Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1395/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. W., N. W. oraz M. W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego (zwanego dalej "Wojewodą") z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] (zwanego dalej "Burmistrzem") z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] o wymeldowaniu K. W. wraz z dziećmi N. W. i M. W. z pobytu stałego w budynku położonym przy Alei [...] w [...].
Powyższe orzeczenie wydano w następujących okolicznościach.
Pismem datowanym na [...] listopada 2020 r. H. D. wystąpił o wymeldowanie wymienionych wyżej osób z pobytu stałego w budynku przy Alei [...] w [...], położonego na działce nr [...].
W toku postępowania K. W. zeznała, że zamieszkuje w budynku na nieruchomości składającej się z działki nr [...], sąsiadującej z działką nr [...]. Z budynku H. D. wyprowadziła się w 2018 r. Przesłuchani w charakterze świadka H. C. oraz J. D. potwierdzili, że rodzina skarżącej zamieszkuje na nieruchomości składającej się z działki nr [...]. H. C. oświadczył, że ten stan rzeczy trwa od 1991 r., natomiast J. D. wskazała, że w sierpniu 2018 r., kiedy to stała się właścicielem zabudowanej nieruchomości składającej się z działki nr [...], skarżąca wyprowadziła się ze znajdującego się tam budynku.
Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] Burmistrz wymeldował K. W. z dziećmi N. W. i M. W. z pobytu stałego w budynku położonym przy Alei [...] w [...]. Na podstawie poczynionych ustaleń przyjął, że skarżąca opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
Utrzymując decyzję Burmistrza w mocy Wojewoda akcentował, że budynek położony przy Alei [...] w [...] nie stanowi miejsca pobytu stałego skarżącej, w którym skoncentrowane byłyby jej sprawy rodzinne, osobiste i majątkowe. Powyższe potwierdzają wyjaśnienia składane przez wnioskodawcę oraz zeznania przesłuchanych w sprawie świadków. Skarżąca opuściła budynek przy Alei [...] i nie składała pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania. Wojewoda zaznaczył, że organ ewidencyjny nie ma obowiązku ustalania, jakie jest nowe miejsce pobytu osoby, która opuściła miejsce swojego dotychczasowego pobytu. Skarżąca z dziećmi obecnie przebywa na sąsiedniej nieruchomości, położonej na działce oznaczonej nr [...] pod adresem: ul. [...] w [...]. Zdaniem organu odwoławczego ustalenia te są wystarczające do przyjęcia, że zaistniała podstawa do wymeldowania skarżącej i dzieci w oparciu o art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (na datę decyzji tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 510; dalej "u.e.l.").
Wojewoda odstąpił od przeprowadzenia oględzin budynku położonego przy ul. [...] w [...] uznając zebrany materiał za w pełni wystarczający do wydania decyzji – sama skarżąca bowiem nie kwestionuje, że nie zamieszkuje w budynku położonym przy Alei [...] w [...], stanowiącym własność H. D..
Oddalając skargę K. W. i jej córek od powyższej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął, że w świetle akt sprawy, zarówno dokumentów, jak i zeznań świadków, ale także oświadczeń stron (między innymi protokołu przesłuchania skarżącej z dnia [...] marca 2021 r.), nie budzi wątpliwości, że skarżąca nie przebywa z zamiarem stałego pobytu w budynku zlokalizowanym na działce nr [...], któremu nadany jest numer porządkowy Aleja [...]. Okoliczność ta jest bezsporna również w świetle treści skargi. Sąd zauważył, że skarżąca kwestionuje natomiast nadanie budynkowi zlokalizowanemu na działce nr [...] (w którym aktualnie zamieszkuje) numeru porządkowego ul. [...], w miejsce dotychczasowego numeru porządkowego Aleja [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaznaczył, że w niniejszym postepowaniu nie jest uprawniony do dokonywania oceny legalności działań Burmistrza co do nadania numeru porządkowego dla budynku zlokalizowanego na działce nr [...]. Kwestii nadania numeru porządkowego budynkowi zlokalizowanemu na działce nr [...] dotyczyła, wspominana w skardze, sprawa I SA/Wa 521/21. Sąd pierwszej instancji przypomniał, że jest mu wiadomym z urzędu, że postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w przywołanej sprawie odrzucił skargę. Z kolei czynności Burmistrza dotyczące nadania numeru porządkowego budynkowi zlokalizowanemu na działce o numerze [...] zostały szczegółowo opisane w piśmie tego organu do Komendy Powiatowej Policji w [...] [...] marca 2021 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wywiódł dalej, że z uwagi na granice przedmiotowe sprawy należało przede wszystkim skoncentrować się na podstawie materialnej zaskarżonej decyzji – między innymi art. 35 u.e.l. Zgodnie z tym przepisem, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 u.e.l., wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
W ocenie Sądu pierwszej instancji regulacja ta powinna być interpretowana w powiązaniu z istotą i celem instytucji zameldowania. Instytucja zameldowania ma aktualnie wyłącznie charakter rejestracyjny, potwierdzające stan faktyczny w postaci pobytu w lokalu. W realiach sprawy jest okolicznością bezsporną, że skarżąca z dziećmi nie przebywa z zamiarem stałego pobytu w budynku zlokalizowanym na działce nr [...], któremu nadany jest numer porządkowy Aleja [...]. Nie podnoszono również, że opuszczenie budynku przy Alei [...] nie miało charakteru dobrowolnego lub trwałego.
Reasumując Sąd stwierdził, że skoro wniosek o wymeldowanie z budynku zlokalizowanego na działce [...], któremu nadany jest numer porządkowy Aleja [...], złożył uprawniony podmiot (właściciel działki), a nadto spełniona została przesłanka opuszczenia tego miejsca stałego pobytu przez skarżącą, to Burmistrz zobowiązany był orzec o wymeldowaniu.
W ocenie Sądu pierwszej instancji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie miały natomiast podnoszone przez skarżącą okoliczności dotyczące sporów co do numeru porządkowego, jaki powinien mieć budynek na działce nr [...] (w którym aktualnie zamieszkuje skarżąca). Podobnie, wpływu na kwestię wymeldowania skarżącej nie mogą mieć postępowania cywilne i karne, jako toczą się w związku z brakiem dostępu działki nr [...] oraz problemami z dostępem do mediów na tej działce.
Skargę kasacyjną od opisanego wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła K. W. (z dziećmi N. W. i M. W.), reprezentowana przez pełnomocnika, zarzucając naruszenie:
- 1. art. 133 § 1 w zw. z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."), art. 1 § 1 i § 2 pkt 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137, dalej "P.u.s.a."), art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej "K.p.a.") oraz art. 25 ust. 1 i art. 35 u.e.l. poprzez:
- – naruszenie obiektywnego porządku prawnego, który powinien obowiązywać w państwie prawa,
- – niewykonanie przez sąd administracyjny kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem,
- – niewyjaśnienie podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy, bez którego nie można sprawy rozstrzygnąć,
- – całkowicie dowolne ustalenia, że sprawa przed organem pierwszej instancji została wyczerpująco i wszechstronnie wyjaśniona w zakresie, który ma wpływ na jej rozstrzygnięcie,
- – pominięcie w analizie i ocenie faktu przyznania przez Wojewodę wydania decyzji Prezydenta z naruszeniem art. 107 K.p.a. w sytuacji tak obszernego materiału dowodowego przedstawionego przez skarżącą,
- – nieustalenie okoliczności faktycznych, które mają istotny wpływ na wynik sprawy,
- – niedokonanie oceny legalności zaskarżonej decyzji na podstawie administracyjnych akt sprawy zawierających powiadomienie z dnia [...] września 2020 r. (akta administracyjne - pismo o numerze [...]) małżonków K. jako właścicieli nieruchomości [...] o tym, że "dla budynku zlokalizowanego na działce [...] położonej w pobliżu ulicy Aleja [...] zostaje ustalony z urzędu numer porządkowy [...]", w sytuacji gdy z treści prezentowanego w sprawie wypisu z rejestru gruntów, oznaczonego datą [...] maja 2019 r., wynika, że adres taki już figurował i nie był kwestionowany przez właścicieli,
- – niedokonanie oceny legalności zaskarżonej decyzji na podstawie administracyjnych akt sprawy zawierających zawiadomienie małżonków K. z dnia [...] października 2020 r., [...] o dokonanej zmianie adresu ustalonego z urzędu w dniu [...] września 2020 r na adres ul. [...] - w związku i zgodnie z żądaniem sąsiada H. D., który złożył wniosek o wymeldowanie 11 - osobowej rodziny oraz żądał zmiany adresu nieruchomości rodziny K. na wskazany przez siebie nowy adres - ul. [...], który uznał za prawidłowy,
- – niedokonanie oceny legalności zaskarżonej decyzji w związku z treścią pism Burmistrza z dnia [...] lutego 2021 r., [...] adresowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (który zapewnia na str. 6 uzasadnienia, że sprawę tą zna z urzędu) oraz do Policji z dnia [...] marca 2021 r., [...], w których to pismach organ kilkakrotnie przyznaje podjęcie decyzji w oparciu o wyżej wskazane żądania sąsiada twierdząc jednocześnie, że nieruchomość [...] nie miała numeru porządkowego, co jest sprzeczne z treścią dokumentów urzędowych, a także niewyjaśnienie tych rozbieżności,
- – niedokonanie oceny powiadomienia jako potwierdzenia faktu i twierdzeń właścicieli o tym, że po raz pierwszy od roku 1998 organ ustalił adres działki [...], która wcześniej, czyli od daty jej powstania, korzystała z adresu Aleja [...],
- – nieustalenie i nieprzeprowadzenie analizy jaka jest podstawa faktyczna i prawna stosowania wobec skarżącej twierdzeń o jej zamieszkiwaniu na działce, która ma numer porządkowy [...] i jednocześnie wymeldowanie go "donikąd" w sytuacji, gdy postępowanie w zakresie prawidłowości nadania numeru ul. [...] dla nieruchomości [...] nie jest zakończone, a fakt toczącego się postępowania "jest Sądowi znany z urzędu";
- – pominięcie w rozważaniach treści pisma Burmistrza z dnia [...] października 2020 r., nr [...] o zmianie dotychczasowego adresu budynku Aleja [...] i nadanie nowego adresu [...], które to pismo nie zawiera pouczenia strony o możliwości i sposobie zaskarżenia takiego stanowiska w sytuacji, gdy strona występowała bez pełnomocnika; przy czym Sąd twierdzi jednocześnie, że z urzędu zna sprawę ustalenia nowego numeru,
- – pominięcie w rozważaniach obszernego materiału dowodowego potwierdzającego działania organu z rażącym naruszeniem prawa polegającym na przyjęciu i uwzględnieniu wniosku aktualizacyjnego, złożonego przez osobę trzecią (sąsiada) w stosunku do nieruchomości nie stanowiącej jej własności ani nie użytkowaną przez osobę trzecią, a stanowiącą własność rodziny skarżącej, z jednoczesnym żądaniem nadania tej cudzej nieruchomości nowego, wskazywanego przez tą osobę trzecią - numeru porządkowego oraz z jednoczesnym wnioskiem o wymeldowanie skarżącej "donikąd", czyli nadanie im statusu bezdomnych;
- – naruszenie interesu prawnego skarżącej i jej uprawnień podmiotowych, czyli poprzez naruszenie obiektywnego porządku prawnego, który powinien obowiązywać w państwie prawa;
- 2. art. 134 § 1 w zw. z art. 135 P.p.s.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. i art. 28 i 35 u.e.l. poprzez to, że:
- – Sąd rozstrzygnął sprawę bez ustalenia istniejącego stanu faktycznego w granicach sprawy oraz z pominięciem dowodów prezentowanych przez skarżącą i z pominięciem ich analizy, opierając się przede wszystkim na treści pisma Burmistrza Miasta [...] do Policji, które to pismo zawiera treści niezgodne z treścią dokumentów urzędowych prezentowanych w sprawie - np. wypisu z rejestru gruntów z 2019 r.;
- – w sytuacji, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego, które w ocenie strony były na tyle istotne i oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów Sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku;
- 3. art. 141 P.p.s.a. poprzez to, że wyrok oddalający skargę w sprawie zawierającej obszerny materiał dowodowy przedstawiony przez skarżącą, nie zawiera uzasadnienia o treści zgodnej z wymogami przedstawionymi w art. 141 § 4 P.p.s.a.
Wskazując na powyższe skarżąca kasacyjnie (także w imieniu córek) wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wystąpiła także o zasądzenie kosztów postępowania.
W dwóch kolejnych pismach procesowych H. D. wnosił o odrzucenie skargi kasacyjnej, argumentując, że jest ona bezzasadna.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwioną podstawę.
W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.
Przed przystąpieniem do merytorycznego wywodu należy usystematyzować nieco tematykę niniejszej sprawy.
Organy i następnie akceptujący ich stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skoncentrowały się na kwestii wymeldowania K. W. (i córek) z miejsca stałego pobytu w kontekście art. 35 u.e.l. Ustalono i uznano za bezsporne, że skarżąca zamieszkuje w budynku oznaczonym adresem ul. [...] na działce nr [...], sąsiadującej z działką nr [...] i położonym na niej budynkiem oznaczonym adresem Aleja [...]. W świetle tak ustalonych okoliczności organy i Sąd nie miały wątpliwości, że spełnione zostały przesłanki do wymeldowania.
Z kolei K. W. w toku postępowania administracyjnego, sądowego i ostatecznie w skardze kasacyjnej, konsekwentnie eksponuje wiele zagadnień towarzyszących sprawie, takich jak kwestię legitymacji H. D. do zainicjowania postępowań o zmianę numeru porządkowego budynku czy o wymeldowanie, czy kontrowersje wokół legalności nadania przez Burmistrza budynkowi na działce [...] numeru porządkowego ul. [...].
Z pozoru wydawać się może, że argumentacja organów i Sądu oraz argumentacja K. W. nie korespondują ze sobą. Jest jednak między nimi pewien związek, który ma zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie.
Analizując sprawę całościowo należy dostrzec jej kontekst. Rodzina K. W. pozostawała w sporze z poprzednią właścicielką działki [...] dlatego, że ta ostatnia swymi działaniami utrudniała mieszkańcom budynku na działce [...] dostęp do drogi publicznej: Alei [...], co obejmowało możliwość przejścia przez działkę nr [...] (od frontu w stosunku do drogi), czy dostęp do instalacji elektrycznej i kanalizacyjno-wodociągowej. O takich okolicznościach świadczy znajdujące się w aktach administracyjnych organu pierwszej instancji postanowienie Sądu Rejonowego w [...], I Wydział Cywilny z dnia 25 maja 2020 r., sygn. akt I C 660/19, złożone przez pełnomocnik skarżącej (k. 103 i 104). Powyższe pozwala wywnioskować, że K. W. zależy na utrzymaniu dostępu budynku na działce [...] do drogi publicznej – Alei [...]. Zapewne uznaje ona za prawidłowe takie właśnie powiązanie obiektu z drogą publiczną.
Jak wiadomo właściciel działki [...], H. D. pismem datowanym na [...] listopada 2020 r. wystąpił o wymeldowanie K. W. oraz jej córek (i jej rodziny) z adresu przy Alei [...].
Jednocześnie jednak z akt sprawy (k. 221 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) wynika, że wcześniej, gdyż pismem z dnia [...] czerwca 2020 r., H. D. (jako właściciel nieruchomości nr [...] zabudowanej budynkiem mieszkalnym o numerze porządkowym Aleja [...]) zwrócił się do Burmistrza o "zdjęcie z ewidencji osób zameldowanych pod adresem ul. [...]". H. D. wskazał, iż jest właścicielem nieruchomości od [...] marca 2020 r., a rodzina K. zamieszkuje faktycznie budynek usytuowany na sąsiedniej nieruchomości, który nie ma ustalonego numeru porządkowego. Dodatkowo należy nadmienić, że nieruchomość ta pozbawiona jest dostępu do drogi publicznej.
Z wyjaśnień organu utrwalonych w aktach (k. 221 jw.) wynika, że rodzina K. w chwili złożenia pisma zamieszkiwała w budynku, dla którego nie został ustalony numer porządkowy nieruchomości. Wobec tego Burmistrz na podstawie art. 47a ust. 1 i 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (wówczas tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 276 z późn. zm., dalej "P.g.k.") oraz rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 9 stycznia 2012 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów (Dz. U. z 2012 r., poz. 125) z urzędu dokonał czynności materialno-technicznej polegającej na ustaleniu numeru porządkowego budynku usytuowanego na działce nr [...], jako "Aleja [...]".
Jednak pismem z dnia [...] września 2020 r. H. D. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez ustalenie prawidłowego numeru porządkowego nieruchomości. Burmistrz uwzględnił wniosek i uznał, że przedstawione dokumenty dają podstawę do zmiany przedmiotowego numeru porządkowego nieruchomości i ustalenie nowego numeru od strony ul. Wiejskiej. Zawiadomieniem z dnia [...] października 2020 r. poinformowano zainteresowanych o zmianie numeru porządkowego nieruchomości z ul. "Aleja [...]" na "ul. [...]".
Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wiadomym jest, że członkowie rodziny K. próbowali kwestionować zmianę numeru porządkowego budynku na działce [...], lecz z powodów formalnych nie było to skuteczne (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 521/21 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] marca 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2366/22).
Wracając do zasadniczego tematu, to jest kwestii wymeldowania K. W. i córek z miejsca stałego pobytu, należy podkreślić, że w sprawie, w której wydano kwestionowane decyzje o wymeldowaniu na podstawie art. 35 u.e.l., w ogóle nie mamy do czynienia z okolicznościami objętymi zakresem normowania tego przepisu. K. W. wprawdzie mieszkała wcześniej w budynku na działce [...], bliżej Alei [...], to jednak jej przeprowadzka w 2018 r. do budynku należącego do rodziny na działce [...] nastąpiła w ramach, na tamten czas, tego samego adresu. Podkreślić trzeba, że w stanie faktycznym istniejącym z 2018 r. nie można było od K. W. (z córkami) oczekiwać dopełnienia czynności meldunku, skoro miałaby się ona "przemeldować" z adresu Aleja [...] i na powrót zameldować pod tym adresem, tyle, że w drugim budynku w jego obrębie. Zgodnie z art. 25 ust. 1 u.e.l. meldunek następuje wszakże pod określonym adresem.
Skoro zmiana adresu nie następuje, to również nie aktualizuje się obowiązek meldunkowy. Niniejszą sprawę należy więc rozpatrywać w oderwaniu od zdarzeń z 2018 r. i wedle stanu aktualnego w dacie wniosku o wymeldowanie ze strony H. D. (rok 2020). Wówczas to K. W. z córkami nie zmieniała miejsca stałego pobytu. Mieszkała ona i nadal mieszka w tym samym miejscu, oznaczonym przez lata adresem Aleja [...].
Współcześnie dopiero, za sprawą inicjatyw H. D., ustalone zostało, że w płaszczyźnie ewidencyjnej (ewidencji miejscowości, ulic i adresów) brakuje pożądanego formalnego wyodrębnienia adresowego budynku na działce [...]. Budynek ten znajduje się za budynkiem na działce [...], co z perspektywy Alei [...] powoduje wrażenie, że mamy do czynienia z jednym adresem. Budynek na działce [...] jest jednak budynkiem należącym do innych osób, na innej nieruchomości. Jak wiadomo, we wrześniu 2020 r. nadano budynkowi na działce [...] formalnie numer porządkowy Aleja [...], a następnie w kolejnym miesiącu ul. [...].
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadny jest zatem jeden z zarzutów skargi kasacyjnej, to jest obejmujący uchybienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 35 u.e.l. w kontekście eksponowanym przez skarżącą, to jest w kontekście tego, że doszło do wymeldowania jej i córek "donikąd", a także, że doszło do wymeldowania osób z budynku stanowiącego własność ich rodziny, z inicjatywy nieuprawnionego właściciela innej nieruchomości.
Przede wszystkim należy jeszcze raz podkreślić, że nie mamy do czynienia w sprawie w ogóle z sytuacją, w której osoba opuściła miejsce stałego pobytu oznaczone adresem. Z akt wynika – co opisano wyżej – że K. W. z córkami mieszkała cały czas pod adresem Aleja [...], tyle że w 2018 r. w ramach tego samego adresu przeprowadziła się z budynku na działce nr [...] do budynku na działce nr [...]. To jednak, jak wyjaśniono, nie rodziło wówczas obowiązku meldunkowego z uwagi na tożsamość adresów tych budynków.
Wracając do sytuacji aktualnej wskazać należy, że budynek na działce [...] przez całe lata oznaczony był adresem Aleja [...]. Świadczą o tym choćby zeznania K. K. (k. 209-210 akt administracyjnych organu pierwszej instancji), który przyznaje, że miał meldunek w budynku na działce nr [...] i pod adresem Aleja [...] od urodzenia – od 1995 r. O fakcie traktowania budynku jako przypisanego takiej ulicy i numerowi porządkowemu świadczy cały szereg dokumentacji sporządzanej na przestrzeni lat (choćby umów z przedsiębiorstwem wodno-kanalizacyjnym), a z której wynika, że budynek na działce nr [...] powszechnie uznawany był za budynek pod adresem Aleja [...]. Wreszcie trafnie podkreślono w skardze kasacyjnej, że już chociażby z danych z rejestru gruntów aktualnych na [...] maja 2019 r. wynika, że położenie działki [...] przypisane jest do adresu Aleja [...] (z tym, że dopisano "A"). Dane te wynikają z dokumentu sporządzonego jeszcze przed opisanymi czynnościami ustalenia numeru porządkowego budynku zainicjowanymi przez H. D. (wrzesień 2020 r.), a więc nie można wykluczyć, że budynek na działce nr [...] miał już niegdyś ustalony numer porządkowy.
Wracając do istoty rozważań dotyczących wymeldowania, stwierdzić należy, że nie doszło do opuszczenia przez K. W. i córki miejsca stałego pobytu. Przeciwnie, wszelkie ustalone przez organy okoliczności wskazują, że adres Aleja [...] był zawsze miejscem ich zamieszkania.
Genezą "sprawy" jest natomiast fakt ewidencyjny zupełnie innego rodzaju. Budynkowi na działce [...] – we wrześniu i listopadzie 2020 r. – nadano po prostu formalnie, na podstawie art. 47a ust. 1 i 5 P.g.k., nowy numer porządkowy: początkowo Aleja [...]A, a następnie [...].
Zmiana numeru porządkowego budynku nie skutkuje wymeldowaniem zamieszkującej w nim osoby. Ona bowiem nie wyprowadza się z miejsca pobytu.
Zgodnie z art. 25 ust. 1 u.e.l., zameldowanie na pobyt stały lub czasowy następuje pod oznaczonym adresem. Wedle art. 26 ust. 1 u.e.l. adres określa się przez podanie między innymi nazwy miasta, ulicy, numeru domu i lokalu, nazwy województwa oraz kodu pocztowego.
Numer porządkowy budynku, czy przykładowo nazwa ulicy, są więc elementem adresu. Ich zmiana w odniesieniu do danego budynku nie powoduje realnej zmiany miejsca zamieszkania osoby zameldowanej w tym budynku. W związku z tym, nie ma konieczności wymeldowania tej osoby z dotychczasowego adresu i ponownego zameldowania jej pod nowym adresem.
Należy jednak pamiętać, że w przypadku zmiany numeru porządkowego budynku konieczne jest wprowadzenie tej zmiany do ewidencji ludności (rejestrze mieszkańców – art. 2 u.e.l.). Dane meldunkowe osób zamieszkujących w tym budynku powinny być z urzędu zaktualizowane. Zgodnie z art. 11 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 5 i art. 8 pkt 14 u.e.l. organ meldunkowy z urzędu lub na wniosek osoby, której dane dotyczą, dokonują sprawdzenia danych zawartych w rejestrze PESEL oraz w rejestrach mieszkańców, w szczególności w oparciu o posiadane dokumenty i ustalenia stanu faktycznego. W myśl art. 11 ust. 2 u.e.l. w przypadku gdy organ, o którym mowa w art. 10 ust. 1, stwierdzi niezgodność danych zawartych w rejestrze PESEL lub w rejestrze mieszkańców z posiadanymi dokumentami lub ze stanem faktycznym, usuwa tę niezgodność, a jeżeli nie jest właściwy do jej usunięcia, zawiadamia o tym niezwłocznie organ właściwy do rejestracji tych danych na podstawie art. 10 ust. 1 w celu usunięcia tej niezgodności.
W sprawie administracyjnej objętej obecnie kontrolą legalności nie mamy więc w ogóle do czynienia sytuacją "meldunkową", ale ze stanem, w którym na skutek zmiany numeru porządkowego budynku na działce nr [...] zaszła potrzeba zaktualizowania z urzędu danych w rejestrze mieszkańców. Nie było natomiast powodów do wymeldowania K. W. i córek z miejsca stałego pobytu. Zaktualizować należało jedynie z urzędu w rejestrze mieszkańców, w drodze czynności materialno-technicznej – oznaczenie adresowe wymienionego wyżej budynku.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną z uwagi na podniesienie w niej usprawiedliwionego zarzutu naruszenia art. 35 u.e.l., zwłaszcza w zakresie w jakim K. W. z córkami zaznaczyła, że "wymeldowano je donikąd". To sformułowanie Sąd cytuje zamierzenie, gdyż oddaje ono celnie stan rzeczy, w którym doszło do wymeldowania osób, gdy tymczasem te w ogóle nie zmieniły miejsca stałego pobytu.
Z opisanych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, a uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, rozpoznał również skargę poprzez uchylenie decyzji obu instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego. Postępowanie to było bowiem bezprzedmiotowe – jak zaznaczono, sprawa o wymeldowanie w ogóle nie zaistniała, gdyż K. W. z córkami nie zmieniła miejsca zamieszkania przy niedopełnieniu obowiązku meldunkowego (tu jeszcze raz zaznaczyć należy, że przeprowadzka pomiędzy budynkami w 2018 r., w ramach wówczas tożsamego adresu, nie rodziła obowiązku meldunkowego). Zmieniły się jedynie dane adresowe budynku na działce [...].
W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że brał przy tym pod uwagę, iż rozpatrywana sprawa meldunkowa była zainicjowana wnioskiem H. D. – co nakazywałoby rozważyć, czy wniosek ten nie powinien zostać załatwiony w drodze decyzji. Trzeba jednak nadmienić, że H. D. żądał w istocie rzeczy wymeldowania osób z sąsiedniej i nienależącej do niego nieruchomości, do czego nie był a limine legitymowany. Wprawdzie występowała kwestia zbieżności adresu meldunkowego – Aleja [...] – K. W. (budynek na działce nr [...]) z adresem budynku H. D. (budynek na działce nr [...]), niemniej zagadnienie to wymagało działań w formie czynności materialno-technicznych polegających na stosownym nadaniu odrębnego numeru porządkowego budynkowi zamieszkanemu przez skarżącą i córki (to organ uczynił o odrębnej procedurze) i zaktualizowania rejestru mieszkańców.
Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od rozpoznania pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Dotyczyły one ustaleń faktycznych organów i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Analizowanie tej kwestii jest zbyteczne wobec zupełnie innej oceny prawnej sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd akcentuje w tym miejscu jedynie, że w ramach niniejszej sprawy nie mógł analizować eksponowanej w skardze kasacyjnej zasadności zmiany numeru porządkowego budynku na działce [...]. Dokonane zostało to w odrębnej procedurze.
Z powyższych względów, uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i § 3 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1. sentencji niniejszego wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2. na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. Na zasądzone koszty złożyły się uiszczone: wpis od skargi (100 zł – potwierdzenie wpływu: k. 29 akt sądowych), opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku (potwierdzenie wpływu – k. 116 akt sądowych), wpis od skargi kasacyjnej (100 zł – potwierdzenie wpływu – k. 161 akt sądowych), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (potwierdzenie wpłaty – k. 155 akt sądowych) oraz wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego skarżącą (480 i 240 zł) ustalone stosownie do § 14 ust. 1 lit. c i ust. 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.).
Wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 182 § 2 P.p.s.a.