Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 25 września 2008 r., sygn. akt IV SA/Gl 494/08, oddalił skargę P. B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] maja 2007 r. w przedmiocie choroby zawodowej.
W uzasadnieniu stanowiska Sąd ten przedstawił następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gliwicach decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r., wydaną na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie stwierdził u P. B. choroby zawodowej - przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli - wymienionego w poz. 5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W motywach tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że strona w trakcie pracy pod ziemią była narażona na szkodliwe działanie pyłów węgla kamiennego w stężeniach przekraczających dopuszczalne normy. Był on badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w Sosnowcu oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodni Chorób Zawodowych w Sosnowcu i obie placówki nie rozpoznały choroby zawodowej.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach, po rozpoznaniu odwołania P. B., decyzją z dnia [...] maja 2007 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) i rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ stwierdził, że dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że P. B. pracował w warunkach, w których eksponowany był na działanie pyłu węglowo-kamiennego.
Zatem pracował on w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu oddechowego. Lekarze dwóch uprawnionych placówek medycznych badali P. B. i stwierdzili przewlekłą obturacyjną chorobę płuc z objawami niewydolności oddechowej znacznego stopnia, ale nie rozpoznali choroby zawodowej. Organ odwoławczy wskazał, że w dniu 26 marca 2007 r. wpłynęło takie uzupełniające orzeczenie, w którym lekarze orzecznicy rozpoznali chorobę - przewlekłe zapalenie oskrzeli z niewydolnością narządu oddechowego wymienioną w poz. 4 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia z 1983 r., ale nie zakwalifikowano jej do chorób zawodowych. Organ odwoławczy stwierdził, że z materiału dowodowego wynika, iż postępowanie w sprawie choroby zawodowej prowadzone jest od 1996 r., czyli od momentu potwierdzonego występowania przewlekłego zapalenia oskrzeli z niewydolnością narządu oddechowego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję P. B. podniósł, że badające go placówki medyczne nie rozpoznały u niego choroby zawodowej z uwagi na długi okres, jaki upłynął od chwili ustania narażenia na czynnik szkodliwy. Nadto jego zdaniem dla stwierdzenia choroby zawodowej wystarczające jest wykazanie związku przyczynowego między warunkami występującymi w pracy a rozpoznanym schorzeniem, co w jego przypadku miało miejsce.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając powyższą skargę uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W uzasadnieniu Sąd wskazał na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. P 23/07 (Dz. U. Nr 116, poz. 740), w którym stwierdzono, że rozporządzenie jest niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, jednocześnie w wyroku tym wskazano, że przepisy tego rozporządzenia tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Sąd uznał, że treść orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego posiada istotne znaczenie dla niniejszej sprawy, ponieważ oznacza niezbędność rozpatrzenia sprawy w kontekście aktualnie obowiązujących przepisów prawa, którymi są przepisy wyżej wymienionego rozporządzenia.
Sąd uznał, że stosownie do postanowień § 10 powoływanego powyżej rozporządzenia w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy rozporządzenia z 1983 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych. Wskazując na treść § 1 ust. 1 tego rozporządzenia Sąd uznał, że przepis ten zakłada występowanie związku przyczynowo-skutkowego między warunkami pracy a występującym schorzeniem. Oznacza to zarazem, że choroba zdiagnozowana u osoby zatrudnionej w warunkach szkodliwych dla zdrowia nie zostanie uznana za chorobę zawodową, jeżeli zostanie wykazane, że jej etiologia ma charakter pozazawodowy. Powyższe stwierdzenie posiada istotne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy, albowiem uprawnione placówki medyczne rozpoznały u skarżącego schorzenie wymienione w wykazie chorób zawodowych, jednakże ustaliły, że etiologia tego schorzenia posiada pozazawodowy charakter.
Sąd podniósł, że ponieważ uprawnione podmioty medyczne związku między warunkami pracy a rozpoznanym schorzeniem nie stwierdziły, tym samym organy administracji nie uznały występującego u skarżącego schorzenia jako choroby zawodowej, a zatem podnoszone przez skarżącego zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego nie znajdują potwierdzenia, a wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd wskazał jednocześnie, że organ odwoławczy, po ustaleniu, że w sprawie mają zastosowanie przepisy rozporządzenia z 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe w sprawie, a w szczególności zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu o sporządzenie orzeczenia uzupełniającego uwzględniającego treść przepisów wskazanego rozporządzenia oraz przedłożoną przez skarżącego dodatkową dokumentację medyczną. Powyższa placówka medyczna orzeczeniem z dnia 19 marca 2007 r. przedstawiła swoje stanowisko w sprawie.
Na wstępie wskazano na brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W następstwie przeprowadzonej analizy materiału dowodowego, w tym dokumentacji lekarskiej począwszy od 1984 r., placówka ta w sposób jednoznaczny stwierdziła infekcyjną etiologię schorzenia skarżącego, tym samym wykluczyła zawodową etiologię tego schorzenia. Wykonane zdjęcia rtg płuc w trakcie obserwacji klinicznej wykazało obecność zmian pozapalnych w obu płucach. W takim stanie faktycznym placówka ta nie mogła przyjąć z przeważającym prawdopodobieństwem zawodowej etiologii choroby skarżącego. Oznacza to, że organ odwoławczy usunął występujące uchybienie organu pierwszej instancji i przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe, co odpowiada postanowieniom art. 136 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, opartą na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył P. B., reprezentowany przez adwokata, wnosząc o zmianę wyroku w taki sposób, że Sąd uchyli zaskarżoną decyzję i przekaże sprawę organowi II instancji do ponownego rozpoznania celem wydania decyzji stwierdzającej u skarżącego schorzenia wymienionego w poz. 5 wykazu chorób zawodowych. W skardze kasacyjnej wnosi się również o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegające na nieuwzględnieniu faktu, że dolegające skarżącemu schorzenie jest następstwem szkodliwych warunków pracy, a także naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności rozporządzenia z 1983 r. w sprawie chorób zawodowych przez niewłaściwą jego wykładnię i uzależnienie stwierdzenia choroby zawodowej od pozanormatywnych, sprzecznych z prawem przesłanek, nadto w toku postępowania Sąd błędnie przyjął, że dolegające skarżącemu schorzenie oskrzeli wywołane czynnikiem szkodliwym w środowisku pracy nie ma etiologii zawodowej, albowiem spowodowane zostało czynnikami pozazawodowymi.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że bezspornym jest, że odwołujący przez wiele lat pracował w KWK [...] jako górnik. Bezspornym jest również, że w środowisku pracy skarżącego występował czynnik szkodliwy w postaci pyłu węglowego. Nie ulega więc wątpliwości, że czynniki te negatywnie wpływały na układ oddechowy odwołującego i stwarzały ryzyko powstania choroby oskrzeli, co prowadzi do logicznego wniosku, że warunki pracy miały niewątpliwy wpływ na wystąpienie zachorowania. Zasadnym jest zatem, w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, stwierdzenie, że to czynnik szkodliwy obecny przy wykonywaniu pracy górniczej stanowi przyczynę powstania schorzenia oskrzeli. W skardze kasacyjnej podnosi się, że rozstrzygnięcie Sądu I instancji oddalające skargę stoi w sprzeczności z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 1998 r. sygn. III RN 36/98, zgodnie z którym dla uwolnienia się od obowiązku świadczeń związanych ze stwierdzeniem choroby zawodowej konieczne byłoby wykazanie, że dane schorzenie nie ma związku z rodzajem pracy wykonywanej przez osobę nim dotkniętą, natomiast wytyczne Ministra Zdrowia o rozpoznawaniu chorób zawodowych ustalające surowsze, niż rozporządzenie z 1983 r., kryteria kwalifikowania schorzeń są pozbawione mocy prawnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przedmiotowa skarga kasacyjna podlega oddaleniu, ponieważ nie spełnia ustawowych wymogów prawnych.
Stosownie to treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, będąc związany jej zarzutami. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania wg przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Oznacza to, że zakres rozpoznawania sprawy wyznacza sama strona wnosząca skargę kasacyjną przez wskazanie podstaw kasacyjnych. Strona, która kwestionuje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego obowiązana jest wskazać przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które jej zdaniem zostały naruszone przez ten Sąd (art. 174 i 176 p.p.s.a.).
Wskazanie naruszonych przepisów następuje poprzez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Podstawy kasacyjne mogą dotyczyć zarówno tych przepisów, które Sąd wskazał jako przepisy mające zastosowanie w toku rozpoznawania sprawy, jak i tych, które powinny być zastosowane, choć ich Sąd nie wskazał.
Naruszenie przepisów postępowania może odnosić się zarówno do przepisów regulujących postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, jak również przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej - co oznacza badanie i ocenę zaskarżonego aktu z prawem materialnym, jak i przepisami o postępowaniu administracyjnym (art. 184 Konstytucji RP i art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Ponadto wynika to z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Wg tej regulacji prawnej Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną.
Sąd ten ma obowiązek brać pod rozwagę z urzędu także wszystkie naruszenia prawa, których strona nie podniosła w skardze (vide: stanowisko Sądu w składzie 7 sędziów, wyrok z dnia 16 stycznia 2006 r. I OPS 4/05, opubl. ONSAiWSA 2006, nr 2, poz. 38).
Należy stanowczo podkreślić, że obowiązek wskazania przez stronę skarżącą podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia powiązany jest z wymogiem sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego prawnika (adwokata bądź radcę prawnego) zgodnie z art. 175 p.p.s.a. - właśnie dlatego, że warunkiem koniecznym dopuszczalności skargi kasacyjnej jest przytoczenie podstaw kasacyjnych przez wskazanie przepisów, które zostały naruszone przez Sąd.
W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej nie wskazał ani żadnej podstawy skargi kasacyjnej, ani też żadnego przepisu prawa, który w jego ocenie został naruszony przez Sąd orzekający. Nie podał też na czym naruszenie prawa polegało. Zarzuty podnoszone w skardze kasacyjnej sprowadzają się jedynie do ogólnikowego stwierdzenia, że Sąd I instancji naruszył przepisy prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy przez nieuwzględnienie faktu, że schorzenie skarżącego jest wynikiem warunków pracy.
Zarzucając zaś naruszenie prawa materialnego, podniósł w szczególności naruszenie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych - przez niewłaściwą wykładnię i uzależnienie stwierdzenia choroby zawodowej od pozanormatywnych przesłanek.
Mimo wymogu prawnego autor skargi kasacyjnej nie wskazał żadnego konkretnego przepisu wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r., które w jego ocenie zostało naruszone i na czym polegało to naruszenie przepisu. Nie zawiera też takiego wyjaśnienia uzasadnienie skargi kasacyjnej.
Tak sformułowana skarga kasacyjna uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, który jest związany zarzutami skargi kasacyjnej, dokonanie kontroli zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji. Już tylko uzupełniająco należy dodać, że przytoczone wyżej rozporządzenie RM z 1983 r. obejmuje 15 paragrafów oraz wykaz chorób zawodowych w załączniku.
Naczelny Sąd Administracyjny nie może ani precyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani też domniemywać, które przepisy wg autora skargi kasacyjnej zostały naruszone i w jaki sposób.
Skarga kasacyjna P. B., reprezentowanego przez adwokata Jana Panka, nie odpowiada podstawowym wymogom prawnym. Sporządzona została z naruszeniem art. 174 i 176 p.p.s.a. bez przytoczenia podstaw kasacyjnych, przepisów prawa materialnego i uzasadnienia zarzutów. Brak jest więc wskazania granic skargi kasacyjnej, którymi związany jest Naczelny Sąd Administracyjny, to zaś uzasadnia oddalenie skargi kasacyjnej.
Z mocy art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.