Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Wr 327/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę E. Ł.-L. i A. L. na uchwałę Nr [...] Rady Gminy Marcinowice z dnia 14 grudnia 2005 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zawierającego część terenu górniczego "Pagórki Zachodnie 1a".
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarga E. Ł.-L. i A. L. została rozpoznana, gdyż spełniała wymogi formalne, jednakże osoby te, zdaniem Sądu, nie wykazały, iż w wyniku podjętej uchwały doszło do naruszenia ich interesu prawnego lub uprawnienia, polegającego na istnieniu związku między zawartym w kwestionowanej uchwale unormowaniem, a ich własną indywidualną sytuacją prawną, wynikającą z prawa materialnego. Z dokumentacji planistycznej dołączonej do akt sprawy wynika, że dla działki stanowiącej przedmiot własności skarżących ustalono przeznaczenie na zabudowę zagrodową lub mieszkaniową jednorodzinną, zatem zachowano dotychczasowe przeznaczenie ich nieruchomości, nie dokonując żadnej ingerencji w istotę prawa własności przysługującego skarżącym.
Sąd zauważył, że co prawda zaskarżoną uchwałą objęto – na niewielkim odcinku – działkę nr [...], sąsiadującą z działką skarżących, przeznaczając tę część pod eksploatację powierzchniową granitu oraz działalność przemysłowo-składową, związaną z jego przerabianiem, to jednak, w ocenie Sądu ta okoliczność nie może być podstawą kwestionowania zaskarżonego aktu. Na uwagę zasługuje też fakt, że niedogodności takie istniały już z racji prowadzenia od 1967r. na terenie działki nr [...] działalności przeróbczej kamienia.
Dodatkowo Sąd zwrócił uwagę na okoliczność, iż uciążliwości, jakie może powodować działalność opisana w § 9 ust. 1 zaskarżonego aktu, w tym emisja hałasu i wykonywanie robót strzałowych, podlegają odpowiednio reglamentacji ustaw: z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) oraz z dnia 4 lutego 1994 r. – Prawo geologiczne i górnicze (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947 ze zm.). Istnieją zatem prawne możliwości ograniczenia tych uciążliwości do poziomu i metod dozwolonych obowiązującymi przepisami prawa oraz wyegzekwowania znormalizowania tych uciążliwości od podmiotu je powodującego.
Sąd wskazał również, iż w przypadku naruszenia art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego, ochrony prawnej należy upatrywać w przepisach prawa cywilnego (rzeczowego), nie zaś w obszarze regulacji publicznoprawnej, jaką gwarantuje art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.).
Od powyższego wyroku E. Ł.-L. i A. L. złożyli skargę kasacyjną, wnosząc o jego zmianę i uwzględnienie skargi w całości, bądź o uchylenie zaskarżonego wyroku. Ponadto skarżący wnieśli o ustalenie, iż zaskarżony akt prawa miejscowego nie może być wykonany oraz o zasądzenie na ich rzecz od organu kosztów postępowania kasacyjnego.
Skarga kasacyjna została oparta na zarzutach naruszenia prawa materialnego – art. 18-20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) oraz art. 53 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), jak również na zarzutach naruszenia przepisów postępowania – art. 151 w związku z art. 50 § 1 i art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz art. 6 w związku z art. 101 ust. 1 (w skardze kasacyjnej błędnie określono jednostkę jako paragraf) ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 14 ust. 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz w związku z art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych.
Naruszenie wyżej wskazanych przepisów polega na nieuwzględnieniu skargi na uchwałę Nr XXXIV/211/05 Rady Gminy Marcinowice z dnia 14 grudnia 2005 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zawierającego część terenu górniczego "Pagórki Zachodnie 1a".
W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej podniesiono, że ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji co do interesu prawnego skarżących nie można się zgodzić, bowiem gdyby nie służył im przymiot strony, ich skarga podlegałaby odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jeżeli zaś Sąd uznał, że w skardze brakowało wskazania naruszenia interesu prawnego lub prawa w rozumieniu art. 57 § 1 pkt 3 ww. ustawy, to w takiej sytuacji rzeczą Sądu było potraktować ten brak jako brak formalny skargi i należało wezwać skarżących do jego uzupełnienia w trybie art. 49 § 1 ustawy.
Pismem z dnia 21 lipca 2008 r. uczestnik postępowania [...] Sp. z o.o. z siedzibą w S. złożył odpowiedź na skargę kasacyjną, wnosząc o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, choć nie w całości.
Usprawiedliwione podstawy ma zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 147, poz. 1591 ze zm.), a to w związku z tym, iż w przeciwieństwie do twierdzeń Sądu, w ustalonym stanie faktycznym sprawy interes prawny skarżących jako właścicieli nieruchomości położonej na obszarze objętym przedmiotowym planem został naruszony. Nastąpiła bowiem zmiana przeznaczenia nieruchomości sąsiedniej niekorzystna dla skarżących, a to że zmiana dotknęła ich w ocenie Sądu w niewielkim stopniu, nie ma znaczenia dla oceny naruszenia interesu prawnego skarżących. Więcej, skarżący mieli prawo oczekiwać, że Rada Gminy uchwalając nowy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dokona zmian uwzględniających ich postulaty zagospodarowania przestrzennego obszaru, na którym położona jest należąca do nich nieruchomość.
Inną kwestią jest czy te postulaty i oczekiwania mogły być w tej konkretnej sprawie spełnione, ale żeby na pytanie to odpowiedzieć należało sprawę rozpoznać merytorycznie a nie ograniczyć się, jak to zrobił Sąd pierwszej instancji, do oceny naruszenia interesu prawnego skarżących, błędnie wywodząc, że naruszenie interesu prawnego skarżących w przywołanych wyżej okolicznościach sprawy nie miało miejsca. Jeżeli tak to na znaczeniu tracą pozostałe zarzuty naruszenia prawa, w szczególności prawa materialnego, tj. wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) oraz przepisów ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. – Prawo geologiczne i górnicze (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947), jako że Sąd pierwszej instancji, oddalając skargę z powodu braku naruszenia interesu prawnego skarżących, przepisów tych nie stosował czy ściślej nie kontrolował ich zastosowania w sprawie.
To dopiero w konsekwencji niniejszego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji będzie zobowiązany do kontroli zastosowania tych przepisów w sprawie. Co do zaś zarzutów dotyczących naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania, to podzielić należy pogląd skargi kasacyjnej, że we wskazanych wyżej okolicznościach sprawy nie mogło nastąpić oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), co mając na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 ww. ustawy, o kosztach postępowania kasacyjnego orzekając na podstawie art. 203 pkt 1 tej ustawy.