Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 10 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 526/18 po rozpoznaniu skargi K. P. A. uchylił decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z [...] czerwca 2018 r., nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...], reprezentowany przez profesjonalną pełnomocnik, który zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
- - naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 76 § 1 i 2, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na błędnym uznaniu, że organy administracji publicznej w toku postępowania administracyjnego nie zebrały w sposób pełny materiału dowodowego, a zebrane dowody oceniły w sposób dowolny, oparły się na "przypuszczeniu", podczas gdy prawidłowa ocena sprawy prowadzi do wniosku, iż materiał dowodowy w sprawie został zebrany w sposób wystarczający do uznania, że doszło do wprowadzania do obrotu środków zastępczych, a dokonana przez organy administracji ocena materiału dowodowego była zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a tym samym nie zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji;
2/ art. 206 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie, pomimo że zachodził w sprawie uzasadniony przypadek, który winien był być wzięty pod uwagę przez Sąd w celu odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej w całości.
- - naruszenie przepisu prawa materialnego, tj.:
1/ art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. z 2012 r. poz. 124 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że działania skarżącej nie wypełniały definicji pojęcia "wprowadzania do obrotu".
Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego kasacyjnie organu administracji wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ wskazał, że jak wynika z akt sprawy organ I instancji przy wydawaniu decyzji dysponował dowodem, że skarżąca zajmowała się wprowadzaniem do obrotu środków zastępczych, jej mieszkanie zostało przeszukane z uwagi na posiadanie przez Policję informacji o wprowadzaniu przez nią środków zastępczych do obrotu, co utrwalono w notatce policyjnej, którą organ zaliczył w poczet materiału dowodowego zachowując zasady postępowania dowodowego określone w kodeksie postępowania administracyjnego. Zwrócił uwagę, że Sąd nie zakwestionował ilości zabezpieczonych środków oraz ilości możliwych do uzyskania dawek przeznaczonych dla biorców okazjonalnych, zaś - jak wynika z opinii toksykologicznej - ilość ta wynosiła od 232 do 1159 jednorazowych porcji.
Zdaniem organu Sąd I instancji wydając zaskarżone orzeczenie pominął treść art. 76 § 1 k.p.a. Organy administracyjne natomiast mając na uwadze treść tego przepisu prawidłowo uznały, że istnieje dowód na wprowadzanie do obrotu środków zastępczych. Skarżący kasacyjnie zaznaczył, że wniosek taki wynikał nie tylko z faktu posiadania dowodu w postaci notatki policyjnej, ale również towarzyszących temu okoliczności, tj.: posiadania przez skarżącą 1000 dawek (ilość o charakterze hurtowym) oraz zabezpieczenie w lokalu wagi do porcjowania, która nosiła ślady zakazanych substancji psychoaktywnych oraz woreczków strunowych przeznaczonych do porcjowania substancji. Tym samym, w ocenie organu
II instancji, prawidłowo oceniono zeznania strony nie dając im wiary, bowiem pozostawały w sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym.
Następnie organ podniósł, że błędne jest stanowisko Sądu I instancji, w którym stwierdził on, że z faktów ustalonych przez organy można wywodzić, że strona czyniła zamiar, a nawet przygotowania do wprowadzania do obrotu, lecz nie wprowadzała środków zastępczych do obrotu. W jego ocenie stanowisko to stoi w sprzeczności z treścią art. 80 k.p.a.
Organ stanął na stanowisku, że wykładnia art. 52a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii powinna uwzględniać cel wprowadzenia tej regulacji, zatem w procesie wykładni pojęcie "wprowadzania do obrotu" należy rozumieć szeroko, tak aby móc realizować cel ustawy a mianowicie daleko idącą prewencję odstraszającą od wszelkiego rodzaju działań w konsekwencji prowadzących do wprowadzenia do obrotu "dopalaczy". Zdaniem skarżącego kasacyjnie w tym znaczeniu poprzez wprowadzanie do obrotu należy uznać również pełną gotowość sprzedawcy do wprowadzenia do obrotu, a zatem biorąc pod uwagę ilość dawek jaką dysponowała skarżąca ewidentnie wskazuje ona na cel w jakim zostały te środki zgromadzone. Organ wyjaśnił także, że ustawa nie wymaga, aby wprowadzający został ujęty na gorącym uczynku, zatem oceniając zgromadzone dowody oraz mając na uwadze zasady doświadczenia życiowego i zasady logiki, którymi kierował się przy ocenie materiału dowodowego, organ dokonując interpretacji prawa kierował się naczelnym kryterium jakim jest ochrona zdrowia ludzkiego. Podniósł, że cel ten nakazuje szeroką wykładnię wskazanej normy prawnej.
Zdaniem organu, jeżeli Sądy będą uchylały decyzje administracyjne organów, które z należytą starannością zgromadziły jedyny możliwy do zgromadzenia materiał dowodowy i oceniły go przez pryzmat obowiązujących zasad, lecz nie przedstawiły Sądowi bezpośredniego dowodu na wprowadzanie do obrotu rozumianego jako "wręczenie", "dawanie", "przekazanie" a nie także "stworzenie możliwości" poprzez posiadanie ponad 1000 dawek, nie będzie skutecznego sposobu na walkę ze środkami zastępczymi.
Wskazując na treść art. 206 p.p.s.a. organ podniósł, że uznając nawet, że skarżąca nie wprowadzała do obrotu środków zastępczych, lecz mogła mieć taki zamiar, na co zdaniem Sądu wskazuje ilość zgromadzonych środków zastępczych, to posiadanie przez nią tak znacznej ilości "dopalaczy" choć niekaralne należy uznać za naganne moralnie z racji gromadzenia tak znacznych ilości śmiercionośnych produktów, które mogły być przeznaczenie zgodnie z logiką Sądu do wprowadzania do obrotu. Tym samym, w jego ocenie, w niniejszej sprawie zaistniał przypadek uzasadniony do odstąpienia od obciążania kosztami.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach NSA uznał, że jest ona pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.
Istota skargi kasacyjnej sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, że skarżąca wprowadzała do obrotu środki zastępcze, a co za tym idzie istniały przesłanki do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w oparciu o art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. W związku z powyższym w pierwszej kolejności należy rozważyć co rozumie ustawodawca pod pojęciem "wprowadzania do obrotu". O ile można zgodzić się ze stwierdzeniem skarżącego kasacyjnie organu, że przy wykładni tego pojęcia należy uwzględniać cel wprowadzenia regulacji, a w konsekwencji pojęcie to rozumieć szeroko, aby zapewnić realizację celu ustawy, o tyle nie można przyjąć, że pod powyższym pojęciem należy rozumieć każde zdarzenia dotyczące czy związane z środkami zastępczymi (środkami odurzającymi, substancjami psychotropowymi, prekursorami, nowymi substancjami psychoaktywnymi).
Pojęcie wprowadzania do obrotu definiuje art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem "wprowadzanie do obrotu" to udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych. Kluczowe więc jest, aby nastąpiło udostępnienie w jakikolwiek formie lub w jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie środka zastępczego.
Tymczasem w aktach sprawy administracyjnej nie ma żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, kiedy, w jakich okolicznościach, w jakich ilościach oraz jakim podmiotom skarżąca udostępniała odpłatnie lub nieodpłatnie środki zastępcze. Wbrew twierdzeniom organu o powyższej okoliczności nie przesądza notatka urzędowa sporządzona przez policjanta w toku prowadzonego postępowania karnego. Informacja w niej zawarta stanowiła podstawę do podjęcia czynności przez funkcjonariuszy policji. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że nie stanowiła ona dowodu, z którego wynikałoby, że skarżąca wprowadziła do obrotu środki zastępcze. Działania podjęte na podstawie powyższej notatki pozwoliły jedynie na ustalenie, że skarżąca posiadał środki zastępcze.
W związku z powyższym należy podzielić zapatrywania Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3318/18, że same przypuszczenia lub przekonanie organu (nawet jeśli są one zgodne z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego) nie są wystarczające do zastosowania normy sankcyjnej zawartej w art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.
Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie jest wystarczający, aby przyjąć, że skarżąca wprowadzała do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środki zastępcze. Powyższe przesądza o niezasadności zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7, 76 § 1 i 2, 77 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a.
Jak wynika z powyższych rozważań Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał prawidłowej wykładni art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomani, co przesądza o braku podstaw do uwzględnienia zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia powyższych przepisów.
Brak było także uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 206 p.p.s.a.
Zgodnie z powyższym przepisem "Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności, jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu". Tak sformułowany przepis pozwala na stwierdzenie, że intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia jej skargi. Nie można, zatem skutecznie czynić sądowi zarzutu naruszenia art. 206 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy nie skorzystał z uprawnienia przewidzianego w tym przepisie.
Stanowisko wyrażone w powyższym wyroku jest zgodne z tezami wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1123/19, który zapadł w bardzo podobnym stanie faktycznym i prawnym.
Mając na względzie powyższe skarga kasacyjna została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 206 p.p.s.a., albowiem pomimo oddalenia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał – po dokonaniu oceny okoliczności sprawy – za zasadne odstąpienie od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości, które to koszty związane były ze złożeniem odpowiedzi na skargę kasacyjną.