Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 czerwca 2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 789/04 oddalił skargę T. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2004 r. utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2004 r. którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Nr [...] Wojewody Warszawskiego z dnia [...] sierpnia 1992 r.
Powyższą decyzją Wojewoda Warszawski, po rozpatrzeniu odwołania T. K., utrzymał w mocy decyzję Nr Burmistrza Dzielnicy-Gminy W. z dnia [...] lipca 1992 r., którą zatwierdzono plan realizacyjny inwestycji i zezwolono J. K. na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego piętrowego z garażem na działce nr [...] przy ul. P. róg C. w W. Pismem z dnia 8.09.2003 r. T. K. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji o pozwoleniu na budowę, gdyż jej zdaniem, ta decyzja spowodowała brak dostępu do drogi publicznej z nieruchomości, której jest współwłaścicielką.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpatrujący powyższy wniosek, w uzasadnieniu swoich decyzji z dnia [...] marca 2004 r. i z dnia [...] kwietnia 2004 r. jednoznacznie stwierdził, iż kwestie podnoszone przez T. K. nie dają podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji w oparciu o przesłanki z art. 156 § 1 kpa. Ciąg pieszo-jezdny P. nie spełnia wymogów § 33 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenami i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, to jednak to nie pozostaje w bezpośrednim związku z kwestionowaną decyzją o pozwoleniu na budowę, wydaną J. K. Szerokość ciągu pieszo-jezdnego nie uległa też zmianie na skutek wydania pozwolenia na budowę J. K. w 1992 r. Z akt sprawy nie wynika również, aby przed realizacją inwestycji przez J. K. planowane było poszerzenie przedmiotowego ciągu pieszo-jezdnego P. Tym samym decyzja Nr [...] Wojewody Warszawskiego z dnia [...] sierpnia 1992 r. nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2004 r. T. K. podnosi podobnie, jak wcześniej, iż nie ma zgodnego z przepisami dostępu do drogi publicznej, skoro ciąg pieszo-jezdny P. ma szerokość od 2,9 m-3,5 m, a zgodnie z przepisami powinien mieć szerokość 4,5 m. Uniemożliwia to dojazd do nieruchomości skarżącej samochodów straży pożarnej. Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. obiekty budowlane powinny być projektowane, budowane i utrzymywane w sposób zapewniający ochronę interesów osób trzecich, do których należy zapewnienie dojazdu do drogi publicznej. Realizacja budynku J. K. bezpośrednio przy ciągu pieszo-jezdnym P., uniemożliwia ewentualną przebudowę i poszerzenie tego ciągu. Zatem wydanie przez organy pozwolenia na budowę tak usytuowanego budynku narusza interes prawny skarżącej, polegający na możliwości zapewnienia jej dostępu do drogi publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wyrokiem z dnia 6 czerwca 2005 r., uznał ją za nieuzasadnioną, tym samym potwierdzając stanowisko organu, że brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] sierpnia 1992 r. Przy wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę J. K., nie doszło do naruszenia przepisu art. 5 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r., bowiem skarżąca posiada dojazd do własnej nieruchomości, tylko jest on utrudniony z uwagi na nieodpowiednią szerokość. Organy wydając pozwolenie na budowę, nie mają obowiązku ustanawiania na rzecz osób trzecich drogi koniecznej, ani ustalać którędy przebiegać będzie dostęp do drogi publicznej. Osoba zainteresowana takim dostępem, powinna uzyskać go w drodze zawarcia odpowiedniej umowy bądź wydania orzeczenia sądu cywilnego, ustanawiającego ograniczone prawo rzeczowe w postaci drogi koniecznej.
Wówczas można żądać, aby budynek został usytuowany na działce w taki sposób, aby nie naruszał możliwości korzystania z istniejącej drogi koniecznej. Z materiałów sprawy nie wynika, aby skarżąca podjęła działania w celu uzyskania służebności drogi koniecznej przechodzącej przez nieruchomość J. K. Działki gruntu stanowiące ciąg pieszo-jezdny są własnością osób, które są właścicielami działek położonych obok tego ciągu. Skarżąca nie posiada żadnego tytułu prawnego do korzystania z ciągu pieszo-jezdnego P., korzysta więc z niego bezumownie. Zapewnienia organów o poszerzeniu w przyszłości tego ciągu pieszo-jezdnego nie miały mocy prawnej, która by wymagała ich uwzględnienia przy wydawaniu pozwolenia na budowę J. K. Nieuzasadniony jest też zarzut naruszenia § 33 wcześniej cyt. rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r., bowiem przepis ten dotyczył wymogów stawianych inwestorowi w związku z realizowaną przez niego inwestycją i to od J. K. organy mogły wymagać by dojazd do jej działki spełniał określone warunki, a nie by projekt budowlany jej budynku uwzględniał wymogi związane z szerokością dojazdu do nieruchomości skarżącej.
Pełnomocnik T. K. od powyższego wyroku z dnia 6 czerwca 2005 r. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając temu wyrokowi:
- 1. "Naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:
- a) art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 140 Kodeksu cywilnego polegającego na ich pominięciu (bezprawne ograniczenie prawa własności przysługującego skarżącej),
- b) art. 5 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 (obecnie art. 5 ust. 1 pkt 9) oraz art. 7 ustawy Prawo budowlane i § 30 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (aktualnie § 14 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie samodzielnie poprzez ich pominięcie, a następnie rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 14 grudnia 1994 r.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, że naruszenie uzasadnionych praw osób trzecich nie stanowi rażącego naruszenia prawa.
- 2. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na nierozpoznaniu przez Sąd istoty sprawy, sprzeczności ustaleń dokonanych przez Sąd z materiałem zebranym w sprawie oraz braku logicznej spójności pomiędzy tezami Sądu a okolicznościami faktycznymi, szczególnie w zakresie rzekomego braku prawa skarżącej do ochrony swoich praw w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji - pozwolenie na budowę."
Wskazując na powyższe w skardze kasacyjnej, wnosi się o:
- 1) uchylenie, na podstawie art. 185 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,
- 2) zasądzenie, na podstawie art. 203 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na rzecz wnoszącego skargę kasacyjną kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, bowiem żaden z przepisów w niej wskazanych nie został naruszony zaskarżonym wyrokiem.
Ochrona własności wynikająca z przepisów art. 64 Konstytucji RP, jak i powołanego w skardze kasacyjnej art. 140 kc, odnosi się w takim samym stopniu do J. K., jak i skarżącej – T. K. Tym samym, żadna ze stron nie ma obowiązku w korzystaniu ze swojej własności dzielić się tym z drugą stroną poprzez oddanie części nieruchomości na poszerzenie dostępu do drogi publicznej, o ile w tej sprawie strony dobrowolnie tak nie postanowią, nie zostanie w drodze orzeczenia sądu ustanowiona służebność drogi koniecznej lub nie zostanie dokonane wywłaszczenie (art. 21 ust. 2 Konstytucji RP). Żadna z powyżej wymienionych sytuacji nie miała miejsca w tej sprawie. Nikt też nie podniósł w sprawie tego, że J. K. zrealizowała budynek mieszkalny, objęty decyzją Wojewody Warszawskiego z dnia [...] sierpnia 1992 r., na nie swoim gruncie.
Z faktu, że ciąg pieszo-jezdny P. nie odpowiada obowiązującym przepisom, nie wynika jeszcze, że to spowodowała ww. decyzja, zresztą istnienie takiego związku wyklucza jednoznacznie zaskarżona decyzja, co potwierdzają też akta sprawy.
Bezpodstawne są więc wnioski pełnomocnika skarżącej, że skutkiem wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 1992 r. będzie odcięcie działki skarżącej od drogi publicznej. Skoro kwestionowana decyzja obowiązuje już od kilkunastu lat, to nie wiadomo dlaczego skutek przewidywany przez pełnomocnika miałby dopiero w przyszłości nastąpić, na co wskazuje użycie zwrotu "będzie odcięcie".
Możliwość poszerzenia ciągu pieszo-jezdnego zależała i dalej zależy od woli właścicieli działek, na których istnieje ten trakt. Najwidoczniej nie zależy im na tym, bądź nie jest to jedyna istniejąca możliwość dostępu do drogi publicznej.
Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej, o czym mowa w przepisach art. 5 Prawa budowlanego z 1974 r., jak i obecnie obowiązującej ustawy, dotyczy każdego inwestora, w tym również T. K., która nie wykazała, aby w decyzji o pozwoleniu na budowę, dotyczącej jej budynku mieszkalnego, dostęp do drogi publicznej został ustalony poprzez dojazd ciągiem pieszo-jezdnym P. z naruszeniem własności J. K. Nie wiadomo więc na jakiej podstawie kwestionuje decyzję z dnia [...] sierpnia 1992 r., żądając tym samym ograniczenia prawa własności J. K. Trudno więc tu mówić o naruszeniu art. 5 Prawa budowlanego, skoro decyzja z dnia 7 sierpnia 1992 r. utrzymała w mocy pozwolenie na budowę, sytuujące budynek mieszkalny J. K. w granicach jej własnej działki.
Sąd I instancji oddalający skargę, podobnie jak i organy orzekające w tej sprawie, dostatecznie wnikliwie i dokładnie przeanalizowały całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co czyni całkowicie bezpodstawnym zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa.
Nie można też przyjąć, że w zaskarżonym wyroku ma miejsce brak "logicznej spójności pomiędzy tezami Sądu a okolicznościami faktycznymi", jak to się sugeruje w skardze kasacyjnej. Posługując się tą samą argumentacją, to raczej taki zarzut można by postawić skardze kasacyjnej, w której z istniejących okoliczności faktycznych wyciąga się nieuprawnione wnioski, mieszając przepisy prawa cywilnego z przepisami prawa administracyjnego, wskazując na ochronę praw skarżącej, ignorując zupełnie prawa drugiej strony. Autor skargi kasacyjnej chyba zapomniał o tym, że ochrona własności jego klientki nie może się dobywać kosztem uczestnika postępowania – J. K. Można by mówić o naruszeniu przepisu art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r., gdyby z materiałów sprawy tak wynikało.
Natomiast z faktu, że ciąg pieszo-jezdny P. nie ma odpowiedniej szerokości, nie można wyciągać wniosku, że do tego przyczyniła się kwestionowana decyzja z dnia [...] sierpnia 1992 r. Wcześniej zresztą, przed wydaniem tej decyzji, ciąg pieszo-jezdny P. też nie był szerszy. Jest to więc zbyt daleko posunięte uproszczenie i wskazanym by było sięgnięcie do ustawowej definicji pojęcia "dostępu do drogi publicznej", znajdującego się w art. 2 pkt 14 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717). Żeby uznać, że naruszenie uzasadnionych interesów osób trzecich stanowi rażące naruszenie prawa, to najpierw trzeba ustalić, czy miało miejsce naruszenie uzasadnionych interesów osób trzecich.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa orzekł, jak w sentencji.