Uzasadnienie
Zaskarżoną do WSA w Warszawie decyzją 15 czerwca 2010 r. nr R-46/2010/u Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 51 ust. 1 pkt 2b ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin (Dz. U. z 2008 r., Nr 133, poz. 849 ze zm.), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 1 kwietnia 2010 r. nr R-21/2010/u w sprawie cofnięcia zezwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Nr R-2/2007 z dnia 4 stycznia 2007 r. na dopuszczenie do obrotu środka ochrony roślin Maczuga 75 WG produkcji Pargon Chemicals Deutschland GmbH, Anton-Kóck Strasse 1B, 82049 Pullach, Republika Federalna Niemiec, zawierającego substancję aktywną chlorsulfuron produkcji ww. firmy, zmienionego decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 maja 2007 r. nr R-205/2007 oraz decyzją Ministra Rolnictwa i Wsi z dnia 29 lipca 2008 r. nr R-120/2008. Organ wskazał, iż środek ochrony roślin Maczuga 75 WG zawiera substancję aktywną chlorsulfuron dopuszczoną dyrektywą Komisji 2009/77/WE z dnia 1 lipca 2009 r. zmieniającą dyrektywą Rady 91/414/EWG w celu włączenia do niej chlorsulfuronu, cyromazyny, dimetachloru, etofenproksu, lufenuronu, penkonazolu, trialatu oraz triflusulfuronu jako substancji czynnych.
W myśl dyrektywy 2009/77/WE państwa członkowskie do 30 czerwca 2010 r., zostały zobligowane do dokonania przeglądu obowiązujących zezwoleń na środki ochrony roślin zawierające substancję aktywną cholrsulfuron. W związku z powyższym podmiot posiadający zezwolenie na dopuszczenie do obrotu środka ochrony roślin Maczuga 75 WG zobowiązany był do przedstawienia wyników badań, informacji, danych oraz ocen dotyczących tożsamości i właściwości substancji aktywnej chlorsulfuron produkcji Paragon Chemicals Deutschland GmbH, potwierdzających, że substancja ta nie różni się istotnie odnośnie stopnia czystości oraz rodzaju stopnia czystości oraz rodzaju zanieczyszczeń i spełnia wymagania określone w przepisach szczególnych Unii Europejskiej. Zgodnie ze wskazówkami w wytycznej Komisji Europejskiej "Draft guidance document on the registration of plant protection products following inclusion of an existing active in Annex I to CounciI Directive 91/414/EEC" SANCO/10796/2003 (Dokument roboczy w sprawie ponownej rejestracji środków ochrony roślin po włączeniu istniejącej substancji czynnej do załącznika i dyrektywy Rady 91/414/EWG"), podmiot posiadający zezwolenie na dopuszczenie do obrotu środka ochrony roślin powinien wykazać równoważność przedłożonych wyników badań, informacji, danych oraz ocen dotyczących substancji aktywnej do badań objętych ochroną prawną.
W przypadku substancji aktywnej chlorsulfuron wykaz ten określony jest w dokumencie "Chlorsulfuron - List of studies relied upon with a view to annex inclusion" sporządzonym przez pełniący na podstawie rozporządzenia Komisji nr 451/2000/WE z dnia 28 lutego 2000 r. ustanawiającego szczegółowe zasady realizacji drugiego i trzeciego etapu prac określonego w art. 8 ust. 2 Dyrektywy Rady EWG 91/414/EWG (Dz. Urz. L55 z 29.02.2000 r.) właściwy urząd Republiki Greckiej pełniącej rolę sprawozdawcy w procesie mającym na celu dopuszczenie substancji cholsulfuron do stosowania w środkach ochrony roślin dyrektywą Komisji 2009/77/WE. Dodano przy Szczegółowy zakres dokumentacji dotyczącej substancji aktywnej chlorsulfuron był stronie znany, bowiem ww. dokumenty zostały jej przekazane wraz z pismem z dnia 2 czerwca 2009 r. Wymagane dokumenty należało przedstawić do 1 stycznia 2010 r., tj. w terminie określonym w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 września 2004 r. w sprawie terminów, w których podmiot posiadający zezwolenie na dopuszczenie środka ochrony roślin do obrotu i stosowania jest dowiązany do przedstawienia wyników badań, informacji, danych, ocen oraz kart charakterystyki substancji aktywnej i środka ochrony roślin.
W określonym przepisami terminie producent środka Maczuga 75 WG nie złożył wymaganej dokumentacji. Pismem z dnia 6 stycznia 2010 r., stronę zawiadomiono o wszczęciu postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia. W odpowiedzi przedłożono część wyników badań, informacji, danych oraz ocen dotyczących stancji aktywnej chlorsulfuron produkcji Paragon Chemicals Deutschland GmbH używanej do formulacji w/w środka ochrony roślin, w formie tzw. tabeli równoważności. Analiza dokumentacji wykazała, iż producent nie przedstawił przeważającej części wymaganych sprawozdań z badań.
Ponadto przewidywany termin ukończenia określonych badań i sporządzenia sprawozdań końcowych został określony na wrzesień/październik 2013 r., a więc termin o ponad 3 lata przekraczający obowiązujący państwa członkowskie do dokonania przeglądu obowiązujących zezwoleń. Stwierdzone zostały braki w odniesieniu do następujących punktów dokumentu "Chlorsulfuron - List ofstudies relied upon with a view to annex I inclusion ":
Część B.2. Fizyczne i chemiczne właściwości- nie przedstawiono żadnego sprawozdania z badań;
Część B.5. Metody analizy- nie przedstawiono sprawozdań odnoszących się dokumentacji określonej w: IIA, 4.2.1./07; IIA, 4.2.1./02; IIA, 4.2.1./05; HA, 4.2.1./I2; IIA, 4.2.1./03; IIA, 4.2.1./03; IIA, 4.2.1./04; IIA, 4.2.1./11; IIA, 4.2.2./02; IIA, 4.2.2./01; IIA, 4.2.3./01; IIA, 4.2.4./01;
Cześć B.6. Toksykologia- nie przedstawiono sprawozdań odnoszących się do imentacji określonej w IIA, 5.2.4./01; IIA, 5.2.5./02; IIA, 5.2.6/01; IIA, 5.3.2/01; IIA.5.3.2/04; IIA, 5.4.1/02; HA, 5.4.1/03; IIA, 5.4.2/01; IIA, 5.6.1/01; IIA, 5.6.2/01; IIA 5.6.2/02; IIA, 5.8.1/02; IIA, 5.8.1/03; IIA, 5.8.1/04; IIA, 5.8.1/05; IIA, 5.8.1/06; II A, 5.8.1/09; IIA, 5.8.2/02;
Cześć B.7. Pozostałości- nie przedstawiono sprawozdań odnoszących się do dokumentacji określonej w IIA, 6.0/01; IIA, 6.0/02; IIA, 6.1/02; IIA, 6.3/01; IIA, 6.3/03.
Cześć B.8. Los i zachowanie w środowisku- nie przedstawiono sprawozdań odnoszących się do dokumentacji określonej w IIA, 7.1/01; IIA, 7.1.1.1.1/01; IIA, 7.1.1.1/02; IIA, 7.1.1.1.1/03; IIA, 7.1.1.1.2/01; IIA, 7.1.1.1.2/02; IIA, 7.1.1.2.1/01;IIA, 7.1.1.2.1/02; IIA, 7.1.1.2.1/03; IIA, 7.1.1.2.1/04; IIA, 7.1.1.2.1/05; IIA 7.1.1.2.2/01; IIA, 7.1.1.2.2/02; IIA, 7.1.1.2.2/03; IIA, IIA, 7.1.1.2.2/05, 7.1.1.2.2/06; IIA, 7.1.2/01; IIA, 7.1.2/02; IIA, 7.1.2/03; IIA, 7.1.2/04; IIA, 7.1.2/05; IIA, 7.2.1/01; IIA 7.2.1/02; IIA, 7.2.1.1/01; IIA, 7.2.1.2/01; IIA, 7.2.1.3.1/01; IIA, 7.2.1.3.2/01, IIIA 9.2.1;IIIA, 9.2.3;
Ponadto nie zostały przedstawione sprawozdania wskazane w pkt. IIA, 7.1.2.2/04; IIA, 7.1.1.2.2/07; IIA, 7.1.1.2.2/08; IIA, 7.1.1.2.2/09; IIA, 7.1.2.2/10.
Cześć B.9, Ekotoksykologia- nie przedstawiono sprawozdań odnoszących się do dokumentacji określonej w IIA, 8.I.2./01; IIA, 8.1.2./02; IIA, 8.1.3/01; IIA, 8.1.3./02; IIA, 8.2.2.2./01; IIA, 8.2.5./01; IIA, 8.2.5./02; IIA, 8.2.5./03; IIA, 8.2.5./04; IIA, 8.2.5705; IIA, 8.2.8701; IIA, 8.2.8702; IIA, 8.2.8703; IIA, 8.2.8704; IIA, 8.2.8705; IIA, 8.2.8706; IIA, 8.2.8707; IIA, 8.3.1.1701; IIA, 8.3.1.1/02; IIA, 8.3.2/03; IIA, 8.3.2/04; IIA,18.3.2/05; IIA, 8.4.2702; IIA, 8.4.2/03; HA, 8.4.2704; HA, 8.7/01; IIIA, 10.2.1/02; IIIA, 10.4.1/01; IIIA, 8.3.2/01; IIIA, 8.3.2/02; IIIA, 8.4.2/01; IIIA, 8.6/01; IIIA, 8.6702;
W odniesieniu do sprawozdań przywołanych w pkt. IIA, 8.1.1/01; IIA, 8.1.1/02 wskazano, iż strona przedstawiła informację "Badanie wykonane w IPO Pszczyna w 2004 r. Toksyczność ostra doustna na przepiórce japońskiej G/58/04". W ocenie Ministra, sprawozdania te pomimo faktu przywołania w dostarczonej "tabeli równoważności" dokumentacji nie zostały jednak faktycznie przedłożone przez producenta. Również analiza dokumentacji przedłożonej przez spółkę Paragon Chemicals Deutschland GmbH w toku postępowania związanego z dopuszczeniem obrotu w/w środków ochrony roślin, zdaniem Ministra wykazała, że wskazane sprawozdanie nie zostało podczas tego procesu przedłożone. W odniesieniu do sprawozdań przywołanych w pkt. IIA, 8.2.1/01; IIA, 8.2.1/02; IIA, 8.2.1/03; IIA, 8.2.1/04; HA, 8.2.1/05; HA, 8.2.1/06; IIA, 8.2.4/01; IIA, 4/02; IIA, 8.2.4/03; HA, 8.2.4/04; IIA, 8.2.4/05; HA, 8.2.6/01; IIA, 8.2.6/02; IIA, 6/03; IIA, 8.2.6/04; IIA, 8.2.6705; IIA, 8.2.6/06; IIA, 8.5/02; IIIA, 10.2.1/01 organ stwierdził, iż sprawozdanie to pomimo faktu przywołania w dostarczonej "tabeli równoważności" dokumentacji nie zostało faktycznie przedłożone.
W odniesieniu do sprawozdań przywołanych w pkt. IIA, 8.4.1/01; IIA, 8.4.1./03; IIA, 8.4.1/04 uznano, iż pomimo odwołania się strony do sprawozdania z badania "Toksyczność ostra dla dżdżownic G/59/04 wykonane w 2004 w IPO Pszczyna dla Paragonu", sprawozdanie nie zostało przedłożone. Ponadto analiza dokumentacji przedłożonej przez spółkę w toku postępowania związanego z dopuszczeniem do obrotu w/w środka ochrony roślin wykazała, że wskazane sprawozdanie nie zostało podczas tego procesu przedstawione. W odniesieniu do sprawozdań przywołanych w pkt. IIA, 8.5./03; IIA, 8.5./04; IIA, 8.5./05; IIIA, 8.5-/01; IIIA, 8.5./02 podobnie stwierdzono, iż pomimo faktu przywołania w dostarczonej "tabeli równoważności" dokumentacji nie zostały jednak faktycznie przedłożone. W tej sytuacji Minister uznał, że w obowiązującym terminie do dnia 1 stycznia 2010 r. producent środka ochrony roślin Maczuga 75 WG nie przedłożył dokumentacji dotyczącej właściwości substancji aktywnej chlorsulfuron produkcji Paragon Chemicals Deutschland GmbH potwierdzających, że substancja ta nie różni się istotnie odnośnie stopnia czystości rodzaju zanieczyszczeń i spełnia wymagania określone w przepisach szczególnych Unii Europejskiej dla danej substancji aktywnej, co było podstawą cofnięcia decyzją z dnia 1 kwietnia 2010 r. zezwolenia na dopuszczenie do obrotu środka ochrony roślin Maczuga 75 WG.
Wskazano też, iż wraz z pismem z dnia 20 kwietnia 2010 r. pełnomocnik Spółki przedłożył sprawozdania z badań, które pomimo faktu przywołania w dostarczonej "tabeli równoważności" dokumentacji nie zostały jednak faktycznie dołączone do pisma z dnia 21 stycznia 2010 r. Wraz z przedmiotowym pismem zostały przedstawione następujące sprawozdania:
- - Badanie toksyczności ostrej doustnej na przepiórkach japońskich G/58/04 IPO grudzień 2004 r.;
- - Badanie toksyczności ostrej S -2 7/04 IPO grudzień 2004 r.;
- - Badanie toksyczności ostrej dla dżdżownic G/59/04 IPO grudzień 2004 r.;
- - Ocena toksycznego działania na aktywność mikroorganizmów - wpływ na przemiany azotu i węgla w glebie G/60/04 IPO grudzień 2004 r.;
- - Ocena toksycznego działania na organizmy wodne W/25/04 IPO grudzień 2004 r.
Jednocześnie w piśmie z dnia 20 kwietnia 2010 r. strona przedstawiła informacje dotyczące przewidywanego terminu przedłożenia brakujących sprawozdań z badań wskazanych w piśmie Ministerstwa z dnia 5 marca 2010 r.
W odniesieniu do sprawozdań dot. fizycznych i chemicznych właściwości substancji aktywnej wskazano, że badania zostały zamówione w IPO jednakże nie określono terminu ich realizacji. Jednocześnie poinformowano, że producent podjął czynności zmierzające do uzyskania "tych analiz od Du Ponta". W odniesieniu do dokumentacji dotyczącej metod analitycznych strona wskazała, że sprawozdania zostaną ukończone do końca 2010 r. Podkreślono, że w odniesieniu do sprawozdań dot. badań na zwierzętach "spodziewamy się otrzymać zezwolenie tej firmy (Du Pont) na uznanie badań potrzebnych na podstawie badań tego koncernu". W odniesieniu do sprawozdań dotyczących toksykologii strona wskazała, że badania na kręgowcach spodziewamy się otrzymać od Du Ponta". W odniesieniu do sprawozdań z badań dotyczących pozostałości strona poinformowała, że wszystkie badania dotyczące tego punktu, spodziewa się dostarczyć do końca roku 2010.
Ustosunkowując się do sprawozdań z badań dotyczących losu i zachowania w środowisku strona zaznaczyła, że stosowne sprawozdania zostaną dostarczone do roku 2010. Sprawozdania odnoszące się natomiast do dokumentacji określonej w pkt. IIA, 7.1.1.2,2/04; IIA 7.1.1.2.2/05; IIA, 7.1.1.2.2/07; IIA, 7.1.1.2.2/08; IIA, 7.1.1.2.2/09; IIA, 7.1.1.2.2/10 - zostały zamówione w IPO Pszczyna.
W odniesieniu do sprawozdań odnoszących się do dokumentacji określonej w II A 8.11.2/01; IIA, 8.1.2/02; IIA, 8.1.3/01; IIA, 8.1.3/02; IIA, 8.2.2.2/01; IIA, 8.2.5/01; IIA, 8.2.5/02; IIA, 8.2.5/03; IIA, 8.2.5/04; IIA, 8.2.5/05; IIA, 8.2.8/01; IIA, 8.2.8/02; IIA, 8.2.8/03; IIA, 8.2.8/04; IIA, 8.2.8/05; IIA, 8.2.8/06; IIA, 8.2.8/07; IIA, 8.3.1.701; IIA, 8.3.1.1/02; IIA, 8.3.2/03; IIA, 8.3.2/04; IIA, 8.3.2/05; IIA, 8.4.2/02; IIA 8.4.2/03; IIA, 8.4.2/04; IIA, 8.7/01; IIIA, 10.2.1/02; IIIA, 10.4.1/01; IIIA, 8.3.2/01; IIIA. 8.3.2/02; IIIA, 8.4.2/01; IIIA, 8.6/01; IIIA, 8.6/02 poinformowano, że "większość badań jest badaniami na kręgowcach, pozostałe są wykonywane w IPO i będą gotowe do końca 2010 r." Ponadto spółka Paragon Chemicals Deutschland GmbH wraz z pismem z dnia 20 kwietnia 2010 r. przedstawiła kopię kierowanego do spółki Big Sp. z o.o. pisma z dnia 13 kwietnia 2010 r., sygnowanego przez spółkę Du Pont Poland Sp. z o.o., w którym spółka Du Pont przedstawia "wstępne" wymogi dotyczące udostępnienia producentowi środka ochrony roślin Maczuga 75 WG danych dotyczących danych toksykologicznych dla kręgowców.
W opinii organu dokumentacja przedłożona przez Spółkę zawiera szereg braków dotyczących wszystkich jej części, w związku z tym uznano, iż obowiązek wynikający z art. 117 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie roślin nie został spełniony. Jednocześnie podkreślono, że producent nie przedstawił dokumentu, z mocy którego uzyskał możliwość powoływania się na będące własnością spółki Du Pont sprawozdania z badań na zwierzętach kręgowych.
Ustosunkowując się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister wskazał, iż art. 51 ust. 1 pkt 2b ustawy o ochronie roślin nakłada na ministra właściwego do spraw rolnictwa obowiązek cofnięcia zezwolenie na dopuszczenie środka ochrony roślin do obrotu w przypadku, gdy nie zostaną w oznaczonym terminie, przedłożone wyniki badań, informacje, dane, oceny oraz dokumentacja, o której mowa w art. 117 ust. 2 w/w ustawy. Nieprzedłożenie wymaganej dokumentacji do dnia 1 stycznia 2010 r. uniemożliwia zakończenie procesu oceny, w terminie przewidzianym przepisami dyrektywy 2009/77/WE. Wg Ministra producent środka ochrony roślin Maczuga 75 WG, w terminie dotyczącym przedłożenia dokumentacji (1 stycznia 2010 r.), nie przedłożył kompletnej dokumentacji.
Ponadto Minister uznał, iż przedstawione informacje, wg których znaczna część wymaganych sprawozdań z badań zostanie przedstawiona z końcem 2010 r., nie może być uwzględniona, bowiem wskazuje, iż dokumenty zostaną przekazane po określonym w przepisach dyrektywy 2009/77/EW terminie, w którym państwa członkowskie UE zostały zobowiązane do przeglądu istniejących zezwoleń na środki ochrony roślin zawierające w swym składzie substancję aktywną chlorsulfuron. Organ stwierdził też, że przepisy dyrektywy 2009/77WE oraz ustawy o ochronie roślin nie dopuszczają możliwości wydłużenia terminu na podstawie wymaganej dokumentacji. Dlatego też stwierdzenie strony zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zgodnie z którym producent środka ochrony roślin Maczuga 75 WG w określonym terminie nie przedłożył części wymaganej dokumentacji dostarczając jedynie informacje o zainicjowaniu określonych badań, potwierdza słuszność uznania, iż przedłożona dokumentacja nie spełnia wymogów określonych w ww. dyrektywie Komisji.
Ponadto Minister wskazał, iż z przepisów prawa nie wynika, aby na organie spoczywał obowiązek pisemnego informowania stron o obowiązkach spoczywających na podmiotach posiadających zezwolenia na dopuszczenie do obrotu środków ochrony roślin w następstwie dopuszczenia danej substancji aktywnej do stosowania w środkach ochrony roślin przez Komisję Europejską.
Na powyższą decyzję skargę do WSA w Warszawie złożył Paragon Chemicals Deutschland GmbH z siedzibą w Niemczech zarzucając naruszenie: art. 51 ust. 1 pkt. 2b oraz art. 117 ust. 2 ustawy o ochronie roślin (art. 3 dyrektywy Komisji 2009/77/WE z dnia 1 lipca 2009 r. zmieniającej dyrektywę Rady 91/414/EWG w celu włączenia do niej chlorsulfuronu, cyromazyny, dimetachloru, etofenproksu, lufenuronu, penkonazolu, trialatu oraz triflusulfuronu, jako substancji czynnych oraz art. 4 ust. 5 dyrektywy Rady z dnia 15 lipca 1991 r. dotyczącej wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin 91/414/WE); art. 56 ustawy o ochronie roślin (art. 13 dyrektywy 91/414/WE); art. 117 ust. 8 ustawy o ochronie roślin; art. 6, 7, 8, 10, 58, 75, 77, 84, 86, 89 § 2 i 136 Kpa; art. 2 i 7 Konstytucji.
Skarżący wskazał, iż z art. 3 ust. 1 dyrektywy 2009/77/WE nie wynika, by konieczne było ustalenie terminu 1 stycznia 2010 r. jako nieprzekraczalnego terminu do złożenia dokumentacji, oraz aby nie można było dokonywać uzupełnień dokumentacji już po tym terminie szczególnie, gdy strona wykazała, że opóźnienia w złożeniu kompletnej dokumentacji nie wynikły z jej winy. Wg skarżącego wytyczne Komisji Europejskiej, w oparciu o które uznano termin 1 stycznia 2010 r. jako termin na przedstawienie stosownej dokumentacji, nie są wiążącym prawem, a zatem nie powinny stanowić o wyznaczaniu praw i obowiązków strony postępowania administracyjnego. Wg skarżącego nie ma przeszkód, by termin złożenia dokumentacji, na podstawie art. 58 Kpa był przywrócony, w sytuacji, gdy strona uprawdopodobni, że uchybiła terminowi nie ze swojej winy.
W związku z tym, że skarżący udowodnił brak winy w uchybieniu terminowi do złożenia dokumentacji, spełnione zostały przesłanki do jego przywrócenia. Ponadto istnieje możliwość pozytywnego ustosunkowania się przez organ do wniosku strony o wstrzymanie się z zakończeniem przeglądu i podjęciem ostatecznej decyzji do czasu zakończenia już zleconych badań. Taka praktyka jest stosowana przez inne organy państw członkowskich. Skoro dyrektywa 2009/77/WE, będąca dyrektywą wykonawczą, nie wyłączyła wprost możliwości stosowania przepisu art. 4 ust. 5 dyrektywy 91/414/EWG, to powinno się ten przepis stosować w postępowaniach prowadzonych na podstawie tej dyrektywy. To z kolei dowodzi, iż stanowcze stanowisko Ministra, co do dostarczenia wyników analiz do dnia 1 stycznia 2010 r., nie znajduje oparcia w przepisach wspólnotowych. Wskazano, iż instytuty badawcze z tych Państw poświadczają, że organy administracji w innych Państwach Członkowskich uznają, że potwierdzenie instytutu badawczego o przyjęciu zamówienia na analizy jest równoznaczne z dotrzymaniem terminu do złożenia dokumentacji.
Spełnienie warunków z załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 maja 2005 r. w sprawie zakresu badań, informacji i danych dotyczących środka ochrony roślin i substancji aktywnej oraz zasad sporządzania ich oceny, nastąpiło już przed 1 stycznia 2010 r. Wszystkie natomiast pozostałe dane służą jedynie do porównania czy skarżący posiada lub zlecił badania, których wyniki pozwalają na przyjęcie tezy, że substancje czynne w gotowych produktach w oryginale i generyku skarżącego działają podobnie. Wykazanie tożsamości produktu, zdaniem strony skarżącej, powinno wystarczyć do założenia, że produkt Maczuga 75 WG spełnia wymogi określone w załączniku nr 2 do ww. rozporządzenia.
Tym samym cofnięcie zezwolenia na dopuszczenie do obrotu środka ochrony roślin Maczuga 75 WG, wobec uznania, iż zakreślonym terminie nie spełniono wymogów ustawowych, narusza treść art. 51 ust. 1 pkt 2b oraz art. 117 ust. 2 ustawy i nie roślin. Skarżący wskazał również na naruszenie przez organ art. 7, 8, 75 Kpa oraz art.136 Kpa, poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, tj. dokumentów, które zostały złożone wraz z wnioskiem o dopuszczenie do obrotu przedmiotowego środka ochrony roślin, które w ocenie skarżącego były wystarczające do pozytywnego rozpoznania niniejszej sprawy. Podkreślono, iż ocena materiału dowodowego, w postaci danych, wyników i analiz, wymaga specjalistycznej wiedzy, dlatego winna być dokonana przez specjalistów - biegłych i dlatego zasadnym było przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, czego organ nie uczynił.
Ponadto skarżący nie zgodził się z interpretacją art. 56 ustawy o ochronie roślin. Wg skarżącego nie znajduje uzasadnienia wykluczenie przez organ możliwości skorzystania z danych pochodzących z badań przeprowadzonych przez inne podmioty, szczególnie w sytuacji, gdy badania te nie zostały przeprowadzone w celu uzyskania wpisu do Załącznika I. Powołując się na orzecznictwo ETS wskazano, iż stosowanie środków przejściowych zawartych w dyrektywie 91/414/WE w stosunku do substancji znanych, uznawane jest za uzasadnione i nie stanowi naruszenia prawa producenta produktów oryginalnych. Wg skarżącego analiza orzecznictwa ETS wskazuje, iż korzystanie przez producentów z badań i dokumentacji opracowanej przed wejściem w życie dyrektywy 91/414/WE, dla której okres ochrony danych na podstawie krajowych przepisów już wygasł, jest dopuszczalne i nie jest sprzeczne z gwarancjami ochrony zawartymi w art. 13 tej dyrektywy.
Prawidłowość takiego rozumowania potwierdza również brzmienie art. 59 ust. 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r. dot. wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylające dyrektywy Rady 79/117/EWG i 91/414/EWG. Powyższe, potwierdza, iż art. 13 dyrektywy 91/414WE i wydane na tej podstawie przepisy polskie zakazują odwołania się do wyników badań wykonanych i przedstawionych w celu uzyskania wpisu danej substancji aktywnej na listę zawartą w Załączniku I do tej dyrektywy, natomiast nie zakazują korzystania z dokumentów stanowiących dostępną wiedzę naukową dotyczącą danej substancji. Nie ma zatem podstaw do udzielania ochrony powszechnie dostępnym publikacjom opublikowanym przed kilkunastu bądź kilkudziesięciu laty, gdyż stanowiłoby to naruszenie zasady wolnej konkurencji oraz zasady proporcjonalności zawartych w Traktacie o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
Dlatego brak podstaw do wycofania środka ochrony roślin Maczuga 75 WG z rynku, bowiem jako producent dostarczył wszelką niezbędną dokumentację oraz właściwie uzasadnił brak obowiązku odstawiania niektórych innych badań. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 grudnia 2010 r. - IV SA/Wa 1642/10 oddalił skargę. Sąd wskazał, że podstawą materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 1 kwietnia 2010 r. jest art. 51 ust. 1 pkt 2b ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin, zgodnie z którym Minister właściwy do spraw rolnictwa cofa zezwolenie na dopuszczenie środka ochrony roślin do obrotu, o którym mowa w art. 37 ust. 1, jeżeli nie zostaną przedłożone w oznaczonym terminie wyniki badań lub informacje, o których mowa w art. 48 ust. 1, albo wyniki badań, informacje, dane oraz oceny oraz dokumentacja, o których mowa w art. 117 ust.
2. Na podstawie art. 1 dyrektywy Komisji 2009/77/WE z dnia 1 lipca 2009 r. (Dz. UE L 172 z dnia 2 lipca 2009 r.) zmieniającego dyrektywę Rady 91/414/EWG w celu włączenia do niej chlorsulfuronu, cyromazyny, dimetachloru, etofenproksu, lufenuronu, penkonazolu, trialatu oraz triflusulfuronu, jako substancji czynnych, substancja aktywna chlorsulfuron, którą zawiera środek ochrony roślin Maczuga 75 WG, włączona została do załącznika nr 1 do dyrektywy Rady z dnia 15 lipca 1991 r. dotyczącej wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin (Dz. U. UE L 230 z 19 1991 r., str. 1). Załącznik ten stanowi wykaz substancji czynnych dopuszczonych do stosowania w środkach ochrony roślin. Stosownie do art. 3 ust. 1 dyrektywy 2009/77/WE, zgodnie z dyrektywą 91/414/EWG państwa członkowskie w miarę potrzeby odpowiednio zmieniają lub wycofują dotychczasowe zezwolenia dla środków ochrony roślin zwierających chlorsulfuron, cyromazynę, dimetachlor, etofenproks, lufenuron, pekonazol, trialat i triflusulfuron jako substancje czynne w terminie do dnia 30 czerwca 2010 r. Przed upływem tego terminu państwa członkowskie w szczególności weryfikują, czy spełnione są warunki wymienione w załączniku I do wspomnianej dyrektywy w odniesieniu m.in. do chlorsulfuronu, z wyjątkiem warunków wskazanych części B pozycji odnoszącej się do tej substancji czynnej, oraz czy posiadacz zezwolenia zgodnie z warunkami ustanowionymi w art. 13 tej dyrektywy, posiada dokumentację spełniającą wymogi załącznika II do wspomnianej dyrektywy lub dostęp do takiej dokumentacji. Art. 2 dyrektywy 2009/77/WE nałożył na państwa członkowskie obowiązek przyjęcia i opublikowania, najpóźniej do dnia 30 czerwca 2010 r., przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych niezbędnych do wykonania tej dyrektywy. Przewidział też, że państwa członkowskie zaczną stosować te przepisy od dnia 1 lipca 2010 r. Załącznik nr II (Wymogi dotyczące dokumentacji, która ma być przedłożona w celu włączenia substancji czynnej do Załącznika I) do dyrektywy Rady 91/414/EWG został implementowany do polskiego porządku prawnego przez załącznik nr 2 (Zakres badań, informacji i danych dotyczących substancji aktywnej) do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 maja 2005 r. w sprawie zakresu badań, informacji i danych dotyczących środka ochrony roślin i substancji aktywnej oraz zasad sporządzania ich oceny (Dz. U. Nr 100, poz. zm. Dz. U. z 2006 r. Nr 133, poz. 937). W świetle tych regulacji posiadająca zezwolenie na dopuszczenie do obrotu środka ochrony roślin Maczuga 75 WG ww. Spółka zobowiązana była do przedstawienia zgodnie z art. 117 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie roślin wyników badań, informacji, danych oraz ocen dotyczących tożsamości i właściwości substancji aktywnej, potwierdzających, że substancja ta nie różni się istotnie odnośnie stopnia czystości oraz rodzaju zanieczyszczeń i spełnia wymagania określone w przepisach szczególnych Unii Europejskiej dla tej substancji. Niedopełnienie tego obowiązku w oznaczonym terminie, stosownie do art. 51 ust. 1 pkt 2b ustawy o ochronie roślin skutkowało cofnięciem zezwolenia na dopuszczenie środka ochrony roślin do obrotu.
Delegację do oznaczenia terminów przedstawienia wskazanych w art. 117 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie roślin dokumentów, zawarto w art. 117 ust. 3 tej ustawy stanowiąc, że minister właściwy do spraw rolnictwa określi, w drodze rozporządzenia, terminy realizacji obowiązków, o których mowa w ust. 2, mając na uwadze zapobieganie zagrożeniom dla zdrowia człowieka, zwierząt oraz środowiska, a także ustalenia dokonane w tym zakresie z Komisją Europejską. W rozporządzeniu z dnia 7 września 2004 r. w sprawie terminów, w których podmiot posiadający zezwolenie na dopuszczenie środka ochrony roślin do obrotu i stosowania jest obowiązany do przedstawienia wyników badań, informacji, danych, ocen oraz kart charakterystyki substancji aktywnej i środka ochrony roślin (Dz. U. Nr 200, poz. 2060, ze. zm.) (kolumna nr 3, Ip. 24a) termin przedłożenia dokumentów, o których mowa w art. 117 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie roślin określono na dzień 1 stycznia 2010 r.
Odnosząc się do zarzutu, iż z art. 3 ust. 1 dyrektywy 2009/77/WE nie wynika, by konieczne było ustalenie terminu 1 stycznia 2010 r. jako nieprzekraczalnego terminu do złożenia dokumentacji Sąd stwierdził, iż zarzut nie jest zasadny. Art. 117 ust. 3 ustawy stanowi ustawowe upoważnienie dla Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do wydania rozporządzenia określającego terminy realizacji obowiązków, o których mowa w ust. 2 tego artykułu. Minister korzystając z tego upoważnienia w dniu 7 września 2004 r. wydał rozporządzenie w sprawie terminów, w których podmiot posiadający zezwolenie na dopuszczenie środka ochrony roślin do obrotu i stosowania jest obowiązany do przedstawienia wyników badań, informacji, danych, ocen oraz kart charakterystyki substancji aktywnej i środka ochrony roślin (Dz. U. Nr 200, poz. 2060, ze zm.). Zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia podmiot posiadający zezwolenie na dopuszczenie środka ochrony roślin do obrotu i stosowania, zawierającego substancję aktywną dopuszczoną do stosowania w środkach ochrony roślin przez Komisję Europejską, jest obowiązany do przedstawienia wyników badań, informacji, danych oraz ocen dotyczących tożsamości i właściwości substancji aktywnej, potwierdzających, że substancja ta nie różni się istotnie odnośnie stopnia czystości oraz rodzaju zanieczyszczeń i spełnia wymagania określone w przepisach szczególnych Unii Europejskiej dla tej substancji.
Terminy do wykonania tego obowiązku zostały określone w załączniku do tego rozporządzenia. Dla substancji aktywnej chlorsulfuron wchodzącej w skład środka ochrony roślin Maczuga 75 WG termin ten został określony do 1 stycznia 2010 r. na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 sierpnia 2009 r. (Dz.U. Nr 138, poz. 1128) zmieniającego rozporządzenie z dnia 7 września 2004 r. Rozporządzenie to weszło w życie z dniem ogłoszenia tj. z dniem 28 sierpnia 2009 r. Rozporządzenie Ministra z dnia 7 września 2004 r. - w brzmieniu uwzględniającym m.in. zmianę wynikającą z rozporządzenia z dnia 21 sierpnia 2009 r. - jest obowiązującym aktem prawnym w systemie prawa polskiego. Art. 87 ust. 1 Konstytucji stanowi, że źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Prawo do wydawania rozporządzeń obok Prezydenta, Rady Ministrów, Prezesa Rady Ministrów posiadają również ministrowie.
Rozporządzenia to akty prawne o charakterze wykonawczym, wydawane na podstawie ustawowego upoważnienia, bez którego rozporządzenie nie może być wydane. Zgodnie z zasadą legalności (art. 6 Kpa). organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Wobec powyższego organ wydając zaskarżoną decyzję obowiązany był zastosować obowiązujący przepis prawa. W ocenie Sądu rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 września 2004 r., będące m.in. podstawą wydania zaskarżonej decyzji, nie zostało wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego.
Sąd wskazał, że dyrektywa Komisji 2009/77/WE z dnia 1 lipca 2009 r. weszła w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. (art. 4). Z tym też dniem do załącznika nr 1 do dyrektywy 91/414/EWG włączono m.in. chlorsulfuron. Od tego też dnia państwa członkowskie zobowiązane były do realizacji zobowiązań nałożonych tą dyrektywą w terminach w niej przewidzianych, m.in. do weryfikacji wydanych zezwoleń dla środków ochrony roślin pod kątem tego, czy posiadacze tych zezwoleń zgodnie z warunkami ustanowionymi w art. 13 dyrektywy 91/414/EWG posiadają dokumentację spełniającą wymogi załącznika II do wspomnianej dyrektywy lub dostęp do takiej dokumentacji. Także od tego dnia na podmiotach posiadających zezwolenie ciążył obowiązek przedstawienia dokumentów wskazanych w art. 117 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie roślin. Termin określony w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 września 2004 r., zmienionym rozporządzeniem z dnia 21 sierpnia 2009 r., jest zgodny z dyrektywą 2009/77/WE. Określenie przez prawodawcę innego terminu realizacji tego obowiązku spowodowałoby, że wskazana dyrektywa nie zostałaby prawidłowo implementowana do polskiego porządku prawnego.
Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 58 k.p.a. skoro w sprawie nie zaistniały przesłanki do jego zastosowania. Zdaniem Sądu, powołany przepis nie dotyczy sytuacji, gdy dokonywana jest weryfikacja zezwoleń na dopuszczenie do obrotu środka ochrony roślin w kontekście spełnienia warunków określonych w załączniku nr I do dyrektywy 91/414/EWG, wynikająca z okoliczności, że substancja wchodząca w skład tego środka (chlorsulfuron) została włączona do załącznika nr I do dyrektywy 91/414/EWG. Nie odnosi się także dokonywanej w tej sytuacji weryfikacji, czy posiadacz zezwolenia zgodnie z warunkami ustanowionymi w art. 13 tej dyrektywy posiada dokumentację spełniającą wymogi załącznika II do wspomnianej dyrektywy lub dostęp do takiej dokumentacji. Przepis ten odnosi się bowiem do sytuacji, gdy po udzieleniu danemu podmiotowi zezwolenia na dopuszczenie do obrotu środka ochrony roślin, organy państwa członkowskiego uzyskały informacje i dane wskazujące, że dopuszczony środek nie spełnia którejś z przesłanek określonych art. 4 ust. 1 dyrektywy 91/414/EWG.
Wtedy organy tego państwa dysponują prawem zażądania od podmiotu, który otrzymał zezwolenie dodatkowych informacji niezbędnych do przeprowadzenia przeglądu zezwolenia w kontekście tych nowych informacji i danych. Włączenie m.in. chlorsulfuronu do załącznika nr I do dyrektywy Rady 91/414/EWG, zgodnie z dyrektywą Komisji 2009/77/WE wszczyna procedurę w niej przewidzianą i nie jest okolicznością, o której mowa w art. 4 ust. 5 dyrektywy Rady 91/414/EWG.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 56 ustawy o ochronie roślin Sąd stwierdził, że przepis ten stanowi implementację art. 13 dyrektywy 91/414/EWG z dnia 15 lipca 1991 r. dotyczącej wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin. Stosownie do brzmienia art. 56 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie roślin wyniki badań, informacje, dane oraz oceny dotyczące substancji aktywnej nie mogą być wykorzystywane przy rozpatrywaniu wniosków innych wnioskodawców o dopuszczenie środków ochrony roślin do obrotu przez okres 5 lat od dnia pierwszego włączenia substancji aktywnej do wykazu substancji aktywnych dopuszczonych przez Komisję Europejską do stosowania w środkach ochrony roślin, jeżeli substancja ta wchodziła w skład środka ochrony roślin dopuszczonego do obrotu przed dniem 26 lipca 1993 r. Substancja aktywna chlorsulfuron została na podstawie przepisów dyrektywy Komisji 2009/77/WE dopuszczona do stosowania w środkach ochrony roślin z dniem 1 stycznia 2010 r. i dokumentacja dotycząca tej substancji podlega ochronie prawnej przez 5 lat od tej daty.
Natomiast odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 117 ust. 8 ustawy o ochronie roślin Sąd wskazał, że stosownie do brzmienia tego przepisu w przypadku utraty ważności zezwoleń na dopuszczenie środków ochrony roślin do obrotu i stosowania, wydanych na podstawie przepisów dotychczasowych, przepis art. 46 ust. 3 stosuje się odpowiednio. Z kolei art. 46 ust. 3 powoływanej ustawy stanowi, że po upływie terminu ważności zezwolenia na dopuszczenie środka ochrony roślin do obrotu środek ten może znajdować się w obrocie do czasu upływu terminu jego ważności, jednak nie dłużej niż przez okres 18 miesięcy. Ustęp 1. tego artykułu stanowi zaś, że zezwolenie na dopuszczenie środka ochrony roślin do obrotu jest wydawane na okres nie dłuższy niż 3 lub 10 lat.
W ocenie Sądu art. 46 ust. 3 ustawy o ochronie roślin znajdzie zastosowania wyłącznie w przypadku samoistnej utraty ważności przez zezwolenie. Samoistna utrata ważności zezwolenia następować będzie niewątpliwie po upływie okresu na jaki zezwolenie wydano. Zgodnie z art. 117 ust. 1 ustawy o ochronie roślin będzie następować również w odniesieniu do zezwoleń na dopuszczenie środków ochrony roślin do obrotu i stosowania, wydanych na podstawie przepisów dotychczasowych, dotyczących środków ochrony roślin zawierających substancję aktywną niedopuszczoną do stosowania w środkach ochrony roślin przez Komisję Europejską.
Należy zwrócić uwagę, że w art. 117 ust. 1 ustawodawca używa pojęcia "zachowanie ważności, z wyjątkiem", zaś w art. 117 ust. 6 ustawodawca przewiduje cofnięcie zezwolenia w przypadku niedopuszczenia przez Komisję Europejską substancji aktywnej do stosowania w środkach ochrony roślin, w sytuacji przewidzianej przez art. 117 ust. 5 ustawy o ochronie roślin.
Wobec rozróżnienia w art. 117 ustawy o ochronie roślin samoistnej utraty ważności przez zezwolenie od cofnięcia tego zezwolenia, przedstawiona wyżej wykładnia art. 117 ust. 8 w zw. z art. 46 ust. 3 ustawy jest uzasadniona.
Sąd uznał za niezasadne zarzuty dotyczące naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 75, art. 77, art. 84, art. 86, art. 89 §2 i art. 136 k.p.a. Dokumentacja przedłożona przez Spółkę w ramach realizacji obowiązków z art. 117 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie roślin nie była kompletna i nie było podstaw do rozpoczęcia procedury merytorycznej oceny złożonych dokumentów. Zarzuty naruszenia przepisów Kpa regulujących czynności podejmowane w postępowaniu dowodowym nie mogą powodować uchylenia obu decyzji. W postępowaniu prowadzonym przez Ministra nie były wymagane wiadomości specjalne (art. 84 Kpa), ani nie zachodziła potrzeba przesłuchania strony (art. 86 Kpa). Materiał dowodowy zgromadzony przy rozpoznaniu sprawy po raz pierwszy nie uzasadniał prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 136 Kpa). Nie zachodziły też określone w art. 89 § 1 i 2 Kpa przesłanki przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.
W ocenie Sądu, obie decyzje nie naruszają art. 2 i 7 Konstytucji a przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności decyzji Ministra z dnia 15 czerwca 2010 r. wskazuje, że organ poprawnie ustalił stan faktyczny sprawy, dokonał jego należytej analizy i wydał trafne rozstrzygnięcie oparciu o właściwe i prawidłowo zinterpretowane przepisy prawa materialnego. Wobec powyższego WSA w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik ww. spółki wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie obu decyzji Ministra. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania: art. 134 § 1 i2 oraz art. 141 § 4 ppsa poprzez akceptację błędnie ustalonego przez organ administracji stanu faktycznego oraz poprzez wskazanie takiego błędnego stanu faktycznego w uzasadnieniu decyzji; art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c poprzez ich niezastosowanie oraz art. 151 ppsa poprzez jego błędne zastosowanie; art. 267 (dawny 234 TWE) Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej poprzez jego niezastosowanie, które to uchybienia miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego art. 51 ust. 1 pkt 2b oraz art. 117 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin (art. 3 dyrektywy Komisji 2009/77/WE z dnia 1 lipca 2009 r. zmieniającej dyrektywę Rady 91/414/EWG w celu włączenia do niej chlorsulfuronu, cyromazyny, dimetachloru, etofneproksu, lufenuronu, penkonazolu, trilatu oraz trilusulfuronu, jako substancji czynnych oraz art. 4 ust. 5 dyrektywy Rady z dnia 15 lipca 1991 r. dotyczącej wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin 91/414/WE); art. 56 ustawy o ochronie roślin (art. 13 dyrektywy 91/414/WE); art. 117 ust. 8 ustawy o ochronie roślin; art. 2 i 7 Konstytucji RP poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie.
Odpowiadając na skargę kasacyjną Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów wg norm przepisanych, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i w odpowiedzi na skargę, 14 września 2010 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, przesłanki nieważności postępowania wyliczone w art. 183 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stosownie do art. 174 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Natomiast zgodnie z przepisem art. 184 tej ustawy Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma ona usprawiedliwionych podstaw. Sytuacja taka ma miejsce właśnie w niniejszej sprawie bowiem wbrew zarzutom i wywodom skargi kasacyjnej w zaskarżonym wyroku w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trudno dopatrzyć się naruszenia prawa materialnego czy też przepisów postępowania.
Jest bowiem okolicznością bezsporną, że środek ochrony roślin Maczuga 75 WG zwiera substancję aktywną chlorsulfuron, która dyrektywą Komisji 2009/77/WE z dnia 1 lipca 2009 r. zamieniającą dyrektywę Rady 91/414/EWG w celu włączenia do niej chlorsuluron, cyromazyny, dimetachloru, etofrnproksu, lufenuron z 2 lipca 2009r., str.
23) została włączona do załącznika nr 1 do dyrektywy Rady 91/414/EWG z dnia 15 lipca 1991 r. dotyczącej wprowadzania środków ochrony roślin do obrotu (Dz. Urz. UE L 230 z 19 sierpnia 1991 r.) zawierającego wykaz substancji aktywnych dopuszczonych do stosowania w środkach ochrony roślin oraz że skarżący decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 4 stycznia 2007 r. otrzymał zezwolenie Nr 2/2007 na dopuszczenie do obrotu środkami ochrony roślin Maczuga 75 WG.
Dyrektywą Komisji 2009/77/WE państwa członkowskie w terminie do 30 czerwca 2010 r. pozostały zobowiązane do dokonania przeglądu obowiązujących zezwoleń na środki ochrony roślin zwierające substancję aktywna chlorosulfuron, w celu ustalenia, że zostały spełnione warunki określone w załączniku nr 1 do dyrektywy Rady 91/414/EWG oraz że podmiot posiadający zezwolenie na dopuszczenie środka ochrony roślin do obrotu dysponuje dokumentacją określoną w załączniku nr 2 do ww. dyrektywy Rady lub dostępem do niej. Tenże załącznik został implementowany do systemu polskiego porządku prawnego załącznikiem Nr 2 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 maja 2005 r. w sprawie zakresu badań informacji i danych dotyczących środka ochrony roślin i substancji aktywnej oraz zasad sporządzania ich oceny Dz. U. Nr 100, poz. 839 oraz z 2006 r.).
Natomiast przepis art. 117 ust. 2 pkt 1 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin (Dz. U. Nr 133 z 2008 r., poz. 849 ze zm.) obowiązującej w chwili wydania zaskarżonej decyzji stanowi, że podmiot posiadający zezwolenie na dopuszczenie środka ochrony roślin do obrotu i stosowania, zawierającego substancję aktywną dopuszczoną do stosowania w środkach ochrony roślin przez Komisją Europejską jest obowiązany do przedstawienia:
- 1) wyników badań, informacji, danych oraz ocen dotyczących tożsamości i właściwości substancji aktywnej potwierdzających, że substancja ta nie różni się istotnie odnośnie stopnia czystości oraz rodzaju zanieczyszczeń i spełnia wymagania określone w przepisach szczególnych Unii Europejskiej dla tej substancji;
- 2) dokumentacji, o której mowa w art. 39 ust. 4 pkt 2 i 3.
Przepis ust. 3 powyższego art. 117 zawierał delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw rolnictwa do określenia w drodze rozporządzenia, termin realizacji obowiązków, o których mowa w ust. 2, mając na uwadze zapobieganie zagrożeniom dla zdrowia człowieka, zwierząt oraz środowiska, a także ustalenia dokonane w tym zakresie z Komisją Europejską. Stosowne rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał 7 września 2004 r. (Dz. U. Nr 200, poz. 2060 ze zm.).
Zgodnie z § 1 pkt 1 tego rozporządzenia z 7 września 2004 r. podmiot posiadający zezwolenie na dopuszczenie środka ochrony roślin do obrotu i stosowania, zawierającego substancję aktywną dopuszczoną do stosowania w środkach ochrony roślin przez Komisję Europejską, jest obowiązany do przedstawienia wyników badań, informacji, danych oraz ocen dotyczących tożsamości i właściwości substancji aktywnej, potwierdzających, że substancja ta nie różni się istotnie odnośnie stopnia czystości oraz rodzaju zanieczyszczeń i spełnia wymagania określone w przepisach szczególnych Unii Europejskiej dla tej substancji. Terminy do wykonania tego obowiązku zostały określone w załączniku do tego rozporządzenia. Dla substancji aktywnej chlorsulfuron wchodzącej w skład środka ochrony roślin Maczuga 75 WG termin ten został określony do 1 stycznia 2010 r. na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 sierpnia 2009 r. (Dz.U. Nr 138, poz. 1128) zmieniającego rozporządzenie z dnia 7 września 2004 r. Rozporządzenie to weszło w życie z dniem ogłoszenia tj. z dniem 28 sierpnia 2009 r.
Jest więc oczywiste, że powyższe rozporządzenie z 7 września 2004 r. jest obowiązującym aktem systemu polskiego prawa. W systemie tym znajdują się także przepisy ustawy z 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin. Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2b tej ustawy, Minister właściwy do spraw rolnictwa cofa zezwolenie na dopuszczenie środka ochrony roślin do obrotu, o którym mowa w art. 37 ust. 1, jeżeli nie zostaną przedłożone w oznaczonym terminie wyniki badań lub informacje, o których mowa w art. 48 ust. 1, albo wyniki badań, informacje, dane oraz oceny oraz dokumentacja, o których mowa w art. 117 ust. 2.
Tak więc w świetle powyższych przepisów prawidłowo zinterpretowanych i przywołanych w zaskarżonym wyroku (a wcześniej w obu decyzjach Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi), skarżąca Spółka była zobowiązana do przedstawienia wyników badań, informacji, danych oraz ocen dotyczących tożsamości i właściwości substancji aktywnej, potwierdzających, że substancja ta nie różni się istotnie odnośnie stopnia czystości oraz rodzaju zanieczyszczeń i spełnia wymagania określone w przepisach szczególnych Unii Europejskiej dla tej substancji. Niedopełnienie tego obowiązku w oznaczonym terminie, stosownie do art. 51 ust. 1 pkt 2b ustawy o ochronie roślin skutkowało cofnięciem zezwolenia na dopuszczenie środka ochrony roślin do obrotu.
Zaznaczyć też należy, że przepis art. 56 ww. ustawy o ochronie roślin jest implementacją art. 13 dyrektywy Rady 91/414/EWG z dnia 15 lipca 1991 r. dotyczącej wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin. Według art. 56 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie roślin wyniki badań, informacje, dane oraz oceny dotyczące substancji aktywnej nie mogą być wykorzystywane przy rozpatrywaniu wniosków innych wnioskodawców o dopuszczenie środków ochrony roślin do obrotu przez okres 5 lat od dnia pierwszego włączenia substancji aktywnej do wykazu substancji aktywnych dopuszczonych przez Komisję Europejską do stosowania w środkach ochrony roślin, jeżeli substancja ta wchodziła w skład środka ochrony roślin dopuszczonego do obrotu przed dniem 26 lipca 1993 r. Substancja aktywna chlorsulfuron została na podstawie przepisów dyrektywy Komisji 2009/77/WE dopuszczona do stosowania w środkach ochrony roślin z dniem 1 stycznia 2010 r. i dokumentacja dotycząca tej substancji podlega ochronie prawnej przez 5 lat od tej daty.
Rozważając natomiast zarzut dotyczący naruszenia art. 117 ust. 8 tej ustawy należy podkreślić że według jego treści w przypadku utraty ważności zezwoleń na dopuszczenie środków ochrony roślin do obrotu i stosowania, wydanych na podstawie przepisów dotychczasowych, przepis art. 46 ust. 3 stosuje się odpowiednio. Z kolei art. 46 ust. 3 powoływanej ustawy stanowi, że po upływie terminu ważności zezwolenia na dopuszczenie środka ochrony roślin do obrotu środek ten może znajdować się w obrocie do czasu upływu terminu jego ważności, jednak nie dłużej niż przez okres 18 miesięcy. Ustęp 1 tego artykułu stanowi zaś, że zezwolenie na dopuszczenie środka ochrony roślin do obrotu jest wydawane na okres nie dłuższy niż 3 lub 10 lat i należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że art. 4b ust. 3 powyższej ustawy znajdzie zastosowania wyłącznie w przypadku samoistnej utraty ważności przez zezwolenie. Chybione są więc wszelkie zarzuty skargi kasacyjnej o naruszeniu wskazanych w niej przepisów prawa materialnego.
To samo należy też odnieść do zarzutu naruszenia wskazanych w niej przepisów postępowania. Odnosząc się bowiem do zarzutu naruszenia art. 134 § 1 i 2 oraz art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy podkreślić, że zaskarżony wyrok, jak i całe rozstrzygnięcie opiera się na okolicznościach ustalonych w toku całego postępowania, na podstawie prawidłowo ocenionych, wszystkich istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia okolicznościach, bez przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów.
W tym miejscu należy też podnieść i mocno podkreślić, że skarżąca Spółka jeszcze przed wydaniem decyzji w I instancji (np. pismo z 20 kwietnia 2010 r.) jak i w odwołaniu od niej bynajmniej nie kwestionowała, iż nie przedłożyła całej wymaganej dokumentacji do czego była zobowiązana prawidłowo przywołanymi w decyzji przepisami. Tłumaczyła jedynie brak realizacji ciążącego na niej obowiązku oczekiwaniem na wezwanie ze strony organu do przedstawienia dokumentacji wskazując, że taka była dotychczasowa praktyka. Na marginesie należy tylko dodatkowo zauważyć, że wszystkie powoływane w decyzjach i zaskarżonym wyroku przepisy były należycie opublikowane i dostępne. A zatem przytoczona dopiero co argumentacja dotycząca przyczyn braku wykonania ciążącego obowiązku prawnego jest oczywiście chybiona.
W świetle jednoznacznie brzmiących przepisów będących podstawą rozstrzygnięcia w obu decyzjach i w zaskarżonym wyroku chybiony jest także w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia art. 267 (dawny 234 TWE) Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 184 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną należało oddalić, rozstrzygniecie o kosztach opierając na przepisach art. 204 pkt 1 tej ustawy oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.)
W. Jarzembski M. Stahl J. Stelmasiak