Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 października 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę E. R. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] listopada 2003 r., którą organ odwoławczy uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] czerwca 2002 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Organ pierwszej instancji, decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. nakazał K. O. – zarządcy nieruchomości przy ul. Ś. w K. mechaniczne usunięcie grzybni ze ściany zewnętrznej, odgrzybienie ściany, wymianę tynku sufitu, pomalowanie ściany farbami dyfuzyjnymi oraz wykonanie remontu z uszczelnieniem lub wymianą stolarki okiennej – w obrębie lokalu mieszkalnego nr [...] wynajmowanego przez E. R. Organ odwoławczy uwzględnił odwołanie K. O. stwierdzając, iż istotne okoliczności sprawy nie zostały wyjaśnione przez organ pierwszej instancji, co uzasadnia uchylenie decyzji tego organu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 K. p. a. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie o nakazanie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w obiekcie budowlanym na podstawie art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), konieczne jest wyjaśnienie, czy nieprawidłowości dotyczą obiektu budowlanego, czy tylko określonego lokalu w tym obiekcie, ponieważ celem tego przepisu jest utrzymanie w odpowiednim stanie obiektu budowlanego.
Ponadto organ pierwszej instancji nie odniósł się do przyczyn nieodpowiedniego stanu technicznego budynku, które mogą wymagać usunięcia, poprzestając na nakazie wykonania robót, które mają usunąć jedynie ich skutki w obrębie lokalu mieszkalnego zajmowanego przez E. R. Nie została również wyjaśniona zasadnicza kwestia, czy E. R. ma legitymację strony w tym postępowaniu w rozumieniu art. 28 K.p.a., a także czy administrator budynku jest zarządcą budynku w rozumieniu ustawy z dnia 24 czerwca 2004 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 ze zm.), do którego może być skierowana decyzja wydawana na podstawie art. 66 Prawa budowlanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organu odwoławczego, że spełnione były warunki do wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, co zostało przekonywująco przedstawione w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego. W szczególności Sąd podzielił ocenę organu odwoławczego, iż nie zostało ustalone, czy skarżąca E. R. jest w tej sprawie stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a. oraz kto jest osobą zobowiązaną do usunięcia nieprawidłowości w obiekcie budowlanym na podstawie art. 66 Prawa budowlanego, a także, iż rozstrzygnięcie nie może zmierzać do usunięcia jedynie skutków zagrzybienia w określonym lokalu mieszkalnym, ponieważ przedmiotem sprawy ma być utrzymanie w należytym stanie obiektu budowlanego jako całości.
W skardze kasacyjnej skarżąca E. R. wskazała jako podstawy kasacyjne naruszenie art. 138 § 2 w związku z art. 28 i 61 K.p.a., a także art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zdaniem skarżącej nie jest trafne stanowisko Sądu, iż spełnione były warunki do wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej. Nie wymagało bowiem ustalenia, czy skarżąca ma przymiot strony w tej sprawie, ponieważ organ był uprawniony do wszczęcia postępowania z urzędu na skutek informacji przekazanych przez skarżącą, która miała prawo żądać, aby zajmowany przez nią lokal został przywrócony do stanu, który nie będzie zagrażał zdrowiu i życiu. Rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji odnosiło się do usunięcia nieprawidłowości w budynku zarówno w zakresie skutków, jak i przyczyn tych nieprawidłowości.
Wskazując takie podstawy kasacyjne skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W okolicznościach tej sprawy przytoczone podstawy kasacyjne sprowadzają się do zarzutu, iż Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że spełnione zostały warunki do wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a.
Powodem uchylenia decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] czerwca 2002 r. i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia było stwierdzenie przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, iż przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z treścią art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (dowodowego) w całości lub w znacznej części. Oznacza to, że organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy organ ten nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego (dowodowego) lub przeprowadzone postępowanie nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy i brak jest podstaw do przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego, uzupełniającego postępowania dowodowego.
W rozpoznawanej sprawie słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, iż istniały podstawy do wydania przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji kasacyjnej, na podstawie 138 § 2 K.p.a. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że zasadniczymi zagadnieniami wymagającymi wyjaśnienia w niniejszej sprawie były kwestie, czy E. R. posiadała przymiot strony oraz czy K. O. był osobą zobowiązaną do usunięcia nieprawidłowości, w rozumieniu przepisu art. 66 Prawa budowlanego.
Przepis art. 66 Prawa budowlanego przewiduje, iż w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Zgodnie więc z tym przepisem, właściwy organ w razie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego budynku mieszkalnego ma obowiązek nakazać wykonanie określonych robót. Nakaz taki powinien być skierowany do właściciela obiektu budowlanego, ewentualnie do zarządcy.
Ponadto przepis art. 66 Prawa budowlanego ma na celu działanie ukierunkowane na zapewnienie należytego utrzymania obiektów budowlanych w przypadku rażących zaniedbań właściciela lub zarządcy obiektu przy wykonywaniu ciążącego na nim w tym zakresie obowiązku. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęte zostało, że nakazy określone w art. 66 tego Prawa mogą dotyczyć usunięcia nieprawidłowości samego obiektu, co nie wyklucza nałożenia obowiązku wykonania określonych robót również w lokalu lub lokalach. Nie zmienia to jednak faktu, że chodzi o takie roboty, które mają na celu utrzymanie w należytym stanie obiektu budowlanego jako całości lub jego części.
Tym samym istotne było uchybienie polegające na pominięciu przez organ pierwszej instancji okoliczności, że przepis art. 66 Prawa budowlanego odnosi się do obiektu budowlanych, a nie jedynie lokalu znajdującego się w tym obiekcie oraz niewyjaśnieniu w jaki sposób wykonanie określonych w decyzji czynności miałoby wpływ na utrzymanie w należytym stanie budynku przy ul. Ś. w K. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie ustalił również, co było przyczyną występowania zagrzybienia w przedmiotowym obiekcie budowlanym i zmierza jedynie do usunięcia skutków zagrzybienia lokalu, a nie przyczyn złego stanu technicznego budynku.
Nie została również wyjaśniona podstawowa w tej sprawie okoliczność, jaki tytuł prawny do lokalu ma skarżąca oraz czy może być stroną w tej sprawie administracyjnej. To, że sprawa na podstawie art. 66 Prawa budowlanego może być wszczęta z urzędu przez właściwy organ nie może oznaczać, iż kwestia kto jest stroną postępowania nie ma znaczenia. Ma to istotne znaczenie chociażby ze względu na to, że to stronie przysługują uprawnienia procesowe (stronie doręcza się decyzję i stronie przysługują środki odwoławcze). Dotyczy to także ustalenia osoby zobowiązanej do utrzymania i użytkowania obiektu budowlanego, zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego, na którą organ może nałożyć obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego.
Mając te wszystkie względy na uwadze słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ istniały podstawy do uznania przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną.