Uzasadnienie
Postanowieniem z 7 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę J.W. (dalej jako "skarżący") na postanowienie Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...] września 2017 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658), którą zmieniono między innymi treść art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej jako "p.p.s.a."). Zgodnie z aktualnym brzmieniem tego przepisu, sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Stąd też Sąd odrzucił skargę jako nienależącą do właściwości sądów administracyjnych.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł skarżący. Skarżący zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. przez przyjęcie, że nowelizacja p.p.s.a. z 15 sierpnia 2015 r. znajduje zastosowanie do sprawy w toku i tym samym bezzasadne przyjęcie braku kognicji sądu administracyjnego.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zawieszenie postępowania i zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem o zgodność art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. z art. 2, art. 30, art. 31 ust. 1, 2 i 3, art. 45 ust. 1 oraz art. 68 ust. 1, 2 i 3, art. 77 ust. 2 Konstytucji RP w zakresie w jakim przepis ten umożliwia odrzucenie skargi z powodu braku kognicji sądu w sprawach skarg na postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, również w przypadku spraw w toku. Zdaniem skarżącego, powoduje to przede wszystkim ograniczenie prawa do sądu z pominięciem prawa już nabytego w kwestii ochrony zdrowia i przymusu państwa z tym związanego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. obowiązującego od 15 sierpnia 2015 r., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Przepis ten w poprzednio obowiązującym stanie prawnym, tj. do dnia 14 sierpnia 2015 r. umożliwiał zaskarżanie do sądu administracyjnego wszelkich postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym. W wyniku nowelizacji tej normy prawnej dokonanej art. 2 w związku z art. 3 ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. ograniczył kognicję sądu.
Zmiana ta dotyczy postępowań wszczętych po dniu 15 sierpnia 2015 r., a w przepisach intertemporalnych brak jest odstępstwa od tej zasady (art. 2 ustawy nowelizującej). Należy przy tym podkreślić, że przepis intertemporalny ustawy nowelizującej dotyczy wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego, a nie postępowania administracyjnego. Należy odróżnić tok postępowania egzekucyjnego w administracji oraz zainicjowanie wniesieniem skargi odrębnego postępowania sądowoadministracyjnego, którego celem jest dokonanie oceny zgodności z prawem zaskarżonej prawnej formy działania lub zaniechania administracji publicznej. Postępowanie prowadzone przed sądem administracyjnym, zarówno z punktu widzenia ustrojowego jak i procesowego, stanowi odrębne postępowanie, które nie jest kontynuacją postępowania przed organem administracji publicznej. Postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, co nastąpiło 11 października 2017 r., a zatem już po nowelizacji art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Oznacza to, że Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wobec braku kognicji sądu administracyjnego do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia tej sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nowelizacja art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. nie doprowadziła do ograniczenia standardów ochrony sądowej w stosunku do orzeczeń administracji publicznej. W uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej wyjaśniono, że postanowienia wierzyciela wydane w ramach rozpoznania wniesionego zarzutu mają charakter incydentalny. W tych przypadkach w pełni skuteczna ochrona praw jednostki jest zapewniona przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej, to znaczy postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów (por. uzasadnienie projektu ustawy nowelizującej z 9 kwietnia 2015 r., druk sejmowy nr 1633). Zgodnie z art. 34 § 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r. poz. 1201), organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
Postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela podlegają zatem ocenie pod kątem zgodności z prawem w ramach kontroli postanowienia organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów, ponieważ są wydawane w granicach tej sprawy (art. 135 p.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na uwzględnienie nie zasługuje więc wniosek strony o zawieszenie postępowania w tej sprawie oraz zwrócenie się z pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. ze wskazanymi w skardze kasacyjnej przepisami Konstytucji RP.
Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Do oceny Sądu pozostawiono więc kwestię rozpoznania tego rodzaju skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym albo na rozprawie i wniosek strony nie jest w tym zakresie dla Sądu wiążący. W tej sprawie Sąd nie uwzględnił wniosku strony o rozpoznanie sprawy na rozprawie, ponieważ przedmiotowa sprawa tego nie wymagała.
Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.