Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 23 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Go 1196/17, odrzucił skargę G. F. na postanowienie Lubuskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w związku ze zmianą dotychczasowego brzmienia art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; obecnie Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako P.p.s.a), dokonaną ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), która weszła w życie 15 sierpnia 2015 r. skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje na postanowienie, którego przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.
Sąd na podstawie akt sprawy ustalił, że zaskarżone postanowienie dotyczy stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i z uwagi na jego przedmiot, akt ten nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Wynika to wprost z art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a., na co wskazano w pouczeniu zawartym w zaskarżonym postanowieniu. Wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono o odrzuceniu skargi bowiem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
W skardze kasacyjnej z dnia [...] lutego 2018 r. G. F., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżył w całości postanowienie z dnia 23 stycznia 2018 r., zarzucając mu naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż nowelizacja P.p.s.a. dotycząca kognicji Sądu z dnia 15 sierpnia 2015 r. znajduje zastosowanie do sprawy w toku i tym samym bezzasadne przyjęcie braku kognicji sądu administracyjnego. Skarżący kasacyjnie wniósł o:
- 1. uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji;
- 2. rozpoznanie sprawy na rozprawie;
- 3. zawieszenie postępowania i zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem co do zgodności z Konstytucją art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. z art. 2, 30, 31 ust. 1, 2 i 3, art. 45 ust. 1 oraz art. 68 ust. 1, 2 i 3, art. 77 ust. 2 Konstytucji RP w zakresie w jakim przepis ten umożliwia odrzucenie skargi z powodu braku kognicji sądu w sprawach postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu do spraw w toku, co powoduje przede wszystkim ograniczenie prawa do sądu z pominięciem prawa już nabytego w kwestii tak zasadniczej jak ochrona zdrowia i przymus państwa z tym związany (pozbawia konstytucyjnego uprawnienia bez jakiegokolwiek uzasadnienia).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, jednak z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.
W stanie prawnym przed 15 sierpnia 2015 r. przepis ten umożliwiał zaskarżanie do sądu administracyjnego decyzji organów administracji na wszelkie postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym. Niewątpliwie zmiana treści tego przepisu dokonana na mocy art. 2 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2015 poz. 658), doprowadziła do tego, że ustawodawca ograniczył kognicję sądu we wskazanym zakresie. Nową regulację stosuje się do postępowań wszczętych po dniu 15 sierpnia 2015 r., a w przepisach intertemporalnych brak jest odstępstwa od tej zasady.
Zatem z mocy art. 2 ustawy nowelizującej przepis art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. w nowym brzmieniu znajduje zastosowanie do postępowań wszczętych po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. po dniu 15 sierpnia 2015 r., przy czym chodzi tu o wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, a nie postępowania administracyjnego.
Błędne jest zatem twierdzenie skargi kasacyjnej, że znowelizowany art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie bowiem dotyczyłby sprawy w toku. Należy w tym zakresie odróżnić tok postępowania egzekucyjnego w administracji oraz zainicjowanie wniesieniem skargi odrębnego postępowania sądowoadministracyjnego, którego celem jest dokonanie oceny zgodności z prawem zaskarżonego przejawu działania albo zaniechania administracji publicznej. Inaczej ujmując, postępowanie prowadzone przed sądem administracyjnym, zarówno z punktu widzenia ustrojowego jak i procesowego, stanowi zupełnie odrębny rodzaj procedury, który nie jest kontynuacją postępowania prowadzonego przed organem administracji publicznej.
Trafnie stwierdził Sąd I instancji, że skarżący kasacyjnie zainicjował postępowanie sądowoadministracyjne w momencie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim za pośrednictwem Lubuskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gorzowie Wielkopolskim, czyli w dniu 21 listopada 2017 r., zatem już po nowelizacji art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. Wobec tego Sąd I instancji postąpił prawidłowo odrzucając skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd w tym czasie nie posiadał już kognicji do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia tej sprawy.
Zauważyć należy, że przedstawiona powyżej nowelizacja art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. nie doprowadziła do ograniczenia standardów ochrony sądowej w stosunku do orzeczeń administracji publicznej. W uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej P.p.s.a. wskazuje się, że postanowienia wierzyciela wydane w ramach rozpoznania wniesionego zarzutu mają charakter incydentalny. W tych przypadkach w pełni skuteczna ochrona praw jednostki jest zapewniona przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej, to znaczy postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów (zob. uzasadnienie projektu ustawy nowelizującej, druk sejmowy nr 1633 dostępny na stronie http://www.sejm.gov.pl/Sejm7.nsf/druk.xsp?nr=1633).
Tym samym rezygnacja przez ustawodawcę z możliwości bezpośredniego zaskarżenia postanowienia wierzyciela wydanego w przedmiocie zgłoszonych zarzutów nie oznacza, że rozstrzygnięcie to zostało wyłączone spod sądowej kontroli. Na zasadzie wyrażonej w art. 135 P.p.s.a., podlega ono weryfikacji z punktu widzenia jego zgodności z prawem w ramach kontroli postanowienia organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie wniosek strony o zawieszenie postępowania w tej sprawie oraz zwrócenie się z pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. ze wskazanymi w skardze kasacyjnej przepisami Konstytucji RP. Nowelizacja art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. nie ograniczyła standardów ochrony sądowej w stosunku do orzeczeń administracji publicznej. Ochrona ta zagwarantowana jest poprzez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego merytorycznego rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego w tym przedmiocie wydanego na podstawie art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201). Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
Wprawdzie postanowienia wierzyciela wydane w przedmiocie zgłoszonych zarzutów nie podlegają od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej odrębnej kontroli sądowoadministracyjnej, lecz na podstawie wcześniej powołanego art. 135 P.p.s.a. sąd dokonuje ich kontroli w postępowaniu ze skargi na końcowe postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
NSA rozpoznawał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym bowiem uznał, że sprawa nie wymagała rozpoznania na rozprawie do czego uprawniał go art. 182 § 1 P.p.s.a. Skoro zgodnie z tym przepisem do oceny Sądu pozostawiono kwestię rozpoznania skargi kasacyjnej od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie na posiedzeniu niejawnym albo na rozprawie, to wniosek strony nie jest w tym zakresie dla Sądu w żadnej mierze wiążący.