Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 3 czerwca 2005 r. sygn. akt 3 II SA/Wr 1762/03 po rozpoznaniu skargi B. i K. K. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] lipca 2003 r. odmawiającą wymeldowania R. S., uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Podejmując decyzję, orzekający w sprawie organ administracji, przywołał przepis art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity- Dz. U. Nr 87 z 2001 r., poz. 960, ze zm.), zgodnie z którym organ wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.
W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01, którym orzeczono, że art.9 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji i dowodach osobistych jest niezgodny z art.52 ust 1 i art. 83 w związku art.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, norma art.9 ust 2 została wyeliminowana z obrotu prawnego i nie zachodzą podstawy do badania, czy osoba, która ma być wymeldowana posiada uprawnienie do przebywania w lokalu. Na dzień wydania zaskarżonej decyzji jedyną przesłanką wymeldowania jest opuszczenie miejsca stałego pobytu bez dopełnienia czynności wymeldowania się. Przy badaniu tej przesłanki organ odwoławczy, w ocenie Sądu, dopuścił się naruszenia reguł postępowania opierając rozstrzygniecie na sprzecznym materialne dowodowym i nie w pełni wyjaśnionym stanie faktycznym. Organ odwoławczy przyjął bowiem, że R. S. od 16 czerwca 2000 r. nie przebywa w spornym lokalu z powodu osadzenia go w zakładzie karnym.
Podzielając stanowisko organu, że opuszczenie miejsca stałego zameldowania wskutek przebywania w zakładzie karnym nie może być uznane za przesłankę trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu, Sąd wskazał, iż wprawdzie fakt osadzenia w zakładzie karnym R. S. jest okolicznością bezsporną to jednak w toku postępowania nie ustalono w sposób nie budzący wątpliwości czy opuszczenie tego lokalu w sposób trwały i dobrowolny nie miało miejsca wcześniej, tj. przed zatrzymaniem go przez organy ścigania bowiem jego matka K. B. w dniu 17 marca 2003 r. zeznała, że jej syn R. S. od 5 lat przebywa za granicą, a dokładnego adresu jego pobytu nie zna. Zeznanie to wskazuje, że R. S. opuścił dobrowolnie i trwale miejsce pobytu w spornym lokalu około roku 1998, a zatem jeszcze przed zatrzymaniem go w dniu 16 czerwca 2000 r. Organ odwoławczy zupełnie pominął tę istotną okoliczność przy rozpatrzeniu materiału dowodowego sprawy wbrew wymogom art. 80 kpa, według którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Pominięcie w analizie materiału dowodowego oceny niektórych dowodów jest sprzeczne z regułami dowodzenia, uchybia zasadzie swobodnej oceny dowodów-czyniąc ocenę dowolną.
Sąd podkreślił, że organ jest zobowiązany do podejmowania działań z urzędu celem usunięcia istniejących rozbieżności w materialne dowodowym i w tym kierunku powinien prowadzić postępowanie wyjaśniające. Rozpatrując sprawę winien wszechstronnie rozważyć zebrane dowody dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji poprzez wskazanie dlaczego jednym dowodom dał wiarę, a innym odmówił wiarygodności. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego zostało wydane, zdaniem Sądu, z naruszeniem zasad procedury co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu mogło dojść do błędnych ustaleń faktycznych, na podstawie których organ wydał zakwestionowane rozstrzygnięcie.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł R. S. reprezentowany przez radcę prawnego.
Powołując się na art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 r. Nr 153, poz. 1270) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich złą interpretację i niewłaściwe zastosowanie. Według skarżącego wydany wyrok nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach i jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł, że wyrok został wydany z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy polegającym na błędnej ocenie jako wiarygodnych zeznań jego matki K. B. co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych. Zeznania matki jakoby od 1998 r. przebywał za granicą są, jego zdaniem, niewiarygodne gdyż faktycznie do momentu osadzenia w zakładzie karnym przebywał w miejscu zameldowania. Nie mógł w tym czasie przebywać za granicą bo miał zakaz opuszczania kraju ze względu na toczące się przeciwko niemu postępowanie karne. Uczestniczył jako oskarżony w rozprawach, co świadczy o tym, że nie mógł przebywać w tym czasie za granicą. Nie wiedział o sprzedaży mieszkania przez matkę, a fakt wymeldowania pozbawia go wszelkich perspektyw po wyjściu z zakładu karnego gdyż jako osoba bezdomna nie będzie miał możliwości pełnego powrotu do normalnego życia.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną B. i K. K. wnieśli o oddalenie skargi podnosząc, że nie tylko matka R. S. ale i sąsiedzi zeznali, że opuścił on sporny lokal jeszcze przed zatrzymaniem i osadzeniem w zakładzie karnym. W toku postępowań karnych był wielokrotnie poszukiwany w tym lokalu przez policję ale bezskutecznie. Matka nie znała jego miejsca pobytu i podejrzewała, że wyjechał za granicę. Opuszczając mieszkanie zabrał swoje rzeczy osobiste. Mógł przebywać w kraju ale rodzina nie miała z nim kontaktu. Pewne było, że nie przebywał w miejscu zameldowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz 1270-powoływanej dalej jako p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę tylko nieważność postępowania. Ze względu na przyjęty model orzekania ustawodawca stawia wysokie wymagania skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom pisma procesowego, wskazywać podstawy kasacyjne przez powołanie konkretnych przepisów prawa, którym według strony skarżącej, uchybił Sąd oraz określenie sposobu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego-wykazać dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rygoryzm formalny w stosunku do skargi kasacyjnej służyć ma więc ustaleniu w sposób nie budzący wątpliwości zakresu rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd nie powinien bowiem domyślać się intencji skarżącego i formułować za niego zarzutów pod adresem zaskarżonego wyroku.
Skarga kasacyjna wniesiona w rozpatrywanej sprawie (sporządzona przez radcę prawnego) nie odpowiada w pełni wymogom, o których mowa w art. 176 ustawy p.p.s.a. Dotyczy to przede wszystkim przewidzianych w art.174 ustawy p.p.s.a. podstaw skargi kasacyjnej. Nie wskazano bowiem naruszonych-zdaniem skarżącego przepisów prawa materialnego ograniczając się do stwierdzenia będącego powieleniem zapisów ustawy, że zarzuca się wyrokowi naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej interpretacji i niewłaściwym zastosowaniu -co czyni zarzut nieskutecznym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej został sformułowany zarzut naruszenia prawa procesowego również bez wskazania naruszonych przepisów. Opisowy charakter podniesionych uchybień można odczytać jako zarzut naruszenia przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy p.p.s.a. w związku z art. 80 kpa.
Odnosząc się do tego zarzutu należy stwierdzić, że jest niezasadny.
Wbrew twierdzeniom skarżącego Sąd nie oceniał zeznań świadka K. B. ani też nie dokonał odmiennych niż organ ustaleń faktycznych. Wskazał jedynie, że z obrazą art. 80 kpa, który stanowi, że organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona, organ przyjął, że skarżący nie przebywał w spornym lokalu od dnia 16 czerwca 2000 r. kiedy to został osadzony w zakładzie karnym, pomijając wynikającą z zeznań jego matki K. B. istotną okoliczność, że już w połowie 1998 r., a więc na długo przed aresztowaniem i osadzeniem w zakładzie karnym dobrowolnie opuścił lokal i jego miejsce pobytu nie było znane.
Przesłanką wymeldowania jest dobrowolne i trwałe opuszczenie miejsca stałego pobytu bez dopełnienia czynności wymeldowania. Badając tę przesłankę należało dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy, a w szczególności ustalić datę opuszczenia lokalu przez skarżącego. Wymagało to wszechstronnego rozważenia wszystkich dowodów zebranych w sprawie, w tym zeznań świadka K. B. Ocena dowodów winna znaleźć odbicie w uzasadnieniu decyzji poprzez wskazanie jakim dowodom organ dał wiarę, a jakim odmówił wiarygodności i dlaczego. Oparcie ustaleń faktycznych co do daty opuszczenia lokalu, jak to uczynił organ, tylko na dowodach dotyczących osadzenia skarżącego w zakładzie karnym, bez dokonania oceny innych dowodów wskazujących na opuszczenie lokalu na długo przed aresztowaniem jest naruszeniem reguł postępowania mogącym mieć wpływ na wynik sprawy co słusznie podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Mogło bowiem dojść do błędnych ustaleń faktycznych, na podstawie których organ wydał kwestionowane w postępowaniu sądowo-administracyjnym rozstrzygnięcie. Wyrok nie przesadza rozstrzygnięcia. Ma tylko ten skutek, że organ ponownie rozpozna odwołanie z zastosowaniem reguł postępowania.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 184 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.