Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] Wojewoda Małopolski, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania W. K. od decyzji Wójta Gminy M. z dnia [...] listopada 2003 r. znak sprawy [...] orzekającej o wymeldowaniu z pobytu stałego W. K. z budynku nr [...] w K., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że przepis art. 15 ust. 2 powołanej ustawy przewiduje wymeldowanie osoby w przypadku: gdy opuściła ona bez wymeldowania dotychczasowe miejsce pobytu stałego, a niezależnie od tego w przypadku gdy osoba opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. W przedmiotowej sprawie, stwierdza organ, spełniony został warunek określony w pkt 1. W. K. opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Fakt ten potwierdzają zarówno strony postępowania jak i świadkowie. Bezspornym jest fakt, iż W. K. posiada tytuł prawny do przebywania w budynku, jest jego współwłaścicielem, jednakże z uwagi na sytuację rodzinną opuścił w czerwcu 1997 r. budynek w K. i nie korzysta z uprawnień, jakie mu przysługują. Okoliczność opuszczenia lokalu, podnosi organ, wywołuje obowiązek wymeldowania się i zarejestrowania pobytu w nowym miejscu przebywania.
Przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych mają charakter porządkowy, polegają na rejestracji ruchu ludności, na rejestracji aktualnego miejsca przebywania osoby. W. K. przesłuchany (protokół z dnia 30 września 2003 r.) przyznał, iż obecnie nie mieszka w budynku położonym w K. lecz się nie wymelduje, ponieważ go budował, pozostawił tam swoje rzeczy i sprzęt rolniczy. W złożonym odwołaniu wnosił o uchylenie decyzji o wymeldowaniu bowiem jest współwłaścicielem budynku i z tego powodu wniosek o jego wymeldowanie uważa za bezpodstawny, a decyzję o wymeldowaniu za krzywdzącą.
Odwołujący uważa budynek za miejsce swojego stałego pobytu, gdyż innego nie posiada. W. K. nie podał czy lokal opuścił dobrowolnie. Była żona K. K. przesłuchana (protokół z dnia 23 października 2003 r.), podała, że wyprowadził się z domu gdy rozpoczęła się sprawa o znęcanie się nad rodziną. Fakt ten potwierdziła świadek A. W., która dodała, iż wymieniony wyprowadził się niedobrowolnie, ponieważ nie mógł korzystać z kuchni i naczyń oraz narzędzi rolniczych. Z przeprowadzonego postępowania dowodowego nie wynika, by odwołujący zmuszony został siłą przez żonę do opuszczenia lokalu. Przeciwnie posiadał i posiada klucze do mieszkania, żona nie zmieniła zamków w drzwiach wejściowych. Wymieniony jest uprawniony do zamieszkiwania w tym lokalu lecz z tego uprawnienia nie korzysta. Okoliczności te świadczą zdaniem organu II instancji o świadomym i dobrowolnym opuszczeniu budynku w K. Sprawa wymeldowania osoby z pobytu stałego, stwierdza organ, nie jest równoznaczna z eksmisją. W każdym czasie nastąpić może zameldowanie, jeżeli wymeldowana osoba powróci do lokalu i w nim zamieszka z zamiarem pobytu stałego zgodnie z posiadanym tytułem prawnym do lokalu.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł W. K. Skarżący podniósł, że przedmiotowy budynek budował wraz z byłą żoną, która po wyrzuceniu go z niego sprzedała sprzęt rolniczy i wspólny inwentarz. W ocenie skarżącego organy prowadzące postępowanie niewłaściwie oceniły zebrany materiał dowodowy i zeznania świadków, gdyż został on wyrzucony z domu i nie opuścił go dobrowolnie co wskazuje, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 13 marca 2006 r. sygn. akt III SA/Kr 235/04, po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania, oddalił skargę. W uzasadnieniu wywodził, że art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu z daty wydania zaskarżonej decyzji jako jedną z przesłanek do wymeldowania wskazuje opuszczenie miejsca pobytu stałego. Przez opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu należy rozumieć dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, bez dopełnienia obowiązku meldunkowego.
Natomiast, jeśli strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź wobec wymiany zamków w drzwiach uniemożliwiono jej dostęp do lokalu, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Zatem przesłanka ta jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący wyprowadził się z przedmiotowego domu, nie mieszka w nim, co sam zeznał przesłuchany w dniu 30 września 2003 r. przed organem I instancji. Stwierdził również, że nie wymelduje się dobrowolnie, gdyż budował ten dom i ma do niego prawo. Powyższe fakty potwierdzili również przesłuchani świadkowie.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego o opuszczeniu lokalu w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Skarżący nie próbował nawet powrócić do tego domu po wyprowadzeniu się z niego, jak też nie podjął żadnych kroków prawnych, aby tam powrócić.
Podnoszone w skardze zarzuty dotyczące niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych nie są uzasadnione.
W świetle obowiązujących przepisów powołanej wyżej ustawy organ meldunkowy nie bada czy osoba dokonująca zameldowania posiada uprawnienia do lokalu, bada tylko fakt faktycznego zamieszkiwania w nim tej osoby.
W. K. wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparł na zarzucie naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, polegający na przyjęciu, że okoliczności: a) że skarżący nie opuścił lokalu dobrowolnie, b) że skarżący posiada w domu pokój ze swoim rzeczami, do którego tylko on ma dostęp, mogą być potraktowane jako dobrowolne opuszczenie lokalu mieszkalnego.
Na tych podstawach wnosił o:
- 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie,
- 2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. W zaskarżonym wyroku Sąd dokonał w pełni prawidłowej wykładni i zastosowania normy pierwszej zawartej w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji zaskarżonej do sądu administracyjnego, który stanowił "Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić". Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 716), który stwierdza: "Art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 i Nr 110, poz. 1189): a) jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskie", nie ma podstaw prawnych do ustalenia tytułu prawnego do lokalu.
Wymeldowanie jest czynnością materialnotechniczną potwierdzającą wyłącznie fakt opuszczenia lokalu, a nie utratę tytułu prawnego do lokalu. Nie ma zatem podstaw do wyprowadzenia przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu. Do przywrócenia prawa posiadania właściwa jest droga przed sądem powszechnym. W zaskarżonym wyroku Sąd przeprowadził też wszechstronną ocenę prawidłowości zastosowania normy pierwszej przepisu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, dokonując oceny ustalonego stanu faktycznego. W skardze kasacyjnej nie wskazano, jakich naruszeń przepisów prawa postępowania sądowoadministracyjnego Sąd dopuścił się w toku postępowania sądowoadministracyjnego dokonując takiej oceny stanu faktycznego sprawy.
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Na podstawie art. 250 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 2 lit. a/ i c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny przyznał wynagrodzenie z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.