Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 820/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w pkt 1 oddalił skargę J. M. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania; w pkt 2 zasądził na rzecz adwokat A. M. od Skarbu Państwa wynagrodzenie w kwocie 240 zł podwyższone o kwotę 52,80 stawki podatku od towarów i usług przewidzianej dla tego rodzaju czynności – łącznie 292,80 zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Jak wynika z akt sprawy, A. M. pismem z dnia 16 lipca 2007 r. złożyła wniosek do Urzędu Miejskiego w Ostrowie Wielkopolskim o wymeldowanie J. M. z mieszkania przy ul. [...] w O. Prezydent Miasta Ostrowa Wielkopolskiego decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] orzekł o wymeldowaniu J. M. z pobytu stałego z mieszkania nr [...] przy ul. [...] w O. Decyzja ta została uchylona przez Wojewodę Wielkopolskiego decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] i sprawę przekazano do ponownego rozparzenia przez organ I instancji.
Po ponownym rozpatrzeniu wniosku A. M. oraz przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Prezydent Miasta Ostrowa Wielkopolskiego decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 14 k.p.a. orzekł o wymeldowaniu J. M. z pobytu stałego z przedmiotowego mieszkania. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego J. M. zeznał, że nie przebywa w mieszkaniu przy ul. [...] nr [...] w O., ponieważ cały czas uniemożliwia mu to A. M. oraz podał, iż problem ten zgłaszał w Komendzie Powiatowej Policji w O. i w Prokuraturze Rejonowej. Organ wskazał, że Prokuratura Rejonowa poinformowała, iż nadzorowała postępowanie prowadzone w sprawie: kradzieży pieniędzy z przedmiotowego mieszkania, przywłaszczenia korespondencji, dowodów wpłat za media, świadectw ukończenia kursu palacza CO, kursu BHP, kursu kładzenia glazury, świadectw szkolnych oraz że postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. odmówiono wszczęcia postępowania w powyższych sprawach.
Organ wyjaśnił, iż zdaniem A. M. skarżący ostatni raz w mieszkaniu przebywał w sierpniu 2008 r. w obecności funkcjonariuszy Policji celem zabrania swoich rzeczy i dokumentów. Podała, że nie występowała do Komornika o wykonanie eksmisji, ponieważ nie stać jej z powodów finansowych. Organ wskazał, iż od MOPS uzyskano informację, iż J.M. korzystał z pomocy finansowej od 2 listopada 2006 r. do 31 lipca 2007 r. i wówczas przebywał w miejscu stałego zameldowania oraz że zwracając się o pomoc finansową w dniu 4 marca 2009 r. określił miejsce swojego stałego zameldowania: O. ul. [...], natomiast adres do korespondencji i miejsce pobytu podał O. ul. [...], gdzie został przeprowadzony wywiad środowiskowy. Wskazano również, że J. M. podczas całego postępowania administracyjnego deklarował, że nie opuścił spornego lokalu w sposób dobrowolny, ponieważ od momentu opuszczenia przez niego Zakładu Karnego ma utrudniane korzystanie z mieszkania przez panią A. M. Dlatego też zdaniem organu, spełniona została przesłanka opuszczenia mieszkania nr [...] przy ul. [...] w O. przez J. M., który w nim nie zamieszkuje.
Oznacza to, że J. M. wykonał wyrok eksmisyjny w sposób dobrowolny, ponieważ przeniósł swoje centrum życiowe do innego miejsca (kserokopia oświadczenia złożonego pod odpowiedzialnością karną przez skarżącego).
Odwołanie od powyższej decyzji złożył J.M. pismem z dnia 13 lipca 2009 r.
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że małżeństwo A. i J. M. zostało rozwiązane orzeczeniem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] października 2006 r. i Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia [...] października 2006 r. nakazał J. M. aby opuścił i wydał powódce A. M. lokal mieszkalny położony w O. Z zeznań świadków wynika, że skarżący od dłuższego czasu nie mieszka w miejscu stałego zameldowania. Potwierdza to również Komenda Powiatowa Policji w O. w piśmie z dnia 21 sierpnia 2007 r. Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] wynika, że J. M., zwracając się o pomoc finansową, jako miejsce pobytu podał adres O. ul. [...].
W tym miejscu został przeprowadzony z nim wywiad środowiskowy, z którego wynika, że skarżący zamieszkuje u swojej siostry U. W. przy ul. [...], prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, zajmując jeden pokój. Tu również była kierowana z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej do odwołującego się okresowa pomoc finansowa.
Pismem z dnia 4 września 2009 r. J. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] sierpnia 2009 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 820/09, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) w pkt 1 oddalił skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] sierpnia 2009 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że przeprowadzone przez organ postępowanie dowodowe potwierdziło, iż skarżący od kilku lat nie przebywa w spornym lokalu. Na powyższe wskazują oświadczenia świadków, pismo policji. Powyższą okoliczność przyznaje także sam skarżący, tłumacząc jedynie, że możliwość przebywania i mieszkania w spornym lokalu uniemożliwia mu była żona. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie, skarżący nie podejmował żadnych kroków mających na celu umożliwienie mu powrócenie do lokalu. Składanie pism do Policji i Prokuratury, jak wynika z akt sprawy, nie miało służyć możliwości powrócenia do lokalu a jedynie możliwości odzyskania określonych rzeczy. Z pisma Prokuratury z dnia 10 listopada 2008 r. jednoznacznie wynika, iż postępowanie było prowadzone w sprawie przywłaszczenia rzeczy i ukrycia innych dokumentów. Zatem w niniejszej sprawie opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny.
Zdaniem Sądu przedmiotowego mieszkania nie można traktować jako centrum życiowe skarżącego, ponieważ był on wraz z asystą Policji w spornym lokalu aby zabrać z niego swoje rzeczy.
W ocenie Sądu, organ ustalił należycie stan faktyczny sprawy i na jego podstawie podjął rozstrzygnięcie, dlatego też zarzut naruszenia art. 77 i 80 k.p.a. nie mógł być uwzględniony. Także zarzut naruszenia art. 9 k.p.a., wskazujący na nieinformowaniu skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych nie mógł zostać uwzględniony. Jak wynika z akt administracyjnych, skarżącemu zapewniono czynny udział w postępowaniu, umożliwiono mu składanie wyjaśnień i wniosków, jak również możliwość brania udziału w czynnościach. Organ także każdorazowo udzielał odpowiedzi na pisma, informując go jednocześnie o podejmowanych na danym etapie postępowania czynnościach, jak także przesyłał żądane przez niego dokumenty. Organ w toku postępowania uwzględniał wszelkie wnioski dowodowe, m.in. przesłuchania funkcjonariuszy przeprowadzających wywiad. Skarżącemu przed wydaniem decyzji umożliwiono zapoznanie się z całością akt.
Pismem z dnia 5 maja 2010 r. skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 820/09) złożył J. M. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a poprzez nieuchylenie decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] sierpnia 2009 r. w przedmiocie wymeldowania, pomimo że organ wydając decyzję dokonał naruszenia szeregu przepisów procedury administracyjnej, co miało istotny wpływ na wynik postępowania w szczególności:
- 1) art. 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zwłaszcza bez podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy oraz w sposób rażąco naruszający słuszny interes obywatela – strony postępowania;
- 2) art. 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące i nierzetelne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego mające znaczenie dla sprawy, zwłaszcza poprzez oparcie się na pismach skarżącego skierowanych do Policji i Prokuratury i na ich podstawie przyjęcie, że opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny;
- 3) art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, w wyniku oparcia się na niewiarygodnych dokumentach przy wydawaniu decyzji przez Wojewodę Wielkopolskiego.
Dodatkowo J. M. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez uznanie przedmiotowych przepisów za znajdujące zastosowanie w stosunku do J. M. jako podstawy do wydania decyzji w przedmiocie wymeldowania.
W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 marca 2010 r. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uwzględnienie w całości skargi na zaskarżoną decyzję Wojewody Wielkopolskiego, zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika skarżącego z urzędu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Jak wynika z akt sprawy, skarżący swoim zachowaniem faktycznie spełnił wszystkie przesłanki z art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Nic nie wskazuje też na to, że opuszczenie przedmiotowego lokalu mieszkalnego przez skarżącego było poprzedzone, czy też spowodowane przymusem fizycznym lub psychicznym.
Faktyczne opuszczenie lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w O. nastąpiło w 2007 r. przed osadzeniem go w zakładzie karnym, w którym przebywał, jak wynika z akt sprawy, w okresie od 4 sierpnia 2007 r. do 5 sierpnia 2008 r.. Jak wynika z zeznań córki skarżącego, J.M. świadomie i dobrowolnie nie powrócił do ww. lokalu, kiedy dowiedział się, że jest poszukiwany przez Policję w celu odbycia kary pozbawienia wolności. Nie odnotowano też żadnych działań faktycznych, czy prawnych J. M., podejmowanych przez niego w celu powrotu do spornego lokalu mieszkalnego. Jego kontakty z Policją nie dotyczyły umożliwienia mu zamieszkania w lokalu mieszkalnym przy ul.K. W rozważaniach na temat dobrowolności opuszczenia lokalu przez J. M., należy uwzględnić fakt, że wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] października 2006 r., zostało rozwiązane jego małżeństwo z A. M. przez rozwód z winy skarżącego. W tym samym wyroku Sąd nakazał też J. M., "aby opuścił i wydał powódce A. M. lokal mieszkalny położony w O. przy ul. [...] o pow. 60 m2".
Powyższych okoliczności, jak i tego za co odbywał karę pozbawienia wolności J. M., nie uwzględniono w skardze kasacyjnej, a mają one niewątpliwie wpływ na skarżone orzeczenie administracyjne i zaskarżony wyrok.
Mając na uwadze wszystkie te okoliczności nie mają też uzasadnienia w ocenie Sądu, zarzuty wskazujące na naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 i 80 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.).
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. maja zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258–261 p.p.s.a.
Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć w wojewódzkim sądzie administracyjnym stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.