Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 3 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 785/13, odrzucił skargę Z. i K. Z. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] września 2013 r., Nr [...], w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zarządzeniem z dnia 21 października 2013 r. wezwano skarżących do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, w terminie 7 od daty doręczenia zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi wraz z informacją, że uiszczenie wpisu przez któregokolwiek ze skarżących zwalnia pozostałą osobę z obowiązku jego uiszczenia.
Wezwania powyższe wysłano do skarżących na adres podany w treści skargi, a zostały one skarżącym doręczone w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."), czyli w sposób zastępczy. Oznacza to, że wobec faktu, iż nie zastano skarżących pod adresem wskazanym w skardze, pisma do nich adresowane pozostawiono w urzędzie pocztowym, o czym zawiadomiono, pozostawiając informację w skrzynce na korespondencję (awizo). Przesyłka była następnie ponownie awizowana (czyli w sumie – dwukrotnie - w dniu 25 października 2013 r. oraz w dniu 5 listopada 2013 r.), o czym również zawiadamiano poprzez umieszczenie stosownej informacji w skrzynce na korespondencję. Następnie, wobec tego, że skarżący nie odebrali przesyłki w Urzędzie Pocztowym, odesłano ją do nadawców w dniu 13 listopada 2013 r.
Sąd wskazując, że zgodnie z treścią art. 73 P.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, tj. po upływie 14 dni od pierwszego zawiadomienia (po upływie 14 - dniowego terminu od pierwszego dnia złożenia jej w placówce pocztowej), uznał, iż skarżącym skutecznie doręczono wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi z dniem 8 listopada 2013 r., a zatem ostatni dzień do uiszczenia wpisu minął w dniu 15 listopada 2013 r. Skarżący w zakreślonym terminie nie uiścili wpisu. Przy czym brak wpisu sądowego od skargi został potwierdzony w notatce urzędowej księgowego tut. Sądu z dnia 14 grudnia 2013 r., w której stwierdzono, że na podstawie rejestru dochodów oraz kwitariusza przychodowego w okresie od 6 września 2013 r. do dnia 13 listopada 2013 r. skarżący nie uiścili solidarnego wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. Stosownie zatem do treści art. 220 § 3 P.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis podlegała odrzuceniu przez sąd.
W dniu 23 stycznia 2014 r. Z. i K. Z. złożyli wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił wniosek skarżących.
W skardze kasacyjnej wniesionej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 stycznia 2014 r. Z. i K. Z., reprezentowani przez radcę prawnego, zarzucili naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 73 P.p.s.a. w związku z art. 67 § 1 P.p.s.a. poprzez uznanie doręczenia skarżącym wezwania do uiszczenia wpisu od skargi za skuteczne w przypadku gdy skarżący nie otrzymali żadnego zawiadomienia, również powtórnego o złożeniu pisma w oddawczej skrzynce pocztowej wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej, a zatem nie zastały spełnione wszystkie przesłanki doręczenia zastępczego, a nadto dokonanie doręczenia w sposób zastępczy podczas gdy możliwym było doręczenie właściwe.
W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podnieśli, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów procesowych, albowiem Sąd błędnie uznał, iż doszło do skutecznego doręczenia zastępczego. O prawnej skuteczności doręczenia decyduje nie tylko to, że adresat faktycznie zapoznał się z treścią pisma, ale także to, czy dochowane zostały przewidziane prawem wymogi wynikające z przepisów regulujących kwestie doręczania pism w postępowaniu sądowym przez pocztę, tj. w szczególności z art. 65 i n. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz z mocy art. 65 § 2 tej ustawy w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz.U. z 2010 r. Nr 190, poz.1277).
Podkreślono, że doręczenie zastępcze oparte jest na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 P.p.s.a może być obalone, ale jedynie wówczas, gdy adresat skutecznie wykaże, iż dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. W rozpoznawanej sprawie Z. Z.podnosząc zarzut naruszenia w/w przepisu oparty na twierdzeniu, iż brak było zawiadomień dla jej osoby o awizowaniu przedmiotowego wezwania, dowodziła, że w dniu kiedy "rzekomo" pozostawiono w skrzynce na korespondencję i zawiadomienie o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym, przebywała w domu na zwolnieniu lekarskim. Absencja spowodowana chorobą dotyczyła okresu od dnia 21 października 2013 do dnia 31 października 2013 r. (tj. kiedy po raz pierwszy awizowano korespondencję) i w okresie tym skarżąca nie opuszczała swojego miejsca zamieszkania. Zdaniem strony doręczający winien zawrzeć informację o przyczynach pozostawienia awizo, skoro zatem takowych informacji nie zawarto bądź też wskazano, iż adresata nie zastano, w świetle powyższych okoliczności, informacje te należy uznać za niezgodne z rzeczywistością.
Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż skarżąca zamieszkuje w budynku, w którym, znajduje się kilkanaście lokali. Pozostawienie zawiadomienia w innej skrzynce odbiorczej - jeżeli w ten sposób dokonano doręczenia - mogło spowodować jego zaginięcie lub zabranie przez osoby niepowołane.
Z. Z. nadmieniła, iż dotychczas, co wynika z akt postępowania, zawsze odbierała korespondencję doń kierowaną, tym bardziej uprawniony rodzi się wniosek, iż rzeczywiście nie została powiadomiona o pozostawionej korespondencji w formie awiza. Skarżąca wiedziała o wszczęciu postępowania sądowoadministracyjnego, liczyła się z ewentualnością nadejścia korespondencji sądowej, codziennie sprawdzała zawartość skrzynki pocztowej, nadto przebywała w mieszkaniu z powodu choroby. Skarżąca złożyła w urzędzie pocztowym stosowną reklamację dotyczącą nieprawidłowości w zawiadomieniu o awizowaniu przedmiotowej przesyłki.
Nadto, w związku z doręczeniem postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi, skarżąca dopiero wówczas posiadła wiedzę o poczynionych przez nią uchybieniach formalnych. Dokonała uiszczenia wpisu sądowego od skargi, pomimo iż było już po terminie, co świadczyć może tylko i wyłącznie o prawidłowym nastawieniu do toczącego się postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym podlegała oddaleniu.
Niezasadny jest podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 73 w zw. z art. 67 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), dalej w skrócie P.p.s.a.
Zgodnie z art. 73 § 1 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65 - 72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Przepis art. 73 § 2 P.p.s.a. stanowi, że zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 P.p.s.a.).
Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 P.p.s.a.). Powołane przepisy regulują jedną z form tzw. doręczeń zastępczych, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, iż takie doręczenie nastąpiło. Przepisy regulujące doręczenia zastępcze mają na celu umożliwienie prawidłowego i sprawnego przebiegu postępowania w przypadkach, gdy dokonanie doręczenia samemu adresatowi jest utrudnione np. z uwagi na jego nieobecność pod wskazanym adresem.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że przesyłki zawierające wezwanie Z. i K. Z. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi zostały doręczone skarżącym w trybie tzw. doręczenia zastępczego z dniem 8 listopada 2013 r. Przesyłki te zostały przesłane na podany w skardze adres w Gdyni (ul. [...]). Zgodnie z art. 73 § 2 i 3 P.p.s.a. zawiadomienia o złożeniu tych przesyłek (tzw. awizo) pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresatów dwukrotnie: w dniu 25 października i w dniu 5 listopada 2013 r. Zostały zatem spełnione wszystkie przesłanki formalne uzasadniające przyjęcie fikcji prawnej, iż nastąpiło doręczenie skarżącym tych przesyłek (tzw. doręczenie zastępcze) w terminie, o którym mowa w art. 73 § 4 P.p.s.a., tj. w dniu 8 listopada 2013 r. Przesyłki te (nr [...] oraz [...]) zostały zwrócone do Sądu przez Urząd Pocztowy w Gdyni w dniu 13 listopada 2013 r. (k. 14 - 15 akt sprawy).
Zatem Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że skoro skarżący – pomimo prawidłowego wezwania – nie uiścili wpisu sądowego od skargi, to ich skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a.
Oceny powyższych okoliczności nie może zmienić nadto załączone do akt pismo Poczty Polskiej S.A., będące odpowiedzią na skargę Z. i K. Z. dotyczącą okoliczności podjęcia próby doręczenia i awizowania wymienionych wcześniej przesyłek poleconych. Z treści tego pisma wynika bowiem, że listonosz obsługujący rejon doręczeń, do którego należy adres skarżących, oświadczył, iż zarówno pierwsze zawiadomienie, jak i powtórne pozostawił w pocztowej skrzynce oddawczej pod adresem wskazanym w przesyłce. Wskazano także, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, ustalenia Poczty Polskiej S.A. oparto na dokumentacji pocztowej oraz na oświadczeniach składanych przez pracowników, w związku w czym brak jest obiektywnych możliwości potwierdzenia jak również wykluczenia opisanej przez skarżących sytuacji.
W odniesieniu natomiast do zawartych w skardze kasacyjnej twierdzeń, iż w dniu kiedy miano pozostawić w skrzynce na korespondencję zawiadomienie o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym, przebywała w domu na zwolnieniu lekarskim (k. 41 akt sprawy), wskazać należy, że zaświadczenie lekarskie przedstawione przez skarżącą potwierdza jedynie okoliczność, iż w dniach od 21 października 2013 r. do 31 października 2013 r. była ona niezdolna do pracy z powodu choroby. Nie stanowi ono natomiast dowodu, który potwierdzałby fakt, iż w tych dniach przebywała pod wskazanym w przesyłkach adresem.
Stwierdzić zatem należy, że okoliczności rozpoznawanej sprawy odpowiadają dyspozycji powołanego art. 73 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem Sąd pierwszej instancji mógł zastosować fikcję prawną doręczenia, o której mowa w § 4 tego artykułu i następnie - wobec stwierdzenia, że wpis sądowy w wymaganej wysokości nie został uiszczony - odrzucić skargę.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.