Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 6 października 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 1422/06, oddalił skargę M. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] października 2006 r., nr [...], w przedmiocie choroby zawodowej.
W uzasadnieniu stanowiska Sąd ten przedstawił następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. B. decyzją z dnia [...] marca 2004 r., na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a., art. 5 pkt. 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) nie stwierdził u M. W. choroby zawodowej pod postacią [...] wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu organ ustalił, że M. W. była zatrudniona w latach 1976-1993 w "A" w S. oraz w latach 1993-1997 w "B" w S. jako [...], a następnie w latach 1997-1999 w "C" w B. B., 1999-2001 w "D" w B. B. oraz od 2001 w "E" w B. B. - na stanowisku [...]. Postępowanie epidemiologiczne wykazało, że na stanowisku [...] wykonywała pracę zróżnicowaną, niewymagającą ruchów [...]. Ponadto orzeczeniem lekarskim Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. nie rozpoznano u niej choroby zawodowej.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji dotyczące przebiegu pracy zawodowej M. W. Przyznał, że sposób wykonywania pracy - praca zróżnicowana - nie był związany z [...] oraz znaczącym przeciążeniem narządu ruchu w zakresie [...]. Na tej podstawie uznał, iż praca nie była wykonywana w warunkach istotnego ryzyka powstania choroby zawodowej - [...].
Ponadto wskazał, że w orzeczeniach dwóch placówek medycznych, tj. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie z [...] lipca 2004 r. wydane w toku postępowania odwoławczego) lekarze potwierdzili wprawdzie rozpoznanie [...], lecz uznali, że choroba ta stanowi jedną z typowych manifestacji stwierdzonej u badanej samoistnej choroby [...], w związku z czym nie zakwalifikowali tegoż schorzenia jako choroby zawodowej.
Po rozpoznaniu skargi M. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 6 stycznia 2006 r., sygn. akt III SA/GI 1004/04, uchylił zaskarżoną decyzję na skutek niedostatecznego wyjaśnienia oraz rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Przedwczesne zdaniem Sądu było ustalenie odnoszące się do braku narażenia zawodowego w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy, gdyż nie przeprowadzono oceny takiego narażenia we wszystkich zakładach pracy, w których skarżąca była zatrudniona. Ponadto Sąd uznał, iż orzeczenia lekarskie nie wyjaśniają jednoznacznie charakteru stwierdzonego u skarżącej [...] w kontekście etiologii tego schorzenia.
W konsekwencji nakazał organowi uzupełnienie materiału dowodowego w zakresie oceny narażenia zawodowego oraz o uzupełniającą opinię lekarzy. Sąd wskazał, iż lekarze Instytutu powinni jednoznacznie rozstrzygnąć czy wyłączną przyczyną stwierdzonej u skarżącej choroby - [...] - był [...], czy też schorzenie w postaci [...] jedynie miało wpływ na rozwój [...] spowodowany rodzajem wykonywania pracy bądź czy warunki pracy mogły przyczynić się jedynie do rozwoju tej choroby wywołanej inną przyczyną. Za zasadne uznał również, że wydanie opinii powinno być poprzedzone przeprowadzeniem konsultacji z zakresu neurologii.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] października 2006 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2004 r., o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej u M. W. Organ kierując się wskazaniami zamieszczonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 stycznia 2006 r. uzupełnił materiał dowodowy, a następnie całość dokumentacji przekazał IMPiZŚ w S. Organ dalej wskazał, że w wydanym orzeczeniu uzupełniającym lekarze specjaliści z zakresu neurologii i chirurgii ortopedycznej rozpoznali [...] jako typowe powikłanie wieloletniego i ciągle aktywnego przebiegu [...] - rozwijające się niezależnie od sposobu wykonywania pracy, który w tym kontekście jednoznacznie nie może być uznany jego czynnikiem sprawczym. Organ odwoławczy uznał, że dlatego też lekarze stwierdzili brak jakichkolwiek podstaw do uznania etiologii zawodowej schorzenia.
W konsekwencji organ odwoławczy mając na względzie uzupełnioną ocenę narażenia zawodowego oraz opinię lekarską uznał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji stwierdzającej u M. W. chorobę zawodową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę M. W. na powyższą decyzję uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że w pierwszej kolejności przeprowadzone zostało postępowanie dowodowe w zakresie warunków wykonywania pracy przez skarżącą. W tych ramach przesłuchano M. W. na okoliczność przebiegu zatrudnienia oraz sposobu i warunków wykonywania pracy u poszczególnych pracodawców (protokół z dnia [...] maja 2006 r.). Ustalenia te zostały zweryfikowane w oświadczeniu z dnia [...] maja 2006 r. złożonym przez przedstawicieli "E" Sp. z o.o. w B. B., ostatniego zakładu pracy, do którego skarżąca nie wniosła żadnych uwag. W oświadczeniu tym wskazano rodzaj poszczególnych czynności oraz sposób i czas ich wykonywania w ciągu zmiany roboczej w okresie zatrudnienia w "A" w S. w latach 1976-1993 oraz w późniejszych okresach zatrudnienia obejmujących lata 1993-2006 r. Ponadto materiał dowodowy uzupełniono o wykaz godzin nadliczbowych przepracowanych przez stronę w latach 1980-2005, protokóły przesłuchania świadków B. Z. oraz M. D., na okoliczność rodzaju i zakresu czynności jakie skarżąca wykonywała oraz ocenę narażenia zawodowego przeprowadzoną przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z dnia [...] lipca 2007 r. obejmującą zatrudnienie M. W. w latach 1976-1997.
Sąd zaznaczył, że następnie pełna dokumentacja sprawy, obejmująca uzupełniony materiał dowodowy została przekazana do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. celem zajęcia jednoznacznego stanowiska co do przyczyn rozpoznanego u skarżącej [...]. Sąd podniósł, że w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] października 2006 r. lekarze orzecznicy legitymujący się wysokimi kwalifikacjami w zakresie neurologii oraz ortopedii stwierdzili brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - [...] wywołanego sposobem wykonywania pracy określonej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu opinii wskazali, iż rozpoznane u badanej schorzenie ([...]) jako typowe powikłanie wieloletniego i ciągle aktywnego przebiegu [...] rozwijało się niezależnie od sposobu wykonywania pracy, który w tym kontekście nie może być uznany jego czynnikiem sprawczym. Na tej podstawie stwierdzili, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania etiologii zawodowej [...].
Zdaniem Sądu I instancji wydane w tej sprawie uzupełniające orzeczenie lekarzy Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w sposób jednoznaczny wyklucza związek rozpoznanego u skarżącej schorzenia z warunkami pracy. W tej sytuacji zasadnie, zdaniem Sądu, organ przyjął, że u skarżącej brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej określonej pod poz. [...] wykazu chorób zawodowych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, opartą na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyła M. W., reprezentowana przez adwokata, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu § 2 ust. 2 i ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 115). W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. nie wyczerpał wszystkich wskazań jakie wynikały dla niego z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 stycznia 2006 r. (sygn. akt III SA/Gl 1004/04).
Skarżąca odnosząc się do badań wykonanych przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. uznała, że nie dokonano jej bezpośredniego badania, a uczyniono to tylko pobieżnie przez neurologa, nie uwzględniono faktu jej leczenia i ustaleń jakie posiada Poradnia [...] Szpitala [...] w U., której jest pacjentką od 2002 r. Skarżąca, mimo stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uważa, że powołanie innych biegłych w te sprawie, nie obeznanych jeszcze z jej materią mogłoby ujawnić istotę jej schorzenia, w kontekście choroby zawodowej.
W ocenie skarżącej brak takiej opinii pozbawia Sąd możliwości szerszej perspektywy oceny przedmiotu spawy i jest istotnym brakiem w postępowaniu, mającym wpływ na jego wynik. Braki wynikające z pominięcia tych dowodów naruszają cytowane wyżej zasady rozporządzenia Rady Ministrów oraz ogólne zasady postępowania Kodeksu postępowania administracyjnego wyrażone w art. 77 § 1 i art.
80. Dokumentacja lekarska zdaniem skarżącej wskazuje, że choruje ona nadal na [...], mimo dokonanych w 2004 r. operacji. Podnosząc powyższe okoliczności skarżąca uważa, że nie wyczerpano wszystkich dowodów w sprawie i co za tym idzie wnioski niniejszej skargi kasacyjnej są uzasadnione.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej skrótowo - p.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, będąc związany zarzutami tejże skargi. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki wymienia taksatywnie art. 183 § 2 p.p.s.a., których wystąpienia nie stwierdzono w sprawie niniejszej.
Rozpoznając zarzuty skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił ich słuszności. Skarga została oparta na obu podstawach art. 174 ust. 1 i 2 p.p.s.a.
By ocenić zarzut naruszenia prawa materialnego § 2 ust. 2 i ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. "w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych..." Sąd rozpoznał najpierw zarzut o naruszeniu przepisów postępowania przez brak wyczerpania wszystkich możliwości ustalenia stanu faktycznego dotyczącego zdrowia skarżącej M. W.. Przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego była decyzja Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego orzekająca o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u M. W. pod postacią [...] wymienianego pod poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Decyzję tę wydano po ponownym rozpoznaniu sprawy wskutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny pierwotnej decyzji tego organu, także negatywnej dla skarżącej. Stwierdzić trzeba, że zgodnie z wytycznymi Sądu pierwszej instancji organ uzupełnił materiał dowodowy przez zebranie danych o wszystkich miejscach pracy skarżącej ustalając rodzaj wykonywanej pracy, sposób i czas pracy codziennej.
Poddał to ocenie narażenia zawodowego. Uzupełnił dokumentację lekarską dotyczącą hospitalizacji skarżącej związanej z operacją stwierdzonego badaniem [...] (pobyt [...] września - [...] września 2003 r.) oraz dokumentację dotyczącą hospitalizacji skarżącej w Szpitalu [...] od [...] listopada do [...] grudnia 2003 r. z rozpoznaniem "[...]". Na podstawie charakteru klinicznego dokonując ponownej oceny w zakresie neurologii i ortopedii biegli lekarze neurolog, chirurg ortopeda-traumatolog i specjalista medycyny pracy Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. potwierdzili rozpoznanie u M. W.: [...]. Stwierdzili też jednoznacznie, że jest to wręcz typowe powikłanie wieloletniego i ciągle aktywnego przebiegu [...]. Schorzenie to rozwijało się niezależnie od sposobu wykonywania pracy. Brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania etiologii zawodowej [...].
Jak wynika z powyższych okoliczności organ wykonał zalecenia Sądu zawarte w wyroku z dnia 6 stycznia 2006 r. i dlatego za chybiony należy uznać zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia przepisów postępowania mający wpływ na wynik sprawy (art. 174 ust. 2 p.p.s.a.). Ocena narażenia zawodowego i zestawienia ze stwierdzonym stanem zdrowia w postaci [...] i utrzymującego się w stanie aktywności [...] wyklucza w ocenie zespołu biegłych lekarzy specjalistów w tym i zaleconego neurologa związek przyczynowy między warunkami pracy a stwierdzonym [...].
W tej sytuacji również za bezzasadny należy uznać zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię § 2 ust. 2 i ust. 3 pkt 4 rozporządzenia R.M. wskazanego wyżej.
Ponownie trzeba podnieść, że skarżąca M. W. poddana była badaniom w dwóch jednostkach diagnostycznych uprawnionych do przeprowadzania badań w przedmiocie choroby zawodowej, tj. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. jako jednostki pierwszoinstancyjnej i Instytutu Medycyny Pracy w S. jako jednostki odwoławczej. Wyniki badań i wnioski obu placówek były jednomyślne - wykluczając chorobę zawodową u badanej M. W. określoną w poz. [...] wykazu chorób zawodowych.
Placówka odwoławcza wypowiadała się dwukrotnie - po uzupełnieniu materiału dowodowego. Orzeczeniem lekarskim nr [...] uzupełniającym z dn. [...] października 2006 r. stwierdzono ponownie brak podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby [...] wywołanego sposobem wykonywania pracy.
Odpowiadając na wątpliwości Sądu pierwszej instancji biegli stwierdzili, iż stwierdzone schorzenie u pacjentki jest wynikiem typowym powikłania wieloletniego i aktywnego ciągle [...].
Powyższe orzeczenie specjalistycznej uprawnionej placówki medycznej stanowiło podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. Zauważyć należy w tym miejscu, iż orzeczenia lekarskie uprawnionych placówek medycznych są wiążące dla organów Inspekcji Sanitarnej wydających decyzje w przedmiocie choroby zawodowej. Oznacza to brak podstaw do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (vide wyrok NSA z dnia 24 marca 2000 r. I SA 2334/99, wyrok NSA z dnia 8 listopada 2000 r. I SA 664/00). Zgodność orzeczeń placówki medycznej pierwszej instancji oraz podtrzymane stanowisko w orzeczeniu uzupełniającym Instytutu Medycyny Pracy jako placówki odwoławczej wyłączało potrzebę i zasadność dopuszczenia nowej opinii biegłych w sprawie przedmiotowej.
W świetle powyższych okoliczności sprawy zarzuty skargi kasacyjnej nie są usprawiedliwione, ograniczają się do niezasadnej polemiki ze słuszną oceną Sądu pierwszej instancji, który dokonał jej w uwzględnieniu całokształtu zebranego materiału dowodowego.
Podzielając stanowisko ocenne tegoż Sądu Naczelny Sąd Administracyjny na zasadzie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.