Uzasadnienie
Wyrokiem z 25 sierpnia 2017 r., sygn. II SA/Gl 419/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Stowarzyszenia [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lutego 2017 r. nr SKO [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] listopada 2016 r., znak [...]., na mocy której organ I instancji ustalił na wniosek [...] środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na "Budowie hali magazynowo – produkcyjno - logistycznej wraz zapleczem biurowo-socjalnym oraz infrastrukturą towarzyszącą na terenie Gminy [...] w [...] na dz. Nr [...]".
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] w [...], wyrokiem z 13 września 2018 r., sygn. II OSK 185/18, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wskazany powyżej wyrok Sądu I instancji oraz zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lutego 2017 r. oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego Stowarzyszenia zwrot kosztów postępowania sądowego.
Skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego opisanym powyżej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł uczestnik postępowania [...], opierając ją na przesłance z art. 271 pkt 2 w zw. z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej: p.p.s.a., stanowiącej o nieważności postępowania z powodu braku zdolności sądowej strony.
W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania wskazano, że skarżącym kasacyjnie w postępowaniu zakończonym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, którego dotyczy skarga o wznowienie postępowania, było stowarzyszenie zwykłe – Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] nr [...] (NIP: [...], [...]). Jak wynika z treści art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1923), w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy, stowarzyszenia zwykłe działające na podstawie przepisów dotychczasowych obowiązane były dokonać wpisu do Ewidencji stowarzyszeń zwykłych (art. 40 ust. 5 ustawy zmienianej w art. 1). Brak wpisu rodził skutek w postaci rozwiązania stowarzyszenia zwykłego z mocy prawa. Stowarzyszenie [...] nie złożyło wniosku o wpis do ww. ewidencji stowarzyszeń zwykłych, zatem z dniem 21 maja 2018 r. uległo rozwiązaniu z mocy prawa.
Byt prawny Stowarzyszenia ustał zarazem przed dniem orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II OSK 185/18, a o utracie zdolności sądowej przez Stowarzyszenia jego pełnomocnik Sądu nie poinformował.
Do skargi o wznowienie postępowania skarżący załączył pismo Starosty [...] z [...] marca 2019 r., w którym organ ten zaświadczył, że z uwagi na niedopełnienie przez Stowarzyszenie Zwykłe [...] w [...] obowiązku wynikającego z art. 10 ust. 1 ww. ustawy z dnia 25 września 2015 r., tj. niedokonanie wpisu do Ewidencji stowarzyszeń zwykłych, z dniem 21 maja 2018 r. Stowarzyszenie [...] zostało rozwiązane z mocy prawa.
Mając powyższe na względzie, wnoszący skargę o wznowienie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania według przepisanych.
W dniu 13 września 2019 r. do akt sprawy wpłynęło pismo nowozarejestowanego Stowarzyszenia [...] w [...], w którym wskazano, że Stowarzyszenie to powstało na mocy wpisu do Ewidencji Stowarzyszeń Zwykłych Starostwa [...] w dniu 7 marca 2019 r. pod nr. [...]. W przedmiotowym piśmie przedstawiciel nowego Stowarzyszenia [...] wyjaśnił, że wiedzę o ustaniu bytu prawnego poprzednio istniejącego Stowarzyszenia powziął z pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 11 lutego 2019 r., stanowiącego odpowiedź na pismo Stowarzyszenia dotyczące wykonania wyroku WSA w Gliwicach z 23 października 2017 r. o sygn. II SA/Gl 855/17.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 25 września 2019 r. pełnomocnik wnoszącego skargę o wznowienie postępowania cofnął wniosek o zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 września 2018 r. sygn. II OSK 185/18 zasługuje na uwzględnienie.
Skarga [...] o wznowienie przedmiotowego postępowania jest dopuszczalna (art. 282 p.p.s.a.), gdyż opiera się na przesłance wznowieniowej określonej w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., stanowiącej o nieważności postępowania sądowego m.in. z uwagi na brak zdolności sądowej strony. Na brak zdolności sądowej jako podstawę wznowienia powoływać się może każda ze stron zakończonego postępowania (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 20 marca 2014 r., II CZ 111/13 oraz z 11 marca 2009 r., I CZ 9/09).
Z akt sprawy wynika, że podmiotem inicjującym postępowanie kasacyjne w sprawie, która prowadzona była w Naczelnym Sądzie Administracyjnym pod sygnaturą akt II OSK 185/18 i zakończona została objętym skargą o wznowienie wyrokiem z 13 września 2017 r. było Stowarzyszenia [...] w [...] działające jako stowarzyszenie zwykłe. Ze skargi o wznowienie postępowania sądowego oraz załączonej do niej dokumentacji źródłowej wynika, że podmiot ten z dniem 21 maja 2018 r. utracił byt prawny na skutek niedokonania wpisu do ewidencji stowarzyszeń zwykłych. Ma to związek z tym, że przepis art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustawy, zobowiązywał stowarzyszenia zwykłe działające na podstawie przepisów dotychczasowych do dokonania w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie ww. ustawy nowelizującej Prawo o stowarzyszeniach wpisu do Ewidencji stowarzyszeń zwykłych (art. 40 ust. 5 ustawy zmienianej w art.
1) pod rygorem rozwiązaniem stowarzyszenia zwykłego z mocy prawa. Niezłożenie przez Stowarzyszenie wniosku o wpis do przedmiotowego rejestru skutkowało definitywną utratą bytu prawnego przez Stowarzyszenie [...]. Ponadto zauważyć trzeba, że z przyczyn podmiotowych utrata przez Stowarzyszenie zdolności sądowej nie pozwalała z faktem tym łączyć skutku w postaci konieczności zawieszenia postępowania sądowego na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż w stosunku do strony postępowania będącej stowarzyszeniem zwykłym nie można mówić o następstwie prawnym. W konsekwencji, w dacie wyrokowania przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. II OSK 185/18, Stowarzyszenie [...] w [...] nie posiadało zdolności sądowej legitymującej ten podmiot do udziału w postępowaniu kasacyjnym w charakterze strony. Brak ten był zarazem brakiem definitywnym, nieusuwalnym, skutkującym trwałą przeszkodą uniemożliwiającą kontynuowanie postępowania kasacyjnego zainicjowanego skargą kasacyjną Stowarzyszenia i rozpoznanie tej skargi. Z tych względów przyjąć należało, że postępowanie kasacyjne wszczęte skargą kasacyjną Stowarzyszenia w dacie wyrokowania w sprawie o sygn. II OSK 185/18 stało się bezprzedmiotowe i powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. Kontynuowanie postępowania w stosunku do strony, która nie miała zdolności sądowej, czyni to postępowanie nieważnym (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.).
Mając powyższe na względzie, skargę o wznowienie postępowania należało uznać za uzasadnioną. W tych warunkach, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 282 § 2 w zw. z art. 275 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.