postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Pismo P. K. z dnia 5 marca 2012 r. zatytułowane "skarga na bezczynność WSA w Warszawie" zostało uznane przez Naczelny Sąd Administracyjny za skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 451/10.

Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm. - zwanej dalej ustawą). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz, że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jego zakończenia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

W tej sprawie nie można zarzucić Sądowi przewlekłości postępowania, ponieważ poszczególne czynności podejmowane były prawidłowo i bez nieuzasadnionej zwłoki. Termin pierwszej rozprawy wyznaczonej na dzień 29 września 2010 r. został odroczony z uwagi na konieczność rozpoznania zgłoszonych przez skarżącego i uczestnika postępowania - tuż przed rozprawą - wniosków o przyznanie prawa pomocy. Po przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego i po wyznaczeniu przez Okręgową Radę Radców Prawnych w Warszawie konkretnego pełnomocnika z urzędu, sprawa bezzwłocznie została skierowana na kolejny termin rozprawy. Jednakże również to posiedzenie nie odbyło się bowiem do Sądu dotarła informacja, że jedna z uczestniczek postępowania zmarła. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobligowany był więc do zawieszenia postępowania na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 w związku z art. 12 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.). Zawieszenie postępowania z powodu śmierci strony jest obligatoryjne i następuje z urzędu.

Zawieszenie postępowania niewątpliwie polega na wstrzymaniu toku czynności procesowych na czas niezbędny do ustalenia przyczyny stanowiącej postawę zawieszenia. Stosownie do art. 127 § 3 p.p.s.a. podczas zawieszenia sąd nie podejmuje żadnych czynności z wyjątkiem tych, które mają na celu podjęcie postępowania. Oznacza to, że obowiązkiem sądu jest monitowanie, czy przyczyna będąca podstawą zawieszenia ustała, a także podejmowanie czynności zmierzających do usunięcia przeszkód w prowadzeniu postępowania. W tym kontekście Naczelny Sąd Administracyjny ocenia prawidłowo działania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zobowiązujące pełnomocnika skarżącego, właściwy sąd rejonowy, męża zmarłej uczestniczki postępowania i pozostałych uczestników postępowania do wskazania następców prawnych zmarłej uczestniczki postępowania K. K. Aktualnie Wojewódzki Sąd Administracyjny oczekuje na odpowiedź od pozostałych uczestników postępowania co do ewentualnego kręgu spadkobierców po zmarłej uczestniczce postępowania. Zatem nie można czynić Sądowi zarzutu braku działania, bowiem podejmuje on czynności zmierzające do ustalenia kręgu następców prawnych zmarłej strony postępowania.

Wspomnieć jednocześnie należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę na przewlekłość postępowania, co do zasady, nie bada zasadności zawieszenia postępowania. Jednakże, gdy zdaniem skarżącego istnieją podstawy podjęcia postępowania, może wystąpić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania. Sąd ten będzie zobowiązany rozpoznać wniosek dokonując oceny czy zasadne jest podjęcie postępowania.

Biorąc pod rozwagę wszystkie okoliczności sprawy w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w toku tego postępowania czynności przed zawieszeniem postępowania dokonano w rozsądnych terminach, nie naruszając zasady sprawności postępowania. Natomiast obligatoryjne zawieszenie przez Sąd z urzędu postępowania w sprawie, nie powoduje przewlekłości postępowania i nie narusza prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (podobne stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 7 czerwca 2005 r. sygn. akt III SPP 110/05, publ. OSNP 2005 r. z. 23, poz. 386).

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy orzekł o oddaleniu skargi na przewlekłość postępowania.