Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z 28 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Op 520/12 oddalił skargę R. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej.
Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Op 787/11, po rozpoznaniu skargi skarżącego na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] listopada 2011 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] marca 2011 r. W wyroku tym sąd zobowiązał organ do ustalenia, czy skarżący żądał wznowienia postępowania, mając na uwadze to, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 czerwca 2003 r. sygn. akt P 24/02 stwierdzono niezgodność art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 1996 r. Nr 87, poz. 395 ze zm.), zwanej dalej ustawą o świadczeniu pieniężnym, który to przepis stanowił podstawę umorzenia postępowania w sprawie z wniosku skarżącego z dnia 13 lipca 2000 r. (art.145 § 1 K.p.a., art. 145a K.p.a.), czy też wnosił o ponowne rozpoznanie sprawy w trybie art. 154 K.p.a., czy też jego żądanie zmierzało do stwierdzenia nieważności decyzji, albo jej uchylenia lub zmiany z urzędu.
Sąd wywiódł, że dopiero ustalenie tych okoliczności pozwoliłoby organowi na prawidłowe zakwalifikowanie i poprowadzenie postępowania administracyjnego. Organy administracji publicznej związane są bowiem żądaniem strony i nie mogą zmieniać jego treści i uruchamiać według własnej oceny właściwego trybu postępowania.
Kierując się tym wskazaniem, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie pismem z dnia [...] lipca 2012 r., przywołując przepisy art. 145 § 1, art. 156 § 1 oraz 154 K.p.a., wezwał skarżącego do określenia trybu administracyjnego, w jakim ma zostać rozpatrzony jego wniosek z dnia [...] lutego 2011 r., w którym zwrócił się o przyznanie świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. Odpowiadając na to wezwanie, skarżący wniósł o uchylenie bądź zmianę decyzji, stąd jego żądanie zakwalifikowane zostało przez organ jako wniosek o uchylenie decyzji w trybie art. 154 K.p.a.
Następnie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., działając na podstawie art. 154 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - zwanej dalej K.p.a.) oraz art. 2, art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy o świadczeniu pieniężnym uchylił decyzję własną z dnia 28 lutego 2001 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego i odmówił skarżącemu przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego. W uzasadnieniu decyzji organ zrelacjonował przebieg postępowania administracyjnego i dalej stwierdził, że decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. umorzył postępowanie administracyjne z powodu złożenia wniosku przez skarżącego po ustawowym terminie, tj. po dniu 31 grudnia 1999 r. Z uwagi na fakt, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 czerwca 2003 r., sygn. akt P-24/2 (Dz. U. z 2003 r. Nr 110, poz. 1060) orzekł o niezgodności z Konstytucją zapisu art. 4 ust. 5 ustawy o świadczeniu pieniężnym, zobowiązany był do uchylenia decyzji o umorzeniu postępowania i merytorycznego rozpatrzenia wniosku.
Dokonując merytorycznej oceny wniosku skarżącego, przytaczając treść art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym uznał, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że wnioskodawca w okresie okupacji nie doznał represji objętych przepisami ustawy i dlatego niemożliwe jest przyznanie mu żądanego świadczenia.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucił, że organ bezpodstawnie przyjął, iż jego rodzina ostatecznie osiedliła się w miejscowości W. Tymczasem on pracował "jako deportowany wygnaniec z Kresów po pobycie w obozie, przeprowadzonej segregacji rodziny do wymogów wyjazdu do Niemiec, a nie jako mieszkaniec czy osadnik W.".
Zaskarżoną decyzją, opartą na art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. oraz art. 2 pkt 2 lit. a, art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy o świadczeniu pieniężnym, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2012 r. Organ wskazał na art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym, podkreślając, że koniecznym do przyznania tego świadczenia jest wykazanie przez wnioskodawcę łącznie dwóch przesłanek, tj. deportowania (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. lub z tego terytorium na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945 oraz wykonywana pracy w warunkach deportacji przez okres co najmniej 6 miesięcy. Odnotował, że skarżący ubiega się o przyznanie przedmiotowego świadczenia z tytułu wywiezienia z miejscowości P. pow.
B. i pobytu w obozie w K. przy ul. [...] oraz pracy przymusowej wykonywanej we wsi W. Organ wskazał, że na dowód represji skarżący przedłożył stosowne pisma, organ sam uzupełnił postępowanie dowodowe o informacje archiwalne, jak też dopuścił dowód z przesłuchania strony. Podał, że skarżący wraz z całą rodziną został wysiedlony z rodzinnej miejscowości P. Wskazał na rozbieżności co do daty wysiedlenia wnioskodawcy i jego rodziny (w oświadczeniach skarżącego są to: luty 1944 r., kwiecień 1944 r. i czerwiec 1944 r.), stąd przyjął datę w oparciu o dokumenty uzyskane z Archiwum Państwowego w K. wskazujące na ewakuację z B. dopiero w czerwcu 1944 r. Stwierdził, że jego rodzina trafiła w dniu [...] czerwca 1944 r. do obozu przejściowego w K. Na podstawie informatora encyklopedycznego "Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945", Warszawa 1979, w którym jako adres obozu figuruje ulica [...], wskazał, iż chodzi o ten sam obóz.
Stanowisko w tej kwestii oparł na danych z pisma Archiwum Państwowego w K. z dnia [...] lipca 2011 r. oraz relacji strony co do charakteru obozu, w którym przebywała. Obóz podlegał niemieckiemu Urzędowi Pracy (Arbeitsamt), a osadzonych w nim wywożono do pracy na terytorium III Rzeszy. Z uwagi jednak na fakt, iż tylko wnioskodawca mógł zostać wykorzystany do pracy (matka była obłożnie chora, rodzeństwo niepełnoletnie), dlatego dzięki pomocy Polskiego Komitetu Opiekuńczego K.-Miasto pod koniec czerwca 1944 r. rodzina P. opuściła obóz i skierowana została do klasztoru, a później zamieszkała w miejscowości W. Zdaniem organu, w tym stanie faktycznym nie mógł przyjąć, że pobyt wnioskodawcy w obozie przesiedleńczym przez okres około miesiąca i wykonywanie pracy przymusowej przy budowie fortyfikacji w K. w tym okresie spełniał dyspozycję art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym. Zaznaczył, że niezbędnym warunkiem uzyskania prawa do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie jest udowodnienie wykonywania pracy przymusowej w warunkach deportacji przez okres co najmniej 6 miesięcy.
Poza tym organ odmówił również przyznania świadczenia za pobyt wnioskodawcy w miejscowości W. Dowodził, że wprawdzie skarżący był w tym czasie zmuszony do wykonywania robót fortyfikacyjnych, jednak nie został spełniony zawarty w ustawie warunek deportacji do pracy, ponieważ nie został tam deportowany przez władze niemieckie, a trafił do tej miejscowości dzięki pomocy Polskiego Komitetu Opiekuńczego. Nadto organ stwierdził, że w czasie wojny wszystkich Polaków obowiązywał nakaz wykonywania pracy na rzecz III Rzeszy. Na koniec dostrzegł, że utrata gospodarstwa w miejscowości P. była niewątpliwie formą represji, lecz uprawnienie do świadczenia pieniężnego nie przysługuje z tytułu wysiedlenia (a co się z tym wiąże utratą domu czy gospodarstwa i brakiem możliwości korzystania z rzeczy codziennego użytku, sprzętu, mebli, ubrań zgromadzonych w domu), lecz z tytułu deportacji do pracy przymusowej.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący zarzucił, iż organ błędnie przyjął datę [...] czerwca 1944 r. jako dzień przyjazdu jego rodziny do obozu przejściowego w K. Wyjaśnił, że rejestracja nastąpiła po długim czasie pobytu w obozie "po przekwalifikowaniu nienadającym się rodziny na roboty do Niemiec. Obozy nr [...] i [...], pierwszy był obozem na czas nieokreślony, drugi - przejściowym. Dlatego występowały pod innymi numerami". Wywiódł, że Polski Komitet Opiekuńczy był organizacją charytatywną, udzielającą pomocy jeńcom i uwięzionym w obozach, dlatego nie mógł przyjąć odpowiedzialności za jego rodzinę, po "wybraniu" ich z obozu. Podał, że po opuszczeniu obozu władze niemieckie zwerbowały go przymusowo do robót fortyfikacyjnych, musiał nadal pracować na rzecz III Rzeszy do stycznia 1945 r. Jako deportowany do tej pory nie powrócił do miejsca, skąd był zabrany.
Podkreślił, że spełnił wymogi ustawy, albowiem był osadzony w obozie, deportowany i wywieziony do przymusowej pracy. Rzekome "osiedlenie się w W." było najgorszym złem koniecznym. Zostali pozbawieni wszelkich ludzkich praw, bez dachu nad głową. Uznał, iż "organ jest władny ocenić to, co z nimi czyniono" i zasługuje chociaż na skromne zadośćuczynienie, a nie odmowę prawa do świadczenia.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, wskazując na art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym. Sąd zauważył, że ustawodawca poszerzył krąg osób uprawnionych, włączając do niego również osoby deportowane (wywiezione) do pracy przymusowej w granicach terytorium polskiego sprzed 1 września 1939 r., co jest konsekwencją wyroku TK. Wskazał, że TK nie miał zastrzeżeń odnośnie do samej zasady, aby świadczenie otrzymywały tylko te osoby, wobec których obowiązek pracy przymusowej podczas II wojny światowej przybierał szczególnie dotkliwą formę, tzn. był połączony z wysiedleniem (przymusową zmianą miejsca pobytu) i "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska, ponieważ osoby dotknięte taką formą represji znajdowały się w znacznie trudniejszej sytuacji niż osoby wykonujące nawet tego samego typu pracę, ale w dotychczasowym miejscu zamieszkania lub w niewielkim od niego oddaleniu (np. sąsiedniej miejscowości), w znanej okolicy w otoczeniu rodziny i znajomych.
Sąd wskazał, że pierwotnym celem deportacji jest wymierzenie sankcji w postaci pozbycia się z danego terytorium osób niepożądanych i ich ukarania przez izolację od dotychczasowego środowiska. Oznacza to, że ustawa o świadczeniu pieniężnym nadal warunkuje uzyskanie świadczenia od wystąpienia szczególnej dolegliwości represji w formie deportacji. Poza tym sprawy dotyczące przedmiotowego świadczenia wymagają indywidualizacji w ramach wykładni art. 2 pkt 2 lit. a cyt. ustawy. Oznacza to konieczność ustalenia w konkretnej sprawie, czy wnioskodawca był poddany tego rodzaju dotkliwej represji, która warunkuje otrzymanie świadczenia. Badanie tej przesłanki powinno być przy tym oparte na kryteriach w jakimś stopniu zobiektywizowanych, a nie wyłącznie na subiektywnych odczuciach wnioskodawcy.
Sąd podzielił stanowisko organu odnośnie do tego, że pobyt w obozie przejściowym w K. nie jest represją w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym, jednakże niewątpliwie skarżący został przymusowo wysiedlony z rodzinnej miejscowości i osadzony w obozie w K. z którego miał zostać wywieziony do przymusowej pracy w Niemczech. Celem wysiedlenia była zatem praca przymusowa, a istnienie tej przesłanki ma znaczenie decydujące w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego. Skarżący wskazał, że wprawdzie nie został deportowany do Niemiec jednak wykonywał w obozie pracę przymusową i faktu tego nie zakwestionował organ, zatem ziściły się przesłanki z art. 2 pkt 2 lit. a ustawy.
Natomiast w świetle zarzutu skargi kwestią sporną jest okres przebywania i wykonywania pracy przymusowej w omówionym obozie. Rację ma w ocenie sądu organ, że fakt wykonywania w trakcie osadzenia w obozie przesiedleńczym pracy przymusowej przy budowie fortyfikacji w K. przez około miesiąc nie spełnia dyspozycji art. 2 pkt 2 lit. a dotyczącej minimalnego 6-miesięcznego okresu pobytu na deportacji. Sąd jednocześnie nadmienił, że gdyby nawet przyjąć, jak podaje skarżący, że przebywał i pracował przymusowo w obozie od marca do czerwca 1944 r., to i tak okres, który można byłoby mu zaliczyć do przyznania prawa do świadczenia wynosi jedynie 4 miesiące, zamiast wymaganych 6 miesięcy. Wysiedlenie rodziny wnioskodawcy do obozu można w świetle powyższych okoliczności sprawy, uznać za spełniające wymóg deportacji (wywiezienia), był on bowiem wymuszony przez władze niemiecki, wiązał się z koniecznością opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania.
Sąd podkreślił, że ustawa będąca podstawą rozstrzygnięcia, przewiduje świadczenie pieniężne tylko dla tych osób, wobec których okupanci stosowali represję pracy niewolniczej w zaostrzonej formie i stwierdził, że nie każda represja, czy inna dolegliwość, stwarza podstawę do nabycia przedmiotowego uprawnienia. Podstawę taką stanowiły wyłącznie najostrzejsze formy represji, które zmierzały do wyniszczenia narodu polskiego. W ocenie sądu, zasadnie zatem organ odmówił również przyznania skarżącemu świadczenia. Wprawdzie był on w tym czasie zmuszony do wykonywania robót fortyfikacyjnych, jednak nie został spełniony zawarty w ustawie warunek deportacji oraz wykonywania pracy przymusowej. Skarżącego nie dotknęły inne utrudnienia charakterystyczne dla deportacji: zmiana w warunkach klimatycznych czy społecznych, bariera językowa czy obyczajowa. Bezspornie w czasie wojny Polaków obowiązywał nakaz wykonywania pracy na rzecz III Rzeszy.
Ponadto, jak słusznie w ocenie sądu dostrzegł organ wnioskodawca trafił do tej miejscowości dzięki pomocy Polskiego Komitetu Opiekuńczego, a nie został tam deportowany przez władze niemieckie do wykonywania pracy przymusowej. Przepisy ustawy nie przewidują świadczeń z ustawy dla wszystkich poszkodowanych przez III Rzeszę, lecz zawężają krąg podmiotów do tych spośród nich, wobec których okupant stosował represje pracy niewolniczej w zaostrzonej formie w stosunku do obowiązującego powszechnie obowiązku pracy. Ponadto w wyroku Trybunału Konstytucyjnego zakwestionowane zostało jedynie rozgraniczenie między osobami deportowanymi poza terytorium II RP a osobami deportowanymi w granicach państwa polskiego sprzed wojny.
Trybunał wskazał jednak wyraźnie, iż pozostałe kryteria dotyczące deportacji pozostały bez zmian. Sąd podkreślił, że skarżący doznał represji, lecz nie wszystkie przywołane przez niego zdarzenia spełniają przesłankę represji szczególnie dotkliwej, która warunkuje otrzymanie świadczenia, albowiem uprawnienie do świadczenia pieniężnego nie przysługuje z tytułu wysiedlenia, lecz z tytułu deportacji do pracy przymusowej.
Od tego wyroku skarżący złożył skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:
- 1. przepisów postępowania tj:
- a) art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. polegające na nie uchyleniu zaskarżonej decyzji, mimo iż została ona wydana z naruszeniem art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), które to naruszenie prawa procesowego miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji,
- b) art. 3 § 1 i art 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nie uchylenie zaskarżonej decyzji, mimo iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie został rozpatrzony w sposób obiektywny i wszechstronny, co spowodowało przyjęcie na niekorzyść skarżącego, że skarżący wraz z rodziną przebywał w obozie przy ul. [...] w K. dopiero od czerwca 1944 r., gdy z materiału dowodowego wynika, iż musiał przybyć do tego obozu co najmniej w kwietniu 1944 r. z uwagi na wysiedlenia z jego rodzinnej miejscowości P. wskutek kształtującej się linii frontu w miesiącach luty/marzec 1944 r. oraz przyjęcie na jego niekorzyść, iż dalsza praca na rzecz okupanta w czasie przebywania we wsi W. nie stanowiła pracy przymusowej,
- 2. przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię pojęcia "deportacji" oraz "represji" w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich i przyjęciu, iż tylko odizolowanie od rodziny i od jego środowiska pozwala na uznanie, iż został wobec skarżącego spełniony warunek deportacji, a przymusowa praca na rzecz okupanta stanowiła obowiązek skarżącego oraz, że praca na rzecz okupanta w okresie przebywania we wsi W. nie zalicza się do pracy przymusowej wobec czego w ocenie sądu pierwszej instancji nie należą mu się środki określone w ustawie o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
Wniósł o uchylenie tego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wskazał, że sąd błędnie przyjął datę [...] czerwca 1944 r. jako datę przybycia do obozu, a nie rejestracji skarżącego w obozie. Podniósł, że wskutek zmuszania do pracy przy budowie fortyfikacji i przydzielenia lokalu zbyt małego dla potrzeb jego rodziny, rodzina ta musiała się rozdzielić. Opisał również sytuację jego i jego rodziny w tamtym okresie. W pismach procesowych z dnia [...] lutego 2013 r. oraz [...] marca 2013 r. skarżący wskazał szczegółowo na swoją trudną sytuację w tamtym czasie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przede wszystkim wskazać należy, że stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę w granicach zarzutów skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Mając na względzie fakt, że w rozpoznawanej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 powołanej ustawy nie wystąpiła, Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był rozpoznać sprawę wyłącznie w granicach zakreślonych skargą kasacyjną.
Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty są bezprzedmiotowe.
Nie można podzielić zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia przez sąd I instancji przepisów postępowania. Sąd I instancji prawidłowo przeprowadził kontrolę zaskarżonej decyzji uznając, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji, organ poprawnie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w sposób wyczerpujący zebrał i ocenił materiał dowodowy w sprawie. Nie zasadny jest zarzut naruszenia przez organ przepisów art.4, art.77 § 1, art. 80 k.p.a.. w zakresie ustalenia daty [...] czerwca 1944r. jako daty przybycia skarżącego do obozu przejściowego w K. przy ul [...]. Sam skarżący w składanych oświadczeniach podawał, że było to w lutym 1944, kwietniu 1944, czerwcu 1944, organ przyjmując datę [...] czerwca 1944r, ustalenia te oparł w oparciu o dokumenty uzyskane z Archiwum Państwowego w K. wskazujące na ewakuację z B. w czerwcu 1944r. (karta opiekuńcza z Kartoteki Wschód rodziny P., sygn. [...]).
Z pisma sporządzonego przez Archiwum Państwowe w K. z dnia [...] lutego 1999r. (znak [...]) wynika, że skarżący został zarejestrowany w dniu [...] czerwca 1044r. w Kartotece Wschód Polskiego Komitetu Opiekuńczego K.-Miasto (sygn. [...]) jako ewakuowany z B. i osadzony w obozie przy ul. [...] w K. W takich okolicznościach nie można postawić organom zarzutu, iż nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, albowiem ustalenia te zostały oparte o dokumenty wystawione przez powołane do tego, w zakresie ich działania podmioty. Niezasadny jest również zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisów postępowania polegający na przyjęciu, że dalsza praca skarżącego wykonywana we wsi W. nie stanowiła pracy przymusowej. Zasadnie sąd I instancji ocenił ustalenia poczynione przez organ, iż skarżący wraz z rodziną opuścił obóz przy ul [...] w K. za pośrednictwem i przy pomocy Polskiego Komitetu Opiekuńczego, który początkowo umieścił ich w klasztorach w K. i w M., a następnie przewiózł do miejscowości W. W 1944r. wszyscy zdolni do pracy mieszkańcy W., w tym również skarżący dowożeni byli codziennie do prac fortfikacyjnych, za co miedzy innymi otrzymywali karki żywnościowe.
Podkreślić należy, że w czasie wojny wszystkich Polaków obowiązywał nakaz wykonywania pracy na rzecz III Rzeszy. Organ prawidłowo zatem ustalił stan faktyczny sprawy, nie naruszając przy tym przepisów postępowania, a sąd I instancji prawidłowo przeprowadził w tym zakresie kontrolę. Tym samym zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisów postępowania nie mógł być uwzględniony.
Drugi zarzut skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia przepisów prawa materialnego, a sformułowany został jako błędna wykładnia pojęcia "deportacja" oraz "represja" w rozumieniu art.2 pkt 2 lit a ustawy z dnia 31 maja 1996r. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego zarzutu, albowiem sąd I instancji prawidłowo dokonał wykładni przepisów prawa materialnego podzielając w tej kwestii stanowisko organu, że pobyt w obozie przejściowym w K. nie jest represją w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym. Wykonywanie zaś w trakcie pobytu w obozie przejściowym (od [...] VI 1944 do końca VI 1944) pracy przymusowej przy fortyfikacji, z uwagi na czas jej wykonywania nie spełnia wymogu wykonywania pracy przymusowej przez okres co najmniej 6 miesięcy. Stąd też, mimo że skarżący został przymusowo wysiedlony z rodzinnej miejscowości i osadzony w obozie przejściowym w K., a wysiedlenie rodziny wnioskodawcy do obozu można w świetle powyższych okoliczności sprawy, uznać za spełniające wymóg deportacji (wywiezienia), był on bowiem wymuszony przez władze niemieckie, wiązał się z koniecznością opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania.
Z obozu przejściowego skarżący prawdopodobnie miał zostać wywieziony do pracy przymusowej w III Rzeszy, jednak do tego wywiezienia już nie doszło, podobnie jak nie doszło do wywiezienia do pracy przymusowej na terenach polskich okupowanych przez III Rzeszę. Nie stanowi bowiem deportacji pobyt skarżącego w miejscowości W. Jak ustalono bowiem w trakcie postępowania opuszczenie obozu przejściowego nastąpiło za pośrednictwem i przy pomocy Polskiego Komitetu Opiekuńczego, który początkowo umieścił rodzinę skarżącego w klasztorach w K. i w M., a następnie przewiózł do miejscowości W. Praca wykonywana w czasie pobytu w miejscowości W. przy fortyfikacji nie spełniała przesłanek określonych w art.2 pkt 2 ustawy, albowiem nie został spełniony zawarty w ustawie wymóg deportacji.
Sąd podkreślił, że ustawa będąca podstawą rozstrzygnięcia, przewiduje świadczenie pieniężne tylko dla tych osób, wobec których okupanci stosowali represję w rozumieniu art.2 ustawy tj osób osadzonych w obozach pracy przymusowej (...) deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy. W pozostałych przypadkach gdy forma represji nie spełniała wymaganych przesłanek świadczenie pieniężne określone w ustawie z dnia 31 maja 1996r. nie przysługuje. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego jest bezprzedmiotowy, a kontrola przeprowadzona w tym zakresie przez Sąd I instancji prawidłowa.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.