Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. II SA/Gl 1165/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę T. S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych przyjętych przez Sąd I instancji:
Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 kpa w związku z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm. – dalej jako: "ustawa o ewidencji ludności") Burmistrz Żywca orzekł o zameldowaniu M. S. wraz z nieletnim synem M. S. na pobyt stały, w lokalu przy ul. W. [...] w Ż. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że bezspornym jest fakt zamieszkiwania od września 2012 r. M. S. wraz z małoletnim synem M. S. w lokalu przy ul. W. [...] w Ż. Potwierdza to w całości zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności zeznania osób biorących udział w postępowaniu. W ocenie organu istniały podstawy do ich zameldowania w tym lokalu na pobyt stały chociaż właścicielka nieruchomości T. S. odmówiła potwierdzenia na formularzu meldunkowym faktu ich pobytu i sprzeciwiła się zameldowaniu.
W odwołaniu od tej decyzji T. S. zarzuciła naruszenie art. 365 Kpc poprzez jego niezastosowanie oraz z naruszenie art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż zamieszkiwanie zameldowanych osób odpowiada stanowi "pobytu stałego". Wskazała na postanowienie zabezpieczające Sądu Rejonowego w Ż. z dnia [...] października 2012 r. w sprawie z wniosku P. R. przy uczestnictwie T. S. o podział ich majątku wspólnego, którym m. in. zakazano wnioskodawcy użyczania pomieszczeń w budynku przy ul. W. [...] w Ż. jakimkolwiek osobom trzecim, a w szczególności zameldowania tam tych osób bez zgody uczestniczki postępowania. Pobytu w tym domu M. S. i małoletniego M. S. nie można traktować zatem jako pobytu legalnego, uprawniającego do ich zameldowania. Nielegalny pobyt nie stwarza podstaw do zameldowania. Podniosła, że orzeczony przez sąd cywilny zakaz należy traktować na równi z wyrokiem eksmisyjnym.
Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Wojewoda Śląski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy potwierdził ustalenia faktyczne dokonane przez organ pierwszej instancji. W odniesieniu do zarzutów odwołania Wojewoda Śląski stwierdził, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego brak jest podstaw do uznania, iż M. S. wraz z synem weszli w posiadanie lokalu położonego przy ul. W. [...] w Ż. nielegalnie. Stwierdził, że wprawdzie właścicielka lokalu wyrażała sprzeciw wobec ich pobytu i zameldowania, jednakże lokal został im udostępniony za zgodą osoby do tego uprawnionej, tj. P. R., który posiada prawo dożywotniego nieodpłatnego użytkowania nieruchomości. Organ odwoławczy stwierdził, że postanowienie zabezpieczające Sądu Rejonowego w Ż. powołane w odwołaniu zostało wydane [...] października 2012 r., a tymczasem M. S. wraz z synem zamieszkali w spornym lokalu z końcem sierpnia 2012 r. Z tego też powodu brak jest zdaniem Wojewody podstaw, aby poddać pod rozwagę ocenę legalności pobytu tych osób w spornym lokalu i zasadność zastosowania art. 365 § 1 Kpc, który zobowiązuje organy administracji publicznej do stosowania się do prawomocnych orzeczeń sądowych.
Zdaniem organu odwoławczego brak było również podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o podział majątku wspólnego T. S. i P. R., gdyż wynik tego postępowania nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa.
W skardze do sądu administracyjnego T. S. powtórzyła zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodatkowo stwierdziła, że prawo do zameldowania na pobyt stały dotyczy sytuacji, w których pobyt w danym lokalu z zamiarem trwałego w nim przebywania obejmuje okres faktycznego zamieszkiwania trwający przynajmniej 3 miesiące. Skoro jeszcze przed upływem tego terminu zostało wydane przez sąd cywilny postanowienie zabezpieczające, to w dacie wydania decyzji o zameldowaniu pobyt osób tą decyzją objętych należało uznać za "nielegalny", co wykluczało zameldowanie.
Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał skargę za niezasadną stwierdzając, że wobec brzmienia art. 9 ust 2 b ustawy o ewidencji ludności bez znaczenia jest fakt, że na zameldowanie uczestniczki postępowania i jej syna nie wyraziła zgody T. S. w sytuacji gdy zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności była ona zobowiązana potwierdzić jedynie fakt ich pobytu pod ww. adresem. Odmowa dokonania takiego potwierdzenia w sytuacji faktycznego pobytu nie stanowi zaś przeszkody do podjęcia decyzji o zameldowaniu. Stanowi jedynie przeszkodę do dokonania zameldowania w formie czynności materialno-technicznej – na podstawie art. 47 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności.
Sąd nie podzielił poglądu skarżącej jakoby zachowanie M. S. i jej syna miało bezprawny charakter. Zamieszkali oni bowiem w lokalu za zgodą P. R. (byłego męża skarżącej), który zajmował go zgodnie z przysługującym mu i ujawnionym w księdze wieczystej prawem nieodpłatnego dożywotniego użytkowania działki na którym znajduje się budynek przy ul. W. [...] w Ż..
Odnosząc się do postanowienia zabezpieczającego Sądu Rejonowego w Ż. z dnia [...] października 2012 r. sygn. akt [...] Sąd stwierdził, że z uwagi na jego datę nie mogło ono odnosić się do uczestników postępowania skoro zamieszkali oni w lokalu za zgodą byłego męża skarżącej już pod koniec sierpnia 2012 r. Bez znaczenia dla legalności kontrolowanego zameldowania miał też zdaniem Sądu, sformułowany w tym postanowieniu zakaz zameldowania w budynku przy ul. W. [...] w Ż. osób trzecich bez zgody skarżącej, w sytuacji gdy został on skierowany do P. R., który nie jest organem meldunkowym i to nie on wydał decyzję o zameldowaniu.
W skardze kasacyjnej od tego wyroku T. S. zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj.:
- - art. 365 Kpc poprzez błędną wykładnię i uznanie, że organy meldunkowe nie mają obowiązku respektowania prawomocnego orzeczenia Sądu,
- - art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, będące konsekwencją powyższego naruszenia polegające na błędnej wykładni i nieuwzględnieniu, że postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia ustanawiające zakaz zameldowania wyłącza "zamiar" w rozumieniu tego przepisu,
- - art. 11 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie, ze P. R. w chwili potwierdzenia pobytu przez uczestniczkę postępowania i jej syna był osobą niemającą tytułu prawnego do lokalu.
Z uwagi na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniosła, że rozstrzygnięcie Sądu I instancji stoi w oczywistej sprzeczności z postanowieniem zabezpieczającym Sądu Rejonowego w Ż., bowiem idąc tokiem rozumowania Sądu I instancji należałoby stwierdzić, że prawomocne przeczenia sądów wobec braku obowiązku ich respektowania przez inne organy są nieegzekwowalne, a wykonanie ich zależy wyłącznie od dobrej woli osoby, do której są skierowane. W ocenie skarżącej kasacyjnie pobyt uczestniczki postępowania i jej syna w lokalu wobec prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Ż. w chwili zameldowania był pobytem nielegalnym. To z kolei uniemożliwia zaistnienie przesłanki zamiaru po stronie uczestników. Prawomocny zakaz przebywania osób trzecich na nieruchomości będącej własnością skarżącej kasacyjnie wywiera jej zdaniem taki same skutki jak wyrok eksmisyjny, czy wyrok o wydanie nieruchomości. Skarżąca kasacyjnie nie zgodziła się ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż brak zgody właściciela nieruchomości nie stanowi przeszkody do zameldowania. Taka wykładnia art. 11 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności czyniłaby tę normę prawną sprzeczną z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze kasacyjnej podstaw i zarzutów kasacyjnych. Analizowana pod tym kątem skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.
W świetle ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych obowiązek meldunkowy, obejmujący zameldowanie i wymeldowanie się z pobytu stałego lub czasowego, wynika z przepisów prawa i nie wymaga konkretyzacji w decyzjach administracyjnych. Zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie z pobytu stałego i czasowego jest jedynie rejestracją danych o miejscu pobytu osoby co oznacza, iż nie rodzi ono ani nie pozbawia uprawnień do lokalu. Organ meldunkowy jedynie gromadzi informacje w postaci danych o miejscu pobytu konkretnej osoby. Na tej podstawie ewidencja ludności rejestruje faktyczne dane dotyczące miejsca pobytu osoby. Ewidencja ludności nie odzwierciedla stanu prawnego lokalu, a jedynie fakt przebywania w nim danej osoby. Wykonanie obowiązku meldunkowego w postaci zameldowania lub wymeldowania polega na zgłoszeniu wymaganych danych (art. 9 ust. 1, art. 10, art. 15 ustawy o ewidencji) właściwemu organowi, który dokonuje ich rejestracji, będącej czynnością materialno-techniczną, rodzącą skutki prawne.
Konstrukcja skargi kasacyjnej została oparta na zarzutach obrazy przepisów prawa materialnego - art. 6 ust.1 poprzez błędną jego wykładnię i art. 11 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie oraz przepisu art. 365 Kpc poprzez błędną wykładnię.
Skarżąca kasacyjnie nie stawia zarzutu błędnych ustaleń stanu faktycznego, zatem stan faktyczny ustalony zaskarżonym wyrokiem, jest dla Naczelnego Sąd Administracyjnego wiążący.
Odnosząc się do postawionych zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego – art.6 ust.1 i art. 11 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności należy zauważyć, iż są one w swojej treści powiązane z wywiedzionym zarzutem naruszenia art. 365 Kpa, ponieważ skarżący kasacyjnie wskazuje na,, nielegalność ‘’ pobytu M. S. w przedmiotowym lokalu w kontekście postanowienia Sądu Rejonowego w Ż. z dnia [...] października 2012 roku oraz braku zgody właścicielki nieruchomości na jej zameldowanie.
Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika, że M. S. wraz z jej synem M. zamieszkała w lokalu przy ul. W. [...] w Ż. w sierpniu 2012 roku. Zgodnie z art. 11 ust.2 ustawy o ewidencji ludności, przy zameldowaniu na pobyt stały osoba zgłaszająca przedstawia potwierdzenie pobytu w lokalu dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący prawem do lokalu.
Do przedmiotowego lokalu wprowadziła się ona za zgodą P. R. potwierdzoną w formularzu zgłoszenia zameldowania, który posiada do przedmiotowej nieruchomości ujawnione w księdze wieczystej prawo nieodpłatnego dożywotniego użytkowania. Co prawda właścicielka nieruchomości T. S., która pozostaje w sporze prawnym z P. R. nie wyrażała zgody na zameldowanie M. S. w przedmiotowej nieruchomości, ale w okolicznościach tej sprawy nie możemy mówić, że doszło do sankcjonowania samowoli, a więc sytuacji będącej następstwem naruszenia posiadania, czy wręcz przestępstwa polegającego na naruszeniu miru domowego oraz doszło do zameldowania osób, które przemocą, w sposób przestępczy wdarły się do lokalu (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2012 roku, sygn. akt II OSK 2173/10; z dnia 25 września 2008 r., sygn. akt II OSK 1069/07, z dnia 15 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 773/06). M. S. zamieszkała w przedmiotowym lokalu wraz z synem za wiedzą i zgodą osoby, która dysponowała prawem do przedmiotowego lokalu.
Nie można zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że doszło do naruszenia przepisu art. 365 Kpa poprzez błędną wykładnię przepisu poprzez uznanie, iż organy meldunkowe nie mają obowiązku respektowania prawomocnego orzeczenia sądu.
W dniu [...] października 2012 roku Sąd Rejonowy w Ż. wydał w trybie zabezpieczenia postanowienie zakazujące P.R. między innymi użyczania pomieszczeń w budynku znajdującym się na nieruchomości jakimkolwiek osobom trzecim, w tym w szczególności zameldowywania tam osób trzecich bez zgody uczestniczki. Zgodnie z art. 365 § 1 Kpc orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również organy administracji publicznej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zakaz wyrażania zgody przez P. R. na wyrażanie zgody na zameldowanie w lokalu przy ul. W. w Ż. osób trzecich, który wynika z postanowienia sądu z [...] października 2012 roku mógł dotyczyć i odnosić się do sytuacji mających miejsce po dacie wydania przedmiotowego postanowienia i nie mógł wywierać skutku w stosunku do wcześniej wyrażonej zgody.
P. R. zgodę na zameldowanie M. S. wraz synem na przedmiotowej nieruchomości wyraził jeszcze przed datą wydania przedmiotowego postanowienia. Z tego też względu zarzut nieuwzględnienia postanowienia sądu cywilnego, a tym samym naruszenia art. 365 Kpc przez organ, a także przez sąd administracyjny, nie znajduje swojego usprawiedliwienia.
Z wymienionych wyżej względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.