Postanowienie NSA z 29 maja 2023 r., II OPP 8/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 29 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J. C. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie

Sprawa

w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 578/22 w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2022 r. znak: KOA/2499/Ar/21 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

Sędzia NSA Jerzy Siegień przewodniczący
Sędzia NSA Zofia Flasińska sprawozdawca
Sędzia NSA Robert Sawuła

Uzasadnienie

Skarga J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 18 stycznia 2022 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 23 marca 2022 r.

Została zarejestrowana pod sygn. VII SA/Wa 578/22. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z 28 marca 2022 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi. Następnie postanowieniem z dnia 10 czerwca 2022 r., VII SPP/Wa 69/22 starszy referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2022 r. Sąd Wojewódzki oddalił zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zarządzeniem z 23 listopada 2022 r. sprawę skierowano na rozprawę na 10 stycznia 2023 r. W odpowiedzi na pismo pełnomocnika skarżącego z 2 stycznia 2023 r., zarządzeniem z 9 stycznia 2023 r. udostępniono mu akta sprawy w systemie PASSA. Po przeprowadzeniu rozprawy, wyrokiem z 10 stycznia 2023 r. oddalono skargę.

17 stycznia 2023 r. wpłynął wniosek pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego. Postanowieniem z 24 lutego 2023 r. przyznano pełnomocnikowi zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. 16 marca 2023 r. wpłynął wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Postanowieniem z 29 marca 2023 r. Sąd odmówił przywrócenia tego terminu. 9 maja 2023 r. wpłynęło zażalenie na ww. postanowienie.

9 maja 2023 r., do WSA w Warszawie wpłynęła również skarga J. C. na przewlekłe prowadzenie postępowania przed tym Sądem. Wniesiono o stwierdzenie, że w sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania i wydanie Sądowi zalecenia rozpoznania wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 10 stycznia 2023 r. i doręczenie odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem, a także przyznanie kwoty "powyżej 2000 zł" tytułem odszkodowania. Wskazano, że stan bezczynności Sądu trwa od 10 stycznia 2023 r. ponad 4 miesiące, a sama sprawa trwa drugi rok. Sąd nie rozpoznał wniesionego w ustawowym terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 10 stycznia 2023 r., nadanego 13 stycznia 2023 r. Nie rozpoznano też zawartego w piśmie procesowym z 2 stycznia 2023 r. wniosku w przedmiocie wglądu do akt sprawy w systemie PASSA.

Zarządzeniem z 10 maja 2023 r. zarejestrowano wniosek pełnomocnika skarżącego z 12 stycznia 2023 r. o sporządzenie uzasadnienia wyroku (błędnie uznany za odpis wniosku o przyznanie kosztów zastępstwa prawnego – z uwagi na brak oznaczenia rodzaju pisma) i zwrócono się do organu o nadesłanie akt administracyjnych. Postanowieniem z dnia 12 maja 2023 r. uwzględniono zażalenie, uchylono postanowienie z 29 marca 2023 r. i umorzono postępowanie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Tego samego dnia wysłano pełnomocnikowi skarżącego odpis wyroku z 10 stycznia 2023 r. wraz z uzasadnieniem.

Następnie akta wraz ze skargą na przewlekłość postępowania przekazano do Naczelnego Sądu Administracyjnego (data wpływu do NSA: 15 maja 2023 r.).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że prawo skarżącego do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki nie zostało naruszone.

Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r., poz. 75 ze zm.) przewlekłość postępowania sądowego występuje, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. Konieczne jest ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona.

Zgodnie z treścią art. 2 ust. 2 tej ustawy dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, iż ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z 25 marca 2021 r. sygn. akt II GPP 1/21, z 7 marca 2014 r. sygn. akt II OPP 14/14, z 19 sierpnia 2011 r. sygn. akt II OPP 27/11). Istotne są również ustalenia faktyczne danej sprawy.

Postępowanie w niniejszej sprawie toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie od dnia wpływu skargi do Sądu (23 marca 2022 r.) do daty wyroku (10 stycznia 2023 r.) trwało 10 miesięcy. Przedłużenie postępowania wynikało z konieczności wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi. Ponadto Sąd zobowiązany był w pierwszej kolejności rozpoznać zawarte w skardze wnioski dotyczące przyznania prawa pomocy oraz wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Natomiast postępowanie międzyinstancyjne (do czasu wpływu akt ze skargą na przewlekłość postępowania do NSA - 15 maja 2023 r.), którego dotyczy skarga na przewlekłość, trwa 4 miesiące. Nie jest to okres, który uzasadniałby stwierdzenie, że w sprawie miała miejsce przewlekłość postępowania. Wprawdzie, rację ma skarżący, wskazując, że Sąd nie dostrzegł złożonego przez niego w ostatnim dniu ustawowego terminu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, jednak omyłka ta została dostrzeżona, a uzasadnienie sporządzone i doręczone stronie w rozsądnym terminie. Podkreślić też trzeba, że po części omyłka Sądu nastąpiła z winy strony, albowiem profesjonalny pełnomocnik strony sporządził wniosek o uzasadnienie z uchybieniem wymogów formalnych, określonych w art. 46 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Nie oznaczył rodzaju pisma składanego do Sądu, co ma o tyle istotne znaczenie, że tego samego dnia złożył do Sądu, do tej samej sprawy, dwa pisma procesowe, w żadnym nie zawarto określenia rodzaju pisma, oba były zatytułowane jedynie jako "pismo procesowe". W takiej sytuacji nie trudno o omyłkę. Zachowanie wymogu określenia rodzaju pisma pozwala na uniknięcie takich sytuacji.

Nie jest usprawiedliwiony zawarty w skardze na przewlekłość postępowania zarzut dotyczący wniosku pełnomocnika skarżącego o udostępnienie akt sprawy w systemie teleinformatycznym PASSA. Z akt sprawy wynika, że ww. wniosek, złożony 5 stycznia 2023 r. (data wpływu do WSA), został rozpoznany 9 stycznia 2023 r. – zarządzeniem z tej daty udostępniono pełnomocnikowi akta w systemie PASSA (por. k. 101).

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga na przewlekłość postępowania nie jest zasadna i podlega oddaleniu na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.