Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 21 września 2004 r., sygn. akt 3 II SA/Lu 647/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, oddalił skargę L. Z. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] kwietnia 2003 r., Nr [...], w przedmiocie wymeldowania.
W uzasadnieniu wyroku, powołując się na stan faktyczny ustalony przez organ odwoławczy, Sąd I instancji wskazał, iż Prezydent Miasta Lublin decyzją z dnia [...] lutego 2003 r., Nr [...], orzekł o wymeldowaniu L. Z. z pobytu stałego z lokalu przy ul. W. w Lublinie, uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wystąpieniem przesłanek zawartych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł L. Z. podnosząc, iż ustalenia poczynione przez organ I instancji są błędne i nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi sprawy.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, Wojewoda Lubelski, zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniósł, iż analiza zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje, że L. Z. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od września 2002 roku. Fakt ten potwierdza zarówno on sam w swoich zeznaniach, złożonych do protokołu przesłuchania w dniu [...] października 2002 r., jak i pozostali uczestnicy postępowania, których zeznania są ze sobą spójne. Ponadto, funkcjonariusze Komisariatów [...] i [...] Policji, dokonujący kontroli meldunkowej ustalili, że L.Z. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. W. od około kwietnia 2003 r., natomiast zamieszkuje w lokalu przy ul. K. w L. (pismo Komisariatu [...] Policji z dnia 29 października 2002 r. i Komisariatu [...]Policji z dnia 18 lutego 2003 r.). Organ wskazał jednocześnie, że opuszczenie lokalu przez L. Z. należy traktować jako dobrowolne, bowiem prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w Lublinie postępowanie w sprawie zmuszania L. Z. do opuszczenia mieszkania przy ul. W. w Lublinie zostało umorzone z powodu braku znamion czynu zabronionego (pismo Prokuratury Rejonowej w Lublinie z dnia 24 stycznia 2003 r.).
Dodał również, iż podnoszona przez odwołującego się kwestia, dotycząca nie uregulowanych roszczeń finansowych między byłymi małżonkami, nie ma związku ze sprawą o wymeldowanie i nie może być przedmiotem rozpatrzenia przez organ administracji. Stosownie do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01, przy dokonaniu wymeldowania istotą sprawy jest ustalenie czy osoba zamieszkuje w lokalu, czy też nie, oraz ustalenie charakteru opuszczenia lokalu. W przedmiotowej sprawie organ I instancji w sposób nie budzący wątpliwości ustalił natomiast, że L. Z. w przedmiotowym lokalu nie zamieszkuje oraz, że opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny.
W świetle tych okoliczności, organ odwoławczy uznał, że spełnione zostały dyspozycje pierwszego stanu faktycznego, określone w art. 15 ust. 2 powołanej ustawy, dające podstawę do wymeldowania L. Z. z przedmiotowego lokalu.
W skardze, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, L.Z., zarzucając decyzji Wojewody Lubelskiego, że została wydana z naruszeniem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wniósł ojej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wskazał, iż w jego ocenie, koniecznym warunkiem wymeldowania jest dobrowolne opuszczenie zajmowanego lokalu przez zainteresowanego. W niniejszej sprawie, organ prowadzący sprawę całkowicie pominął natomiast istotne dowody, jak chociażby zeznania świadków stwierdzających, iż wyzucie z lokalu nastąpiło wyłącznie na skutek podjęcia przez Z. B. - byłą żonę skarżącego działań pozaprawnych, polegających na wymianie zamków.
Skarżący podniósł, iż żona w godzinach nocnych wyrzuciła rzeczy stanowiące jego własność i uniemożliwiła mu korzystanie z lokalu. Zauważył również, iż zaskarżona decyzja została wydana wyłącznie w oparciu o postanowienie Prokuratury Rejonowej w Lublinie, zaś według skarżącego podstawą tego orzeczenia jest brak dostatecznych dowodów winy. W jego ocenie, organ orzekający powinien poczynić w niniejszej sprawie swoje własne ustalenia, dokonać ich oceny i zbadać jaki charakter miało opuszczenie przedmiotowego lokalu.
W odpowiedzi na skargę, Wojewoda Lubelski podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w całości i wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, wskazał, iż w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01, wyłączną przesłanką zameldowania określonej osoby w oznaczonym lokalu jest sam fakt przebywania w nim, bez konieczności legitymowania się dokumentem uprawniającym do tego lokalu. Jest to konsekwencja charakteru i istoty czynności zameldowania, stanowiącej akt rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby.
W świetle powyższego stwierdził, iż dla oceny legalności decyzji o wymeldowaniu skarżącego wystarczające było stwierdzenie przesłanki opuszczenia lokalu, która w ocenie Sądu została ustalona w sposób prawidłowy i niebudzący wątpliwości w toku postępowania administracyjnego. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd przyjął również, że opuszczenie lokalu było dobrowolne, wobec nie stwierdzenia, że strona została do opuszczenia zmuszona, na co wskazywałoby podjęcie przewidzianych prawem kroków w celu obrony swoich praw do przebywania w lokalu albo jeśli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu zostałby stwierdzony w postępowaniu karnym.
Sąd zaznaczył jednocześnie, że bez znaczenia w sprawie jest okoliczność, czy skarżącemu przysługuje tytuł prawny do lokalu, czy też prawem takim nie dysponuje. Zameldowanie jest bowiem jedynie rejestracją danych o faktycznym miejscu pobytu osoby i nie jest ani źródłem, ani pochodną tytułu prawnego do lokalu. Tym samym, roszczenia o charakterze cywilnoprawnym dochodzone być muszą w odrębnym postępowaniu przed sądami powszechnymi.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę kasacyjną, sporządzoną przez adwokata A. M., wniósł L. Z. Pełnomocnik skarżącego, w oparciu o art. 173 i art. 174 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaskarżył przedmiotowy wyrok w całości, wskazując jako podstawę skargi kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa), mające negatywny wpływ na treść orzeczenia, a przejawiający się w dokonaniu jednostronnej oceny materiału dowodowego na niekorzyść skarżącego bez należytego uzasadnienia swego stanowiska. Na tej też podstawie wniósł o uchylenie w całości wyroku Sądu oraz decyzji Wojewody Lubelskiego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na decyzję Wojewody Lubelskiego, stojąc na stanowisku, że rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Pełnomocnik zauważył, że obowiązkiem obu instancji rozpoznających niniejszą sprawę było wszechstronne zbadanie zarówno zgromadzonego materiału dowodowego, jak i kwestii natury prawnej. Przy rozpoznawaniu przedmiotowej skargi doszło natomiast do jednostronnej oceny dowodów na niekorzyść zainteresowanego. Brak jest bliższej analizy poszczególnych dowodów, nie wskazano dlaczego poszczególnym dowodom niekorzystnym dla skarżącego dano wiarę i dlaczego. Stan faktyczny ustalono wyłącznie w aspekcie dowodów niekorzystnych z pominięciem przemawiających na rzecz skarżącego, co stanowi naruszenie art. 77 § ł kpa.
Ponadto, jak wynika z uzasadnienia, podstawą wydania orzeczenia była notatka policyjna i postanowienie Prokuratury o umorzeniu postępowania. Notatka policji w szczególności nie może natomiast przesądzać o dobrowolności opuszczenia lokalu przez skarżącego. Pominięta została również bardzo istotna kwestia jaką jest fakt, że L. Z. podejmował liczne działania zmierzające do obrony swoich praw do przebywania w przedmiotowym lokalu, czego potwierdzeniem jest m.in. wniesienie sprawy do sądu o przywrócenie posiadania. Powyższe przeczy temu, że opuszczenie lokalu przez skarżącego było dobrowolne, także w świetle faktu zmiany zamków w drzwiach wejściowych przez byłą żonę skarżącego. Dodatkowo Pełnomocnik zauważył, że ogólnikowość uzasadnienia wyroku uniemożliwia dokonanie oceny prawidłowości analizy materiału dowodowego.
Odpowiedź na skargę kasacyjną wniosła uczestniczka postępowania - Z. B., wnosząc o jej oddalenie. Podniosła, iż skarga kasacyjna jest jedynie gołosłowną polemiką z prawidłowymi ustaleniami organów administracji i Sądu. Wskazała, iż w dniu 17 września 2002 r. L. Z. dobrowolnie opuścił lokal mieszkalny przy ul. W. w Lublinie, a okoliczność ta została udowodniona w prawomocnie rozstrzygniętej przez Sąd Rejonowy w Lublinie sprawie o sygn. akt [...]. W sprawie tej skarżący, jako powód, domagał się przywrócenia zakłóconego posiadania mieszkania, lecz Sąd powództwo oddalił, przyjmując, że powód w pełni świadomie i dobrowolnie opuścił przedmiotowy lokal, podejmując decyzję o zmianie siedziby swojego centrum życiowego. Z. B. dodała jednocześnie, iż skarżący zgodził się wyprowadzić z przedmiotowego lokalu w związku z zawartym z nią porozumieniem i cofnięciem przez nią sprawy o eksmisję. Materiał dowodowy (notatka Policji i zeznania świadków) potwierdza, że skarżący bez żadnego przymusu spakował swoje rzeczy i wyprowadził się z mieszkania na czas znacznie dłuższy niż dwa miesiące.
Z. B. wskazała ponadto, iż przed wniesieniem sprawy o przywrócenie posiadania do Sądu skarżący ani razu nie próbował ugodowo rozwiązać z nią sporu, dlatego też za uzasadnione uznała zmianę zamków w drzwiach po jego deklaracji woli powrotu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym. Przepis art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wprowadził dwojakiego rodzaju wymagania, którym powinna odpowiadać skarga kasacyjna. Po pierwsze są to, określone w art. 46 i art. 47 § 1 powołanej ustawy, wymagania formalne, które powinny spełniać wszystkie pisma w postępowaniu sądowym. Po drugie natomiast, są to wymagania materialne przewidziane dla samej tylko skargi kasacyjnej, takie jak: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazanie czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie oraz wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
O ile niespełnienie wymagań formalnych skargi kasacyjnej stanowi brak, który może być uzupełniony w trybie art. 49 w związku z art. 193 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o tyle braki w zakresie wymogów materialnych skargi kasacyjnej nie podlegają sanacji, co w konsekwencji, czyni skargę kasacyjną niedopuszczalną.
Zauważyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny bada z urzędu czy i w jakim zakresie wniesiona skarga kasacyjna czyni zadość określonym wyżej wymogom.
W niniejszej sprawie, Sąd w toku wstępnej kontroli stwierdził, iż skarga kasacyjna nie odpowiada wymogom przewidzianym w art. 176 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie spełnia bowiem wymagań z art. 174 pkt 2 tej ustawy. Braki skargi w tym zakresie oznaczają natomiast, iż jest ona dotknięta brakiem istotnym, nie podlegającym naprawie w trybie właściwym do usuwania braków formalnych i w związku z tym podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.
Wskazać należy, iż w świetle art. 174 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a ponadto 2) naruszenie przepisów postępowania jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zauważyć jednak należy, iż samo odwołanie się do podstaw skargi kasacyjnej, przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 powołanej ustawy, nie stanowi przytoczenia podstaw kasacyjnych. W podstawach skargi kasacyjnej wnoszący skargę musi bowiem wyraźnie wskazać konkretną normę prawa materialnego, czy też procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu, a w przypadku podstawy kasacyjnej, określonej w art. 174 pkt 2 ustawy, ponadto wykazać, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju, czy skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia.
W niniejszej sprawie, pełnomocnik skarżącego jako podstawę skargi kasacyjnej wskazał naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa, które miało negatywny wpływ na treść podjętego orzeczenia, przejawiający się w dokonaniu jednostronnej oceny materiału dowodowego na niekorzyść skarżącego i braku należytego uzasadnienia swego stanowiska.
Zauważyć należy, że skarga kasacyjna, zgodnie z art. 173 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest środkiem odwoławczym wnoszonym od orzeczeń wojewódzkiego sądu administracyjnego. W konsekwencji zarzucenie w skardze kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania powinno łączyć się ze wskazaniem w jej podstawie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił sąd. W postępowaniu sądowym nie stosuje się bowiem przepisów właściwych dla postępowania administracyjnego. Badając zaskarżoną decyzję w zakresie jej legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nie stosował zatem przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, lecz przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania, pełnomocnik skarżącego nie wskazał natomiast żadnego przepisu odnoszącego się do postępowania sądowego.
Dodatkowo, zauważyć należy, że treść 7 uzasadnienia skargi kasacyjnej przemawia za uznaniem, iż podniesione w niej zarzuty skierowane są w istocie pod adresem organów administracji publicznej. Ustalenie stanu faktycznego w drodze zebrania i oceny materiału dowodowego jest bowiem funkcją postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny kontroluje natomiast wyłącznie to, czy proces ten odbył się zgodnie z prawem. W sformułowanych podstawach skargi kasacyjnej nie została natomiast zakwestionowana prawidłowość zrealizowania przez Sąd I instancji jego funkcji badania legalności decyzji administracyjnej, poprzez zakwestionowanie sposobu stosowania przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulujących jego obowiązki odnoszące się do kontroli zgodności z prawem ostatecznej decyzji administracyjnej.
Brak przywołania właściwej podstawy kasacyjnej uniemożliwia tym samym kontrolę zaskarżonego wyroku, gdyż zgodnie z art. 183 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że nie może z własnej inicjatywy zbadać, czy w procesie wydawania zaskarżonego wyroku doszło do naruszenia niewskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domyślać się, czy też interpretować intencji strony skarżącej co do podstaw skargi kasacyjnej. Brak przytoczenia w jej podstawie jakie przepisy procedury sądowej zostały naruszone czyni zatem skargę kasacyjną niedopuszczalną.
Na marginesie zauważyć również należy, iż zgodnie z art. 185 § 1 ustawy - Prawo 0 postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej uchyla zaskarżone orzeczenie w całości lub w części 1 przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie. Sąd może uchylić zaskarżone orzeczenie i rozpoznać skargę, wyłącznie wtedy, gdy zachodzi naruszenie prawa materialnego, a nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 188 powołanej ustawy).
W świetle powyższego, stwierdzić natomiast należy, że zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o uchylenie w całości wyroku Sądu oraz decyzji Wojewody Lubelskiego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w związku z podniesionym w skardze zarzutem naruszenia przepisów postępowania, nie byłby możliwy do uwzględnienia. Sformułowanie zakresu żądania we wskazany sposób potwierdza tym samym fakt braku znajomości przez autora skargi specyfiki postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Mając na uwadze powyższe, skargę kasacyjną, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 193 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało odrzucić.