Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 20 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1125/10

Uzasadnienie

Wyrokiem z 21 stycznia 2010 r., IV SA/Wa 511/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] stycznia 2009 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z [...] października 2008 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania.

W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji podniósł, że stanowiąca przedmiot zaskarżenia decyzja drugoinstancyjna wydana została z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), której realizacja wymaga, by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowolne należy traktować zatem ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lipca 2001 r., I SA 1768/99, Lex 53964.

W odniesieniu do postępowania przed organem odwoławczym należy też podkreślić, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ ten obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę, rozstrzygniętą decyzją lub postanowieniem organu I instancji, a stan faktyczny powinien ustalić nie tylko w oparciu o materiał dowodowy, zebrany w postępowaniu I instancji, lecz także rozszerzyć postępowanie dowodowe o istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, pominięte przez organ pierwszoinstancyjny. W konsekwencji, w myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić - także z urzędu - dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w I instancji wydał decyzję.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.), zwanej dalej: ustawą o ewidencji ludności, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wtedy, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizyczna nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe. Rezygnacja z przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu.

Za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu przyjmuje się także sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowała się bowiem wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności stanowiąca, że w sytuacji gdy opuszczenie lokalu mogło nastąpić na skutek stawianych przeszkód, to o opuszczeniu lokalu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (vide: wyrok NSA z 13 września 2006 r., II OSK 1069/05, Lex nr 360269).

W postępowaniu administracyjnym dotyczącym wymeldowania danej osoby badaniu podlega jedynie przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 27 maja 2002 r., K 20/01 wskazał, że obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Organ meldunkowy nie rejestruje uprawnień do lokalu, lecz gromadzi informacje w zakresie danych o miejscu pobytu osoby. Ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Mimo, że przedmiotowy wyrok TK nie odnosi się bezpośrednio do art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, to jego wejście w życie miało bezpośredni wpływ na zakres jego stosowania. Przepis ten, pomimo braku dostosowania jego treści do nowej sytuacji prawnej, nie mógł być stosowany w części, w jakiej odsyłał do art. 9 ust. 2 tej ustawy.

W konsekwencji, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego spowodowało faktycznie, że przestała istnieć przesłanka związana z utratą uprawnienia wymienionego w art. 9 ust. 2 tej ustawy, czyli utratą prawa do lokalu (vide: wyrok NSA z 1 lutego 2006 r., II OSK 482/05, Lex nr 196690). W związku z tym z ram postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania usunięte zostało cywilnoprawne uprawnienie do lokalu. Dlatego też, ani dla organów administracji publicznej, ani dla sądu administracyjnego nie ma znaczenia tytuł prawny skarżącego do lokalu. Tym samym decyzja o wymeldowaniu nie pozbawia skarżącego prawa do lokalu, służy jedynie celom ewidencyjnym.

Dokonana przez organ odwoławczy ocena materiału dowodowego jest wadliwa, dokonana z naruszeniem art. 80 k.p.a. Z naruszeniem tego przepisu mamy do czynienia wówczas, gdy ocena ta jest dowolna, a więc nie znajduje oparcia w zebranym materiale dowodowym, jest niespójna, sprzeczna z wiedzą, logiką i doświadczeniem życiowym, bądź też dokonana jest wybiórczo, z uwzględnieniem części dowodów i z pominięciem innych. Skarżący twierdził, że mieszkał w lokalu od [...] czerwca 2008 r. do chwili obecnej, przy czym w dniu [...] sierpnia 2009 roku protokołem przekazano mu klucze od mieszkania, od tej daty ponownie zaczął opłacać czynsz za mieszkanie. Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że skarżący lokal przy ul. [...] opuścił na stałe. Tak istotne rozbieżności pomiędzy treścią uzasadnienia decyzji a twierdzeniami skarżącego, wymagają ustalenia podczas ponownego rozpoznawania sprawy.

Skargą kasacyjną Wojewoda Mazowiecki zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, tj.: błędną subsumcję art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, polegającą na przyjęciu przez Sąd, że przepisy te uniemożliwiają wymeldowanie H. K., w sytuacji gdy z porównania stanu faktycznego sprawy i z brzmienia ww. przepisów wynika, że są spełnione przesłanki pozwalające na wymeldowanie.

Ponadto, wyrokowi zarzucono również naruszenia przepisów postępowania, tj.:

1. a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., na podstawie którego Sąd niesłusznie uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego zarzucając mu naruszenie art. 80 k.p.a. Wojewoda Mazowiecki nie naruszył przepisów postępowania, gdyż zebrał i wyczerpująco rozpatrzył cały materiał dowodowy. W rezultacie Sąd naruszył także art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), zwanej dalej: p.u.s.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego w zaskarżonym wyroku i w konsekwencji wadliwym wykonaniu funkcji kontrolnej przez Sąd.
2. b) art. 141 § 4 p.p.s.a., tj. błędne uzasadnienie wyroku polegające na uchyleniu wyrokiem decyzji organów I i II instancji i jednocześnie brak takiego sformułowania wskazań dla organów odnośnie dalszego postępowania, które to wskazania nie budziłyby wątpliwości, co do sposobu ich wykonania.

Na tej podstawie wniesiono o 1. uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego wyroku, ewentualnie 2. uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpatrzenia, 3. zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu tej skargi stwierdzono, że Sąd wprost nie stawia zarzutu naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, niemniej z całości uzasadnienia wynika, że organ wydając skarżoną decyzję niesłusznie uznał, że przesłanką wydania decyzji o wymeldowaniu może być czynność komornika polegająca na wprowadzeniu nabywcy do lokalu i wyprowadzenia z niego dłużnika, wykonana na skutek prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa w Warszawie z 27 października 2007 roku (sygnatura akt II Co 302/05) i wynikający z tych czynności skutek w postaci opuszczenia lokalu przez skarżącego (dłużnika w sprawie o sygn. akt II Co 302/05).

W orzecznictwie sądowym wyraźna jest jednolita linia orzecznicza, z której wynika, że "Opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które w konsekwencji uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu osoby eksmitowanej" - wyrok NSA z 6 października 2005 r., II OSK 65/05. Zgodnie z tą linią orzeczniczą, mimo orzeczenia TK z 27 maja 2002 r. (K 20/01), stwierdzającego niezgodność art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji Konstytucją RP, pozostałe elementy przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji, konieczne do zaistnienia przesłanek uzasadniających wydanie kwestionowanej decyzji pozostały w mocy, a tym samym uzasadniały one wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie wymeldowania.

Podkreślono, że utrwalona jest linia orzecznicza, wedle której zarówno dobrowolne, jak i w drodze egzekucji, czyli wykonania wyroku eksmisyjnego, opuszczenie lokalu mieszkalnego, uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu, o ile spełniony będzie dalszy wymóg z art. 15 ust. 2 przywołanej ustawy (opuszczenie lokalu ma charakter trwały). Zdarzenie to jest bowiem równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu cyt. przepisu. Brak woli opuszczenia lokalu przez dłużnika, mimo prawnego obowiązku (prawomocny i wykonalny wyrok), zostaje zastąpiony czynnościami właściwych organów, które takie wyroki realizują (tak przykładowo orzekał NSA w wyroku z 18 kwietnia 2008 r., II OSK 459/07, Lex nr 505269, w wyroku z 9 lutego 2010, II OSK 247/09, w wyroku z 5 stycznia 2010 r., II OSK 24/09).

Przenosząc te rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że decyzja organu spełniała wszystkie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji. W przedmiotowej sprawie wyrok eksmisyjny zastąpił prawomocny wyrok przysądzający lokal na rzecz D. P. (postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotów z 24 października 2007 r., II Co 302/05). Wyrokowi nadano klauzulę wykonalności [...] stycznia 2008 r., która stanowiła tytuł wykonawczy pozwalający na wprowadzenie nabywcy przez komornika w posiadanie nieruchomości. Komornik wyznaczył skarżącemu termin do dobrowolnego opuszczenia lokalu i zawiadomił go o planowanej eksmisji. Po jego upływie rozpoczął czynności (sprawa komornicza nr [...]). Nastąpiło faktyczne oddanie nieruchomości nabywcy, a nabywca brał czynny udział w tych działaniach (protokół z [...].05.2008 r.). Wyrok SR Warszawa Mokotów został więc wykonany, a opuszczenie lokalu przez skarżącego miało charakter trwały.

Późniejsze uchylenie przedmiotowej czynności komornika przez Sąd, nie pozostaje w bezpośrednim związku ze sprawą wymeldowania skarżącego, a także z postanowieniem o przyznaniu lokalu skarżącego nowemu właścicielowi. Przedmiotowe postanowienie jest prawomocne i nie zostało uchylone. Skarżący lokal opuścił dobrowolnie i do dnia wydania decyzji przez Prezydenta m. st. Warszawy ([...] października 2008 r.) było to opuszczenie trwałe. Skarżącego nie było w lokalu [...] maja 2008 r., a więc w dniu objęcia go przez nowego właściciela, lokal już wtedy był od dawna niezamieszkały, a jego obecności nie stwierdzono w nim także, ani w trakcie wizji lokalowej ([...] sierpnia 2008 r.), ani pomiędzy tymi datami.

Sąd na s. 7 uzasadnienia skarżonego wyroku wskazuje, że skarżący twierdzi, że mieszkał w lokalu od [...] czerwca 2008 roku do chwili obecnej, przy czym [...] sierpnia 2009 roku protokołem przekazano mu ponownie klucze do lokalu i od tej pory ponownie zaczął opłacać czynsz za mieszkanie. Sąd przeciwstawia te twierdzenia ustaleniom organu zawartym w skarżonej decyzji z których wynika, że skarżący lokal opuścił na stałe. Mając powyższe na względzie Sąd konkluduje, że tak istotne rozbieżności pomiędzy treścią decyzji a twierdzeniami skarżącego wymagają ustalenia podczas ponownego rozpoznania sprawy. Organ II instancji wydał skarżoną decyzję [...] stycznia 2009 r. nie mógł przewidzieć zdarzeń i faktów, które nastąpią w przyszłości i dlatego nie można czynić z tego zarzutu i na tej podstawie uchylać przedmiotowej decyzji. Jeśli jakieś nowe przesłanki w sprawie zaistniały już po wydaniu decyzji, należałoby jedynie rozważyć, czy istniałyby podstawy do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji na podstawie jednej z przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a. Z tego powodu zarzut naruszenia przez Wojewodę art. 80 k.p.a. jest niesłuszny.

Wojewoda na dzień wydania skarżonej decyzji prawidłowo zebrał i wyczerpująco rozpatrzył cały istniejący wówczas materiał dowodowy, co wynika ze s. 2 uzasadnienia jego decyzji. Te dowody to m.in. protokół z czynności komorniczej z [...] maja 2008 r., wizja lokalowa przeprowadzona [...] sierpnia 2008 r., zeznania świadków (protokół z [...] czerwca 2008 r.). Z ustalonego na tej podstawie stanu faktycznego wynikało w sposób bezsporny, że skarżący nie zamieszkuje w miejscu gdzie jest zameldowany, a lokal już przed [...] maja 2008 r. sprawiał wrażenie od dawna nie zamieszkałego. Opuszczenie lokalu przez skarżącego, jak ustalono na podstawie zebranych dowodów, miało charakter trwały i dobrowolny, przez co zostały spełnione przesłanki do jego wymeldowania.

Art. 107 k.p.a. określa elementy decyzji administracyjnej. Jednym z nich jest data wydania decyzji. Data wydania aktu pozwala na ustalenie, jaki stan faktyczny i prawny obowiązywał w dacie podejmowania rozstrzygnięcia. Skoro datą wydania decyzji przez Wojewodę był [...] stycznia 2009 r., a datą orzeczenia WSA w Warszawie 21 stycznia 2010 r., to Sąd w wyroku nie może czynić organowi zarzutów, odnośnie nie wzięcia pod uwagę faktów, które wydarzyły się po dacie wydania decyzji. Zgodzić się należy, że wyrażona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów nakłada na organ obowiązek dokonania oceny dowodów zgodnie z przepisami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny, takimi jak: oparcie się na materiale dowodowym zebranym przez organ; ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego; organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z 3 września 2008 r., VIII SA/Wa 176/08, LexPolonica nr 1969065). Taki zarzut jest jednak zasadny tylko wtedy, gdy organ nie weźmie w rozstrzygnięciu faktów i dowodów mu znanych i istniejących w chwili wydania decyzji.

Zgodnie z postanowieniami art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Ponadto jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno zawierać również wskazania co do dalszego postępowania. Wskazania co do dalszego postępowania powinny zostać sformułowane w sposób niewątpliwy oraz niewymagający i niedopuszczający domysłów oraz interpretacji. Powinny być one również sformułowane w sposób konkretny i jednoznaczny, aby umożliwić organowi administracji ponownie rozpoznającemu sprawę usunięcie wszelkich naruszeń prawa, które były podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji, (wyrok NSA z 13 maja 2009 r., II GSK 912/2008, LexPolonica nr 2047244).

Skarżony wyrok zawiera również na s. 7 uzasadnienia wskazania co do dalszego postępowania w sprawie. Wskazania te są jednak nieprecyzyjne, nie są sformułowane w sposób konkretny i przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy nie byłyby w stanie prawidłowo ich wykonać. Z uzasadnienia wynika, że "Organ obowiązany będzie ponownie przesłuchać Skarżącego...", a w innym miejscu "Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy winien będzie dokonać uzupełnienia, a następnie prawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego...". Organ ma więc ponownie rozpatrzyć materiał dowodowy, ale z uzasadnienia nie wynika wprost, który z organów jest do tego zobowiązany. Jest to dodatkowo niezrozumiałe zważywszy, że Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy. W związku z taką sentencją orzeczenia, sprawa powinna wrócić na etap postępowania przed organem I instancji, gdyż obie wydane w sprawie decyzje administracyjne przestaną istnieć i nie będzie ich w obrocie prawnym (jeżeli skarżone orzeczenie będzie prawomocne).

Tymczasem Sąd w uzasadnieniu mówi o organie odwoławczym jako zobowiązanym do ponownego rozpatrzenia sprawy. Sąd dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. polegającego na braku takiego sformułowania wskazań dla organu II instancji odnośnie dalszego postępowania, które nie budziłyby wątpliwości, co do sposobu ich wykonania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie są trafne.

Z istoty sądowej kontroli administracji wynika, że sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności, a wynikającego z akt sprawy. Ma zatem obowiązek ocenić, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, jaki wynika z akt sprawy i czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem. Mówiąc innymi słowy sąd administracyjny bada, czy ustalenia faktyczne dokonane w postępowaniu przed organami administracyjnymi, odpowiadają prawu – por. wyr. NSA z 23 stycznia 2007 r., II FSK 72/06, ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 31.

Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 80 k.p.a. W aktach administracyjnych sprawy (k.

35) znajduje się pismo Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie z [...] sierpnia 2008 r. informujące, że w dniu 22 sierpnia 2008 r. zapadło postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa uwzględniające skargę H. P. na czynności komornika i uchylające czynność polegającą na wprowadzeniu wierzyciela w posiadanie lokalu. Trafnie więc ocenił Sąd I instancji, że organ odwoławczy wydając decyzję z [...] stycznia 2009 r., nr [...] nie ocenił okoliczności opuszczenia lokalu na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czym naruszył art. 80 k.p.a.

Odnosząc się do tego zarzutu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych należy podkreślić, że z przepisu tego wynika, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Sam fakt rozpoznania przedmiotowej sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie świadczy więc o tym, że nie doszło do naruszenia przedmiotowego przepisu. Określona przez ustawę kontrola została przez ten Sąd w stosunku do zaskarżonej decyzji zrealizowana. Polegała ona na wyjaśnieniu problemu zgodności tej czynności z prawem, a zatem na zbadaniu kwestii jej legalności (art. 1 § 2). Zwieńczeniem zrealizowanego aktu wymiaru sprawiedliwości było wydanie zaskarżonego wyroku.

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak takiego sformułowania wskazań dla organów odnośnie dalszego postępowania, które to wskazania nie budziłyby wątpliwości, co do sposobu ich wykonania z samego założenia nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ nie stanowi podstawy kasacyjnej w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podniesiony zarzut nie spełnia tego warunku. Nawet, gdyby sąd dopuścił się tego uchybienia, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca, to i tak byłoby to naruszenie proceduralne nie mające żadnego wpływu na wynik sprawy.

Zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z tym przepisem, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wtedy, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizyczna nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe. Rezygnacja z przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, jak i w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę skoncentrowania aktywności życiowej w innym miejscu.

Za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu przyjmuje się także sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne – por. wyrok NSA z 13 września 2006 r., II OSK 1069/05, Lex nr 360269.

Żadna z tych okoliczności nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie, bo opuszczenie lokalu przez H. K. nie było dobrowolne, a w toku egzekucji komorniczej skorzystał on z przysługującego mu środka prawnego, doprowadzając do uchylenia czynności polegającej na wprowadzeniu wierzyciela w posiadanie lokalu.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.