Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 15 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Po 597/04 po rozpoznaniu skargi J. M., K. B., S. R., J. R., X. R., J. E., A. B. i T. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] października 2003 r. o ustaleniu jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości - dz. nr 35/6 położonej w obrębie T., Gmina P., o pow. 1.172 m2, w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i zbyciem w drodze sprzedaży tej nieruchomości przed upływem 5 lat od daty wejścia w życie planu zagospodarowania - oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku podano, że uchwałą nr XIV/132/99 z dnia 25 sierpnia 1999 r. Rada Miasta i Gminy P. ustaliła, że na obszarze obejmującym przedmiotową działkę nastąpiła zmiana przeznaczenia - z dotychczasowego pod zakładowy ośrodek wypoczynku pobytowego na cele mieszkaniowe. Nieruchomość tę właściciele zbyli aktem notarialnym z dnia 18 listopada 1999 r. Stosownie do art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym /Dz. U. Nr 89, poz. 415/ wszczęto postępowanie zmierzające do pobrania jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek zmiany przeznaczenia terenu. Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji wniesionego przez właścicieli nieruchomości, organ odwoławczy orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji podzielając stanowisko organu pierwszej instancji co do tego, że został zachowany pięcioletni termin do wydania decyzji.
W skardze wniesionej na powyższą decyzję podniesiono, iż w sprawie mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za niezasadną stwierdzając, iż nie jest słuszny zarzut odnoszący się do stosowania w sprawie Ordynacji podatkowej, które to przepisy nie mają zastosowania. Powołał się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2004 r. sygn. akt OSK 520/04. Uregulowanie zawarte w art. 36 ust. 6 i 7 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym przewiduje dla dochodzenia przedmiotowej opłaty termin pięcioletni od dnia, w którym nastąpiła zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zaś termin ten nie został w sprawie przekroczony. W kwestii stosowania art. 35 kpa nakładającego obowiązek działania bez zbędnej zwłoki - Sąd wskazał, że art. 36 ust. 9 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nakazuje ustalenie opłaty w drodze decyzji bezzwłocznie, przy czym norma ta ma charakter dyscyplinujący organ.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli S. R. i J. M., reprezentowani przez radcę prawnego Z. G., zarzucając naruszenie art. 133 (1 i art. 134 (1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej "ppsa", mające istotny wpływ na wynik sprawy, przez nie wzięcie pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosi się, że postępowanie w sprawie zostało "wszczęte w styczniu 2003 r.", "po czym w dniu 7.10.2003 r." została wydana decyzja organu pierwszej instancji. Od tej decyzji odwołanie wnieśli S. R., J. M. i K. B. W dniu 29 października 2003 r. Burmistrz Miasta i Gminy P. wydał "w przedmiotowej sprawie dwie decyzje, a mianowicie decyzję nr [...]", uchylającą własną decyzję z dnia [...] października 2003 r. z naruszeniem powołanego w tej decyzji przepisu art. 154 kpa oraz zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wynikającej m. in. z art. 15 i 127 kpa w zw. z art. 130 (1 i 138 (1 kpa.
Sąd nie dostrzegł, że niedopuszczalne było wydanie w tej samej dacie i w tych samych okolicznościach drugiej decyzji - nr [...] ponownie ustalającej opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Burmistrz Miasta i Gminy zobowiązany był bowiem nadać prawidłowy bieg odwołaniom stron postępowania. Powyższe naruszenia prawa winny skutkować uchyleniem przez Sąd pierwszej instancji decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz obu decyzji Burmistrza Miasta i Gminy w P. z dnia [...] października 2003 r. Tak też uczynił Wojewódzki Sąd Administracyjny w odniesieniu do decyzji orzekających w sprawie przedmiotowej opłaty planistycznej dotyczącej trzech innych działek skarżących w takim samym stanie prawnym i faktycznym wydał w dniach 13 grudnia 2005 r. /sygn. akt II SA/Po596/04, 11 stycznia 2006 r. /sygn. akt II SA/Po 598/04/ i 23 stycznia 2006 r. /Sygn. akt II SA/Po 535/04/ wyroki uchylające decyzje organów obu instancji. Jedynie w niniejszej sprawie został wydany wyrok oddalający skargę, przy czym Sąd nie odniósł się do pozostałych spraw powołanych wyżej.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie.
Jako podstawę skargi kasacyjnej powołano naruszenie art. 133 (1 i art. 134 (1 ppsa, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zwraca się uwagę na to, że tym samym Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu zostały wydane wyroki uchylające decyzje administracyjne wydane w sprawie przedmiotowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości wynikającej z unormowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego powodującego, odnoszące się do innych działek skarżących położonych na tym samym terenie, z tej przyczyny, że organ administracji publicznej /organ gminy/ zamiast przekazać odwołania od własnej decyzji do rozpoznania organowi drugiej instancji, wydał decyzję uchylającą swoją decyzję stosując tryb przewidziany w art. 154 kpa, który w tej sytuacji był niedopuszczalny, a następnie wydał nową decyzję, czego nie dostrzegł organ odwoławczy wydając decyzję zaskarżoną następnie do sądu administracyjnego.
W ocenie rozpatrującego skargę kasacyjną Naczelnego Sądu Administracyjnego rację mają skarżący, iż stosownie do art. 133 (1 ppsa i 134 (1 ppsa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu dysponując aktami sprawy administracyjnej, z których jednoznacznie wynika stan sprawy przedstawiony przez skarżących, nie będąc związany zarzutami podniesionymi w skardze, miał obowiązek z urzędu /we własnym zakresie/ zauważyć, że zaskarżona decyzja jak też decyzja ją poprzedzająca organu pierwszej instancji, zostały poprzedzone wydaniem wadliwej i to w stopniu rażącym, decyzji organu gminy uchylającej pierwotną decyzję w tej samej sprawie po rozpoznaniu odwołań stron postępowania, w trybie art. 154 kpa. Uchyleniu przez Sąd pierwszej instancji podlegać zatem powinny zarówno decyzja zaskarżona i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji, jak również poprzednie decyzje organu pierwszej instancji wydane po wniesieniu odwołania od pierwszej decyzji wydanej w sprawie przez organ gminy. Było to konieczne w tym celu, aby umożliwić prawidłowe rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku z mocy art. 185 (1 ppsa. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 ppsa.