Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Po 1042/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę M. D. i M. J. (skarżący) na czynność Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpoznania i zwrócił skarżącym kwotę 200 (dwieście) zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi.
W uzasadnieniu wskazał, że skargą z dnia 31 października 2012 r. skarżący reprezentowani przez adwokata P. D., zaskarżyli czynność Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania ich wniosku o zmianę, w trybie art. 155 k.p.a., decyzji Starosty [...] z [...] r. znak [...].
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 15 stycznia 2013 r. II SA/Po 1042/12 zobowiązano pełnomocnika skarżących do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia, braków formalnych skargi przez wykazanie, że skarżący przed wniesieniem skargi wezwali organ do usunięcia naruszenia prawa, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia prawidłowo doręczono dnia 22 stycznia 2013 r. (k. 29-31 akt II SA/Po 1042/12), jednakże w zakreślonym terminie skarżący nie wykazali, by przed wniesieniem skargi wezwali organ do usunięcia naruszenia prawa.
Sąd I instancji wskazał, że z analizy akt wynika, że skarżący nie wyczerpali trybu o jakim mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a., co uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie skargi.
W związku z powyższym na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a. Sąd I instancji postanowił odrzucić niniejszą skargę.
Skargę kasacyjną od postanowienia z 11 lutego 2013 r., II SA/Po 1042/12 wywiedli skarżący reprezentowani przez adwokata P. D., wskazując art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucając naruszenie art. 52 § 3 p.p.s.a. przez błędne jego zastosowanie podczas gdy nie istnieją przesłanki do zastosowania tego przepisu.
W uzasadnieniu wskazali, że brak jest ratio legis dla konieczności korzystania z nadzwyczajnego środka prawnego jakim jest wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Powołując się na powyższą argumentacje wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na podstawie art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2). Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa (§ 3; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 176, uw. 4).
Warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Zawarte w art. 52 § 2 p.p.s.a. wyliczenie środków zaskarżenia ma charakter przykładowy (W. Chróścielewski, Wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, PiP 2004, z. 3, s. 65).
Na konieczność wniesienia wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa wskazuje nowsze orzecznictwo NSA, w tym wskazane przez pełnomocnika skarżących postanowienie z 2.3.2011 r., II FSK 2624/10, Lex nr 842886 (s. 2 skargi).
Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę z uwagi na niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 52 § 3 p.p.s.a. - nie złożenie środka poprzedzającego wniesienie skargi, a więc w świetle art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. nie został spełniony warunek formalny dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, przewidziane w art. 52 § 3 p.p.s.a., nie jest instytucją postępowania administracyjnego (nie jest środkiem zaskarżenia), lecz formalnym wymogiem wniesienia skargi. Nie stanowi realizacji zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jego istotą i celem jest stworzenie dodatkowych możliwości autorewizji własnego działania organu administracji publicznej, który podjął akt lub dokonał kwestionowanej czynności i to tylko wyłącznie w związku z zagrożeniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Jeżeli organ uzna racje strony, wniesienie skargi do sądu będzie zbędne (T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, 2008 r. s. 275; postanowienie NSA z 27.10.2011 r., I OSK 1835/11, cbosa).
Nadto należy wskazać, że co prawda organ wezwany do usunięcia naruszenia prawa może odpowiedzieć na to wezwanie (pozytywnie lub negatywnie) albo zachować milczenie, które jednak nie stanowi przeszkody do wniesienia skargi. Bowiem zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. termin do wniesienia skargi wynosi 60 dni od dnia wniesienia niniejszego wezwania. Nie zwalnia to strony od poprzedzenia wywiedzenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 p.p.s.a.), ani od dochowania terminu do jej wniesienia (art. 53 § 2 p.p.s.a.).
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.