Uzasadnienie
Wyrokiem z 6 maja 2009r., sygn. akt II SA/Ol 46/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z [...] listopada 2008r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia.
J. K. nie zaskarżył powyższego wyroku i stał się on prawomocny z dniem 7 lipca 2009 r.
W dniu 25 sierpnia 2014r. (data nadania pocztowego) J. K. wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/Ol 46/09, na podstawie art. 272 § 1 p.p.s.a. Wskazał, że wyrokiem z 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że: art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627, 628 i 842) przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Postanowieniem z 26 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę o wznowienie postępowania.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący skarga o wznowienie nie mogła podlegać merytorycznemu rozpatrzeniu z mocy art. 278 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że po upływie pięciu lat od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żąda wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możliwości działania lub nie była należycie reprezentowana. Termin przewidziany w wyżej wymienionym przepisie jest terminem materialnym i nie podlega przywróceniu. Biegnie niezależnie od terminów wniesienia skargi o wznowienie postępowania przewidzianych w art. 272 § 2 i art. 277 p.p.s.a. W związku z tym, skarga o wznowienie postępowania wniesiona z zachowaniem terminów określonych w art. 272 § 2 p.p.s.a. lub 277 p.p.s.a., ale po upływie terminu przewidzianego w art. 278 p.p.s.a podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym, bez konieczności badania merytorycznej zasadności wskazanych w niej podstaw.
Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, w rozpoznawanej sprawie pięcioletni okres, o jakim mowa w art. 278 p.p.s.a., upłynął w dniu 7 lipca 2014 r. Skarżący wniósł skargę o wznowienie po upływie wyżej wskazanego terminu. Z woli ustawodawcy, termin przewidziany w art. 278 p.p.s.a. nie obowiązuje, jeżeli podstawą wznowienia postępowania jest pozbawienie strony możności działania lub brak należytej reprezentacji. W niniejszej sprawie skarżący nie podnosił w ogóle takich okoliczności. Poza tym z akt sprawy wynika, że w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie strona nie była pozbawiona możności działania, albowiem była reprezentowana na rozprawie w dniu 6 maja 2009 r. przez profesjonalnego pełnomocnika.
J. K. wniósł skargę od postanowienia z 26 stycznia 2015 r., zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie:
- – art. 278 p.p.s.a. w związku z art. 277 p.p.s.a. przez uznanie, ze skargę kasacyjną wniesiono po upływie terminu, podczas gdy to nie strona ponosi odpowiedzialność za pozbawienie jej możliwości działania w sprawie i nie ma żadnego wpływu na datę publikacji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 1 lipca 2014 r. (sygn. akt SK 6/12), przez co w niniejszym przypadku została pozbawiona możliwości działania z tej przyczyny, że publikacja wyroku Trybunału Konstytucyjnego nastąpiła na tydzień po upływie terminu określonego w art. 278 p.p.s.a., a bez wyroku Trybunału Konstytucyjnego w tej sprawie nie miała żadnych podstaw do wniesienia skargi o wznowienie;
- – art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polski przez pominięcie podstawowych zasad konstytucyjnych, jakie powinny być chronione w pierwszej kolejności, bez względu na terminu uprawomocnienia się orzeczenia, a przez uznanie za niekonstytucyjne przepisy, na podstawie których oparto skarżone orzeczenie skarżący powinien mieć zachowane prawo do sądu w tej sprawie;
- – art. 282 § 3 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i błędne uznanie, że upłynął termin określony w art. 278 p.p.s.a., podczas gdy sprawa kary za wycinkę drzew była przedmiotem rozpoznania po wznowieniu decyzji administracyjnej z [...] listopada 2008 r. nr [...] – nakładającej karę. Postanowienie o wznowieniu wydano w dniu [...] marca 2010 r., następnie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 5 kwietnia 2012 r. (sygn. akt II SA/Ol 166/12 oddalono skargę w zakresie odmowy uchylenia decyzji w przedmiocie kary za wycinkę drzew). Pomimo wniesienia skargi kasacyjnej wyrokiem z 19 grudnia 2013 (sygn. akt II OSK 1755/12) sąd oddalił skargę kasacyjną. W tych okolicznościach nie można uznać, że orzeczenie z 6 maja 2009 r. skutecznie uprawomocniło się w zakresie wydanej decyzji z 2008 r., ponieważ decyzja ta została skutecznie wznowiona w 2010 r., a te okoliczności faktyczne sąd pominął, czym naruszył art. 282 p.p.s.a;
- – art. 277 p.p.s.a. przez jego pominięcie, podczas gdy o podstawie wznowienia strona dowiedziała się w połowie sierpnia 2014 r. i niezwłocznie złożyła wniosek o wznowienia postępowania, bezsprzecznie przerwała jednak bieg przedawnienia w tej sprawie na skutek wznowienia decyzji skarżonej w tej sprawie w 2011 r.;
- – art. 280 § 2 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie, podczas gdy sąd przed odrzuceniem skargi powinien był zwrócić się o wyjaśnienie przyczyn wniesienia skargi po upływie terminu;
- – art. 272 § 1 i 2 p.p.s.a. przez jego pominięcie i błędną interpretację i przyjęcie przesłanek z art. 277 i art. 278 p.p.s.a., które odnoszą się do innych przesłanek, będących podstawą do wznowienia postępowania w sprawie niż wyrok Trybunału Konstytucyjnego, albowiem w art. 272 § 2 p.p.s.a. wskazany jest termin na wniesienie skargi i nie jest ograniczony innymi przesłankami, jak w przypadku wznawiania na podstawie art. 277.
W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania sądowego podkreślono, że "decyzje i wyroki oparte na niekonstytucyjnych przepisach mogą być wznowione w każdym czasie".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 278 p.p.s.a., po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana.
Z przepisu tego wynika, że żądanie wznowienia jest niedopuszczalne, jeżeli zostało zgłoszone po upływie pięciu lat od uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie, które miałoby zostać wznowione. Jedynym wyjątkiem od tej zasady jest przypadek, w którym jako podstawę wznowienia podano, że strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana.
Skarga o wznowienie wniesiona po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a.
Na powyższą ocenę nie wpływa fakt, że zgodnie z art. 272 § 2 p.p.s.a., w sytuacji określonej w art. 272 § 1 p.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Art. 272 § 1 p.p.s.a. i art. 278 p.p.s.a. należy bowiem odczytać łącznie i uznać, że dla zachowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie wymagane jest jednocześnie:
- 1) wniesienie skargi o wznowienie w terminie wynikającym z art. 272 § 2 p.p.s.a.,
- 2) wniesienie skargi o wznowienie w terminie wynikającym z art. 278 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie skarga o wznowienie dotyczy postępowania zakończonego wyrokiem z 6 maja 2009 r., który stał się prawomocny z dniem 7 lipca 2009 r. Skargę o wznowienie wniesiono w dniu 25 sierpnia 2014 r., a więc po upływie terminu. Wyjątek od zasady określonej w art. 278 p.p.s.a. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ jako podstawę skargi o wznowienie podano orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, a nie fakt, że strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. Trafnie więc uznał Sąd pierwszej instancji, że skarga o wznowienie podlegała odrzuceniu.
Naczelny Sąd Administracyjny nie ma wątpliwości, że norma wynikająca z art. 278 p.p.s.a. jest zgodna z Konstytucją Rzeczypospolitej Polski, w tym z jej art. 64 ust. 1 i 3, art. 31 ust. 3 oraz art. 190 ust.
- 4. Zapewnia ona bowiem pewność obrotu prawnego, która jest wartością konstytucyjną – wynikającą z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP).
Nie są więc zasadne zarzuty skargi kasacyjnej.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.