Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 grudnia 2013r., sygn. akt IV SA/Wa 1917/13, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. Z.-P. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania M. Z.- P. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. K. [...] w W. zostało wszczęte na wniosek M. M.. W trakcie postępowania wyjaśniającego M. Z.-P. zwróciła się do Prezydenta W. z wnioskiem o zawieszenie postępowania ze względu na toczące się sprawy o stwierdzenie nieważności umowy notarialnej Repertorium [...]z dnia [...] października 2001 r. (sygn. akt [...] [...]) oraz sprawy ze skarg na czynności komornika w sprawie [...] o sygn. akt [...], [...], [...], [...], [...] dotyczące eksmisji wymienionej.
Prezydent W., działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. odmówił zawieszenia przedmiotowego postępowania. M. Z.-P. zaskarżyła powyższe postanowienie.
Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie organu I instancji.
Skargą M. Z.-P. zaskarżyła powyższe postanowienie Wojewody wnosząc o jego uchylenie i zawieszenie postępowania w sprawie na podstawie art. 97 pkt 4 k.p.a. Zarzuciła postanowieniu nierozpoznanie istoty sprawy, nie wzięcie pod uwagę nieważności aktu notarialnego oraz nieważności wyroku zaocznego orzekającego o jej eksmisji z lokalu przy ul. K.. Ponadto zarzuciła naruszenie zasady prawdy obiektywnej i zasady równości stron.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W dniu 30 lipca 2013 r. Prezydent W. orzekł o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. K. [...] W. Decyzją z dnia [...] września 2013 r. Wojewoda Mazowiecki utrzymał tę decyzję w mocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że postanowienie organu lI instancji musiało zostać wyeliminowane w porządku prawnego, albowiem zgodnie z treścią art. 101 § 3 k.p.a. zażalenie przysługuje tylko na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. organ I instancji odmówił zawieszenia postępowania. Postanowienie zawierało pouczenie o możliwości wniesienia zażalenia, z której to możliwości skorzystała skarżąca. Niemniej jednak z uwagi na treść art. 101 § 3 k.p.a. pouczenie to było błędne, a wniesienie zażalenia przez skarżącą niedopuszczalne, nie mogło więc spowodować rozpoznania zażalenia przez organ II instancji.
Sąd podniósł ponadto, że zarzuty zawarte w skardze mają charakter merytoryczny i mogą zostać rozpoznane podczas kontrolowania decyzji organu II instancji, utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o wymeldowaniu skarżącej z przedmiotowego lokalu, wydanej po wniesieniu skargi w sprawie niniejszej.
Skargą kasacyjną Wojewoda Mazowiecki zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie do rozpoznania sprawy, gdy droga sądowa była niedopuszczalna, co w konsekwencji skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi;
- 2) art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie tj. nieodrzucenie skargi w przypadku gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, które to naruszenia miału istotny wpływ na wynik sprawy.
Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zaskarżone postanowienie nie należy do żadnej z kategorii postanowień wymienionych w art. 3 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dotyczy kwestii incydentalnej, nie kończy postępowania, nie rozstrzyga sprawy co do istoty, niedopuszczalne więc było złożenie skargi do sądu administracyjnego. Na wydane w toku postępowania administracyjnego postanowienie stronie służy zażalenie, gdy kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zgodnie z art. 101 § 3 k.p.a. zażalenie służy tylko na postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania, czyli na postanowienia tamujące bieg postępowania administracyjnego. Przedmiotowe postanowienie nie należało do tego rodzaju postanowień i zgodnie z 142 k.p.a. mogło zostać zaskarżone tylko w odwołaniu od decyzji kończącej sprawę. Zatem wniesienie skargi, bez wyczerpania drogi odwoławczej, było w przedmiotowej sprawie niedopuszczalne.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. Z.-P. wniosła o odrzucenie zarzutów w niej zawartych, utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku i zasądzenie zwrotu kosztów sądowych i zastępstwa procesowego od Wojewody.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.
Przedmiotem dokonanej przez Sąd I instancji oceny w niniejszej sprawie było postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], którym, po rozpoznaniu zażalenia M. Z. - P., utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. odmawiające zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania.
Zgodnie z treścią art. 101 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonego postanowienia, na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie. Powyższe brzmienie art. 101 § 3 k.p.a. nadała nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego dokonana ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), która weszła w życie w dniu 11 kwietnia 2011 r., zmieniając dotychczasowe brzmienie: "na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania służy stronie zażalenie". Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela znajdujący swoje potwierdzenie w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym na gruncie znowelizowanego art. 101 § 3 k.p.a. ukształtowana została możliwość zaskarżenia jedynie postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego oraz postanowienia o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania (por. np. wyrok NSA z 18 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 2296/12; wyrok NSA z 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 862/13; postanowienie NSA z 5 września 2013 r. sygn. akt I OSK 1899/13).
Wobec powyższego należy stwierdzić, że skoro obowiązujące w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia przepisy procedury administracyjnej nie przewidywały samoistnego środka zaskarżenia od postanowień odmawiających zawieszenia postępowania, to środek ten stronie nie przysługiwał. Powyższe stanowisko podzielił Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku i w konsekwencji wyeliminował z obrotu prawnego postanowienie Wojewody, którym rozpoznano zażalenie na postanowienie Prezydenta z dnia [...] kwietnia 2013 r.
Nie można zgodzić się przy tym ze stanowiskiem wyrażonym w skardze kasacyjnej, zgodnie z którym Sąd I instancji rozpoznał merytorycznie skargę M. Z.-P.. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika jednoznacznie czysto formalna przyczyna uchylenia postanowienia Wojewody z dnia [...] czerwca 2013r., tj. niedopuszczalność zażalenia z przyczyn przedmiotowych. Podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. organ zobligowany jest do badania, w pierwszej kolejności, dopuszczalności odwołania, która jest określana przesłankami podmiotowymi i przedmiotowymi. Przesłanki podmiotowe to wniesienie zażalenia przez legitymowany podmiot, przesłanki przedmiotowe natomiast (z którymi mamy do czynienia w niniejszej sprawie) - to wniesienie zażalenia od orzeczenia, którego zaskarżenie przewidują przepisy prawa (por. wyrok NSA z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 316/08).
Mając powyższe okoliczności na względzie, a przede wszystkim fakt wyeliminowania zaskarżonym wyrokiem z obrotu prawnego wadliwego postanowienia Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2013 r., Naczelny Sąd Administracyjny uznał uchylenie zaskarżonego wyroku za niecelowe. Z tych przyczyn nieuwzględniono zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.