Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 10 stycznia 2013 r. oddalił skargę K. W. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku w imieniu skarżącej wniósł reprezentujący ją przed Sądem I instancji profesjonalny pełnomocnik z wyboru adw. K. S. Skarga ta nie została opłacona toteż Przewodnicząca Wydziału II Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzeniem z dnia 18 września 2014 r. wezwała K. W. dalej jako skarżąca) do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi.
W odpowiedzi skarżąca zwróciła się w piśmie, uzupełnionym następnie urzędowym formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, o przydzielenie jej adwokata z urzędu i całkowite zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na trudną sytuację życiową i materialną. Wskazała, że nie ma żadnych źródeł utrzymania. W 2005 r. odebrano jej rentę rolniczą, która do chwili obecnej nie została jej przywrócona. Ma na utrzymaniu pięcioro dzieci. Dorosłe dzieci są bezrobotne, a niepełnoletnie uczęszczają do szkoły podstawowej. Dochód rodziny stanowią alimenty otrzymywane na małoletnie dzieci w kwocie 800 zł, Połowa tej kwoty pochodzi z zajęcia komorniczego z tytułu świadczeń alimentacyjnych renty rolniczej A. K. Rodzinie pomagają też sąsiedzi i kuzynka R. F., która przekazuje miesięcznie na ich utrzymanie 250 zł ze swojej renty (oświadczenie). Zamieszkują 100 m dom i posiadają 30 arów ziemi. Utratę prawa do renty skarżąca udokumentowała zaświadczeniem z KRUS Oddział Regionalny w K. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania i z tego powodu jego przyznanie następuje jedynie w wyjątkowej sytuacji, gdy ograniczone możliwości finansowe strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu.
Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z treści § 3 tego artykułu wynika natomiast, że adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
W myśl art. 245 § 3 prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba wykaże wystąpienie przesłanki braku zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że instytucja ta ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe.(por. Postanowienie NSA z 3 czerwca 2014 r. sygn. akt II FZ 711/1 dostępne LEX nr 1467665).
Mając na uwadze przedstawioną we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuację materialną i rodzinną skarżącej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że okoliczności tam wskazane uzasadniają zwolnienie skarżącej od ponoszenia w całości kosztów sądowych. Brak stałego źródła dochodu skarżącej oraz niski dochód małoletnich dzieci skarżącej pochodzący z alimentów, w sytuacji kiedy kwota ta jest dochodem całej 6 osobowej rodziny wskazuje, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych.
Z uwagi jednak na fakt, że skarżąca korzystała podczas rozpatrywania jej sprawy przed Sądem I instancji z pomocy pełnomocnika z wyboru, stosownie do art. 246 § 3 NSA uznał, że nie jest zasadne ustanawianie dla skarżącej pełnomocnika z urzędu i w tym zakresie odmówił uwzględnienia jej wniosku o prawo pomocy.
NSA nie posiada wiedzy czy stosunek pełnomocnictwa pomiędzy skarżącą i jej pełnomocnikiem został wypowiedziany lub ustał z innych przyczyn. Zatem należy przyjąć, że nadal trwa. Czego dowodem jest złożenie przez tegoż pełnomocnika skargi kasacyjnej w imieniu skarżącej. Zdaniem NSA poprzez złożenie skargi kasacyjnej zostało stronie zapewnione prawo do sądu objawiające się możliwością weryfikacji wyroku w wyższej instancji. W związku z tym ustanowienie adwokata z urzędu NSA uznał za zbędne.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i § 3 w zw. z art. 245 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.