Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 411/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Łodzi oddalił skargę [...] (dalej: Spółka) na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej: PWIS) w Łodzi z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wprowadzenia do obrotu produktów o nazwie "Jabłkowy Powiew Ekstrakt", "Ekstrakt Krzesłoklej", "Pomarańczowy Bród", "Pomarańczowy Kryształ" (w wyroku oczywiście błędnie użyto określenia "Ekstrat" zamiast "Ekstrakt") na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań ich bezpieczeństwa oraz zatrzymania ich. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Decyzją nr 1 z dnia [...] października 2012 r. ([...]) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny (dalej: PPIS) w Pabianicach po przeprowadzeniu w dniu 25 października 2012 r. kontroli w sklepie w Pabianicach przy ul. [...], należącym do spółki [...] wstrzymał wprowadzanie do obrotu następujących produktów: "Jabłkowy Powiew Ekstrakt", "Ekstrakt Krzesłoklej", "Pomarańczowy Bród", "Pomarańczowy Kryształ", na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań ich bezpieczeństwa, tj. do dnia 30 kwietnia 2013 r. oraz zatrzymał ww. produkty. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ ten wskazał, że są to produkty, co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, iż mogą one stwarzać zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego. Podniesiono ponadto, że w lokalu tym, noszącym uprzednio inną nazwę i prowadzonym przez spółkę o innej nazwie oferowano produkty o innych nazwach, ale po przeprowadzeniu ich badań w Narodowym Instytucie Leków (NIL) w Warszawie ustalono, że stanowiły one tzw. środki zastępcze w rozumieniu przepisów o zapobieganiu narkomanii. Na terenie Pabianic odnotowano hospitalizację osoby po zażyciu środka zastępczego. To także uzasadniało działanie nagłe, jak również opatrzenie decyzji rygorem natychmiastowej wykonalności.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka.
Następnie, decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., PWIS w Łodzi, działając m. in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.), utrzymał w mocy decyzję PPIS w Pabianicach z dnia [...] października 2012 r. o wstrzymaniu wprowadzania do obrotu przez Spółkę produktów o nazwach "Jabłkowy Powiew Ekstrakt", "Ekstrakt Krzesłoklej", "Pomarańczowy Bród", "Pomarańczowy Kryształ" na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań ich bezpieczeństwa, tj. na okres do dnia 30 kwietnia 2013 r. oraz o zatrzymaniu ww. produktów. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 4 pkt 27 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1485 ze zm. – w decyzji nie powołano tekstu jednol. tej ustawy – Dz. U. z 2012, poz. 124 ze zm.), przez środek zastępczy rozumie się substancję pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślinę, grzyb lub ich cześć, zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa.
Natomiast zgodnie z art. 27c ust. 6 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ze zm., dalej uPIS) właściwy inspektor w przypadku stwierdzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia zakazuje w drodze decyzji, wytwarzania produktu lub wprowadzania do obrotu, a także nakazuje wycofanie produktu z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań bezpieczeństwa.
Organ odwoławczy wskazał, że zabezpieczone próbki produktów zostały przekazane do NIL w Warszawie. Przeprowadzone badania wykazały w składzie tych produktów występowanie śladowe ilości substancji wskazujących działanie psychoaktywne i stanowiące zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Tym samym zasadne było zastosowanie rygoru natychmiastowej wykonalności, na podstawie art. 108 § 1 K.p.a. i odstąpienie od zasady wyrażonej w art. 10 § 1 K.p.a. Ponadto organ wyjaśnił, że strona nie złożyła skutecznego sprzeciwu w trybie art. 84c ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220. poz. 1447 ze zm., dalej Usdg).
W skardze na powyższą decyzję do WSA w Łodzi skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie:
- - art. 10 § 1, art. 81 K.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji;
- - art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. w sposób istotnie wpływający na treść rozstrzygnięcia poprzez brak właściwego uzasadnienia decyzji na płaszczyźnie uzasadnienia faktycznego;
- - art. 79, art. 80 ust. 1, art. 79b, art. 82 Usdg poprzez przeprowadzenie kontroli w sposób niezgodny z przepisami prawa;
- - art. 77 ust. 6 Usdg poprzez wydanie decyzji na podstawie dowodów pozyskanych w wyniku kontroli przeprowadzonej z rażącym naruszeniem przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, w tym art. 84c cyt. ustawy polegający na nierozpoznaniu w sposób zgodny z prawem złożonego sprzeciwu i niewstrzymanie czynności kontrolnych po złożeniu zawiadomienia o wniesieniu sprzeciwu przez przedsiębiorcę;
- - art. 27c ust. 1 i 3 uPIS poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, mimo braku przesłanki uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi.
Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę PWIS w Łodzi wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W motywach wyroku oddalającego skargę WSA w Łodzi stwierdził, że istniało uzasadnione podejrzenie, że produkty "Jabłkowy Powiew Ekstrakt", "Ekstrakt Krzesłoklej", "Pomarańczowy Bród", "Pomarańczowy Kryształ" stanowią zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Wskazuje na to fakt hospitalizacji osób po spożyciu podobnych produktów nabywanych w sklepach prowadzonych przez [...], której właścicielem jest R. G., będący także właścicielem skarżącej Spółki. Sąd I instancji uznał, że organy administracji miały uzasadnione podejrzenie, że sporne produkty stanowią zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi.
Należy dodać, że produkty te miały podobną strukturę (susz, proszek) i podobne opakowanie jak zatrzymane dwa miesiące wcześniej w tym samym lokalu sklepowym środki zastępcze, różne były tylko nazwy produktów. Na opakowaniach nie było także informacji o zagrożeniach związanych z używaniem produktów. Podejrzenie organów, że wszystkie produkty mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi potwierdziła opinia NIL w Warszawie z 10 grudnia 2012 r. Z opinii tej wynika, że wszystkie produkty zawierały substancje będące środkami zastępczymi. Podniesiono również, że w przypadku gdyby decyzji nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności strona skarżąca, do chwili kiedy decyzja stałaby się ostateczna, mogłaby nadal sprzedawać produkty stwarzające zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego.
Sąd I instancji wskazał ponadto, że strona skarżąca faktycznie nie została zawiadomiona o zamiarze wszczęcia kontroli, lecz organ administracji był uprawniony do odstąpienia od takiego zawiadomienia z uwagi na sytuację określoną w art. 79 ust. 2 pkt 5 Usdg. Przeprowadzenie kontroli było bowiem uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia i zdrowia co zostało omówione we wcześniejszej części rozważań.
Zaznaczono, że strona skarżąca w dniu 25 października 2012r. nie złożyła sprzeciwu w sposób określony w art. 84c ust. 1 Usdg, gdyż sprzeciw taki należy złożyć do organu podejmującego i wykonującego kontrolę, czyli do PPIS w Pabianicach, a nie do osób wykonujących czynności kontrolne.
Skargą kasacyjną reprezentowana przez pełnomocnika Spółka zaskarżyła w całości ww. wyrok.
1. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej Ppsa) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego w postaci art. 27c ust. 1 ustawy o PIS, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi i uznanie, że istniało uzasadnione podejrzenie, że produkty objęte skarżonymi decyzjami stanowią zagrożenie dla zdrowia i życia, przy czym okoliczności powołane przez sąd wojewódzki i organy administracji nie dotyczą w ogóle produktów będących przedmiotem decyzji, dotyczą innej osoby prawnej - spółki [...], a dowody na podstawie których organ wydał decyzję, dotyczą innego podmiotu obrotu gospodarczego i zostały przeprowadzone przed wszczęciem postępowania administracyjnego, przy czym jako dowód sąd I instancji uznał okoliczność, że w stosunku do innej osoby prawnej "prowadzone jest postępowanie w zakresie wprowadzania do obrotu środków zastępczych", jako dowód uznano także ocenę stanu prawnego wydaną przez instytut badań, który nie miał uprawnień do określania czy dana substancja spełnia definicję ustawową środka zastępczego;
2. na podstawie art. 174 pkt 1 Ppsa zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego w postaci art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu przez sąd wojewódzki, że produkty są środkami zastępczymi, wyłącznie na podstawie opinii wydanej przez NIL w Warszawie w sprawie innych rzekomo podobnych produktów, która to opinia nie uwzględniała koniecznej spełnienia przesłanki ustawowej dla uznania, że produkt jest środkiem zastępczym, jaką jest "używanie" produktu "zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa", której to przesłanki organy, ani sąd nie wykazali, stwierdzając za opinią, że produkty są środkami zastępczymi;
3. na podstawie art. 174 pkt 1 Ppsa zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego w postaci art. 77 ust. 6 w zw. z art. 84c ust. 5, art. 79, art. 80 ust. 1, art. 79a oraz art. 82 Usdg, polegające na niewłaściwym zastosowaniu przepisów i oddaleniu skargi, mimo że skarżone decyzje były oparte na ustaleniach poczynionych w oparciu o dowody z kontroli przeprowadzonej z rażącym naruszeniem przepisów ustawy, a organ kontrolny wbrew bezwzględnie obowiązującym przepisom ustawy nie wstrzymał prowadzenia dalszych czynności kontrolnych po złożeniu pisemnego zawiadomienia o złożeniu sprzeciwu na czynności kontrolne, a następnie nie rozpatrzył - zgodnie z przepisami prawa - złożonego sprzeciwu, a także poprzez uznanie przez sąd a quo, że strona nie złożyła sprzeciwu w dniu 25 października 2013 r., mimo, że następnie stwierdził, że "faktycznie sprzeciw został złożony w dniu 25 października 2013 r.", ale kontrola była już zakończona, mimo że kontrola została wszczęta w dniu 25 października 2013 r. i była kontynuowana, organ zabezpieczał produkty, przekazał je na badania, dokonywał analizy dokumentów, "bezzasadne zatem było twierdzenie, że kontrola trwała 15 minut";
4. na podstawie art. 174 pkt 1 Ppsa zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego w postaci art. 84c ust. 1 w zw. z art. 84c ust. 2 Usdg, poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na sprzecznych ze sobą wewnętrznie twierdzeniach sądu, o tym że "strona skarżąca w dniu 25 października 2013 r., nie złożyła sprzeciwu (...) sprzeciw należy złożyć do organu podejmującego i wykonującego kontrolę, czyli do PPIS w Pabianicach, a nie do osób wykonujących czynności kontrolne. Faktycznie sprzeciw został złożony w dniu 25 października 2012 r.", przy czym sąd a quo pominął normę art. 84c ust. 2 Usdg stanowiącą o tym, że "o wniesieniu sprzeciwu przedsiębiorca zawiadamia na piśmie kontrolującego", co przedsiębiorca uczynił w czasie trwania kontroli, za pośrednictwem Bartłomieja Wojtasa, składając w trakcie trwania kontroli kontrolującym "zawiadomienie o złożeniu sprzeciwu";
5. na podstawie art. 174 pkt 2 Ppsa zaskarżonemu wyrokowi zarzucono mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisu postępowania w postaci art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. przez oddalenie skargi przez sąd, mimo jej zasadności i zaakceptowanie w ten sposób naruszeń procedury, do których doszło w toku rozpoznawania sprawy, a polegających na tym, że organy administracji nie uzasadniły decyzji "na płaszczyźnie uzasadnienia prawnego", nie wyjaśniły podstawy prawnej i zaistnienia wszystkich przesłanek powołanych przepisów prawa, nie odniosły się do wszystkich zarzutów stawianych skarżonym decyzjom, w tym na powoływanie się przez organ na fakty dotyczące innej osoby prawnej czy celowe niestosowanie przepisów Usdg w toku prowadzonych czynności kontrolnych, będących podstawą wydanych decyzji, a także nieuzasadnienie zaistnienia bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia, mimo że sąd powołuje się na tę okoliczność i traktuje ją tożsamo jak "uzasadnione podejrzenie zagrożenie zdrowia i życia";
6. na podstawie art. 174 pkt 2 Ppsa zaskarżonemu wyrokowi zarzucono mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisu postępowania w postaci art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. przez oddalenie skargi przez sąd, mimo jej zasadności i zaakceptowanie w ten sposób naruszeń procedury, do których doszło w toku rozpoznawania sprawy, a polegających na tym, że organy administracji nie zapewniły stronie postępowania czynnego udziału w sprawie, oraz odstępując od tej zasady nie uzasadniły przesłanki zaistnienia bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub życia;
7. na podstawie art. 174 pkt 2 Ppsa zaskarżonemu wyrokowi zarzucono mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisu postępowania w postaci art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c Ppsa w zw. z art. "135 § 1" Ppsa w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. przez oddalenie skargi przez sąd, mimo jej zasadności i zaakceptowanie w ten sposób naruszeń procedury, do których doszło w toku rozpoznawania sprawy, a polegających na tym, że organy administracji wydały decyzje na podstawie dowodów sprzecznych z prawem, przeprowadzonych przed wszczęciem postępowania oraz dowodów przeprowadzonych już po wydaniu decyzji przez organ I stopnia i podlegających wyłączeniu z mocy art. 77 ust. 6 Usdg;
Skarżąca Spółka na podstawie art. 176 Ppsa i art. 185 § 1 Ppsa wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku w całości, w ten sposób, że wnosi o uchylenie decyzji PWIS w Łodzi z dnia [...] stycznia 2013 r. oraz poprzedzającej ją decyzji PPIS w Pabianicach z dnia [...] października 2012 r. Wnosi również o zasądzenie na rzecz skarżącej Spółki od PWIS w Łodzi zwrotu kosztów postępowania w obu instancjach, w tym zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wyrok WSA w Łodzi naruszył normy prawa materialnego w postaci art. 77 ust. 6 Usdg, gdyż dowody w postaci ustaleń z kontroli czy zajętych w toku kontroli produktów zostały przeprowadzone w toku kontroli przez organ kontroli z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, a zatem nie mogły stanowić dowodu w żadnym postępowaniu administracyjnym dotyczącym skarżącego. Sąd wojewódzki błędnie przyjąć miał za podstawę rozstrzygania w sprawie przepis art. 27c ust. 1 uPIS, przy czym uwzględniono okoliczności odnoszące się do innego podmiotu prawa, niż skarżąca Spółka. Wadliwie nie rozpoznano zarzutów skargi odnoszących się do sprzecznie z prawem prowadzonych czynności kontrolnych, sąd omyłkowo powołał się na przepis art. 84 Usdg, zamiast na art. 84c tej ustawy. Skarga kasacyjna zarzuca, że sąd wojewódzki nie odniósł się poprawnie do kwestii związanych z wniesieniem sprzeciwu wobec czynności kontrolnych.
Organy powoływały się na to, że w sklepie rzekomo uprzednio sprzedawane były środki zastępcze przez spółkę [...], decyzje nie posiadały uzasadnienia "na płaszczyźnie prawnej", nie określono na czym polegać miała bezpośredniość i realność zagrożenia zdrowia lub życia w prowadzonej działalności gospodarczej. Skoro skutecznie wniesiono zawiadomienie o wniesieniu sprzeciwu wobec czynności kontrolnych, to wszelkie dowody uzyskane w wyniku tych czynności nie mogły stanowić podstawy faktycznej orzekania w sprawie.
W odpowiedzi PWIS w Łodzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie i zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W ocenie organu zarzuty skargi kasacyjnej stanowią w istocie powtórzenie zarzutów skargi, wyrok WSA w Łodzi jest prawidłowy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 Ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 Ppsa, obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, opubl. ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).
W niniejszej sprawie żadnej z wymienionych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania Sąd się nie dopatrzył, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok ocenić należy, jako sprawiedliwy.
Gdy idzie o zarzut naruszenia przepisów procesowych, skarżąca Spółka ograniczyła się do wskazania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. (ustawa z 14 czerwca 1960 r., w dacie podejmowania decyzji przez PWIS w Łodzi – tekst jednol. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), co miało sprowadzać się do oddalenia skargi i zaakceptowania w ten sposób naruszeń procedury, polegających na tym, że organy administracji nie uzasadniły decyzji "na płaszczyźnie uzasadnienia prawnego". Przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa stanowiącego o podstawie uwzględnienia skargi przez sąd wojewódzki przy dostrzeżeniu innego, niż dające podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia przepisów postępowania, o ile "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" WSA w Łodzi nie stosował, skoro skargę po myśli art. 151 Ppsa oddalił. Nie można podzielić zarzutu, że wadliwie sąd a quo nie dostrzec miał naruszenia art. 107 § 3 K.p.a., gdy idzie o brak uzasadnienia prawnego decyzji obu instancji.
Zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie prawne powinno w szczególności zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. O ile decyzja organu odwoławczego podjęta na podstawie m. in. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. nie zawiera przytoczenia treści wszystkich przepisów procesowych i materialnych, które stanowiły podstawę do orzekania w sprawie, o tyle te przepisy były przywołane in extenso przez PPIS w Pabianicach. Skoro organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, to działał stosując te same przepisy materialnoprawne, co organ niższej instancji.
Nadto wadliwie organ odwoławczy w uzasadnieniu powołał się na przepis art. 27c ust. 6 uPIS, podczas gdy decyzja organu I instancji została podjęta na podstawie art. 27c ust. 1 uPIS. To uchybienie organu odwoławczego nie miało jednak istotnego znaczenia dla uznania, że zaskarżona decyzja naruszała cyt. art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu, który nakazywałby uwzględnienie skargi przez sąd wojewódzki. Także wbrew wywodom skarżącej kasacyjnie Spółki czynionych przy okazji postawienia powyższego zarzutu, organ odwoławczy odniósł się do wszystkich zarzutów stawianych w odwołaniu decyzji organu I instancji. W decyzji organu I instancji wyjaśniono ponadto kwestie związane z prowadzonym postępowaniem w stosunku do spółki [...], która uprzednio prowadziła działalność gospodarczą w tym samym sklepie, co skarżąca kasacyjnie Spółka i podobnie oferowała w sprzedaży produkty uznane następnie przez organy nadzoru sanitarnego za środki zastępcze.
Nie można, w ocenie Sądu, skutecznie zarzucać orzekającym w sprawie organom, że podejmowały prawem niedopuszczalne orzeczenia, chroniąc w ten sposób nabywców produktów, co do których istniało prawdopodobieństwo, iż stanowią środki zastępcze, gdy w tym samym lokalu inny podmiot gospodarczy uprzednio oferował w sprzedaży środki zastępcze. Okoliczność tę utwierdza wynik badania zatrzymanych produktów przez NIL w Warszawie (protokół z 10 grudnia 2012 r.).
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. poprzez oddalenie skargi, gdy organy nie zapewniły stronie prawa do czynnego udziału w sprawie oraz odstępując od tej zasady nie uzasadniły przesłanki zaistnienia bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub życia. Zasadnie WSA w Łodzi w zaskarżonym wyroku zwrócił uwagę, że organy odstąpiły od zasady wynikającej z art. 10 § 1 K.p.a. w aspekcie obowiązku zapewnienia stronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu, ale uczyniły to w zgodzie z obowiązującym prawem, gdyż art. 10 § 2 K.p.a. pozwala na takie odstąpienie, gdy przemawia za tym wzgląd na niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzkiego. Tym zagrożeniem była działalność przedsiębiorcy polegająca na oferowaniu do sprzedaży produktów potencjalnie niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzkiego. Nietrafnie skarżąca kasacyjnie Spółka domaga się, aby odstępstwo od zasady z art. 10 § 1 K.p.a. tłumaczyć "bezpośrednim" zagrożeniem dla życia i zdrowia ludzkiego, skoro w przepisie art. 10 § 2 K.p.a. nie użyto takiego kwantyfikatora.
Dodatkowo przyczyny odstąpienia od tej zasady zostały odnotowane przez organ I instancji w drodze stosownej adnotacji w aktach sprawy. Spółka nie wskazuje ponadto, aby – nawet w razie uznania, że doszło do naruszenia wskazanych przepisów – naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej w I instancji, jak tego wymaga podstawa zarzutu kasacyjnego z art. 174 pkt 2 Ppsa. Te okoliczności czynią powyższy zarzut chybionym.
Zarzut naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. poprzez oddalenie skargi i zaakceptowanie naruszeń procesowych w toku postępowania administracyjnego polegających na posłużeniu się dowodami sprzecznymi z prawem należy rozpoznać łącznie z zarzutami naruszenia wskazanych w petitum skargi kasacyjnej przepisów Usdg – art. 77 ust. 6 w zw. z art. 84c ust. 5, art. 79, art. 80 ust. 1, art. 79a, art. 82 oraz art. 84c ust. 1 w zw. art. 84c ust. 2 cyt. ustawy, albowiem pozostają one w ścisłym związku. W skardze kasacyjnej Spółka wywodzi o wadliwości prowadzonego przez PPIS w Pabianicach postępowania kontrolnego, braku poprawnego rozpatrzenia wniesionego przez przedsiębiorcę sprzeciwu i niezasadności posłużenia się zebranymi w takim postępowaniu kontrolnym dowodami, jak również oparcie się na dowodach uzyskanych już po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Wszystkie te zarzuty w ocenie Sądu nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że zarzut naruszenia przez sąd a quo przepisu art. "135 § 1" Ppsa jest to tyle chybiony, że art. 135 Ppsa nie dzieli się na paragrafy.
Gdy idzie o art. 77 ust. 6 Usdg, to stanowi on, że dowody przeprowadzone w toku kontroli przez organ kontroli z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, jeżeli miały istotny wpływ na wyniki kontroli, nie mogą stanowić dowodu w żadnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karno-skarbowym dotyczącym kontrolowanego przedsiębiorcy. Z cyt. przepisu wynika, że prawodawca wyklucza zatem dowody przeprowadzone w toku kontroli przez organ kontroli z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, ale tylko wtedy, gdy miały istotny wpływ (podkr. Sądu) na wyniki kontroli. Strona skarżąca na taki istotny wpływ nie wskazuje, a Sąd nie dostrzega takiej okoliczności w aktach sprawy. Gdy chodzi o zarzut naruszenia przepisu art. 84c ust. 5 Usdg, wedle którego "Wniesienie sprzeciwu powoduje wstrzymanie czynności kontrolnych przez organ kontroli, którego sprzeciw dotyczy, z chwilą doręczenia kontrolującemu zawiadomienia o wniesieniu sprzeciwu do czasu rozpatrzenia sprzeciwu, a w przypadku wniesienia zażalenia do czasu jego rozpatrzenia", to w okolicznościach sprawy jest on chybiony.
Z mocy art. 84c ust. 8 Usdg wynika, że nawet w razie wniesienia sprzeciwu organ kontroli może, w drodze postanowienia, dokonać zabezpieczenia dowodów mających związek z przedmiotem i zakresem kontroli, na czas rozpatrzenia sprzeciwu. Zabezpieczeniu podlegają dokumenty, informacje, próbki wyrobów oraz inne nośniki informacji, jeżeli stanowią lub mogą stanowić dowód w toku kontroli. Z akt sprawy wynika, że dokonano takiego zabezpieczenia produktów, co do których istniało podejrzenie, że stanowią one tzw. środki zastępcze. Z tego względu zawiadomienie o wniesieniu sprzeciwu, doręczone przez pracownika przedsiębiorcy kontrolującym już po zabezpieczeniu produktów, nie miało istotnego wpływu na wyniku kontroli.
Ponadto z protokołu kontroli wynika, że zawiadomienie o wniesieniu sprzeciwu pracownik przedsiębiorcy usiłował doręczyć kontrolującym już po zakończeniu kontroli. Sam sprzeciw został wniesiony 26 października 2012 r. (prezentata wpływu). W aktach sprawy znajduje się ponadto kopia postanowienia PWIS w Łodzi z [...] stycznia 2013 r. uchylająca postanowienie PPIS w Pabianicach z [...] października 2012 r. oraz o umorzeniu postępowania ze sprzeciwu wniesionego przez pełnomocnika spółki. Dodatkowo zauważyć należy, że z uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2014 r., II GPS 3/13 (ONSAiwsa z 2014 r., z. 4, poz.
55) wynika, że na odmowę rozpatrzenia sprzeciwu wniesionego na podstawie art. 84c ust. 1 Usdg nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Nie został przeto naruszony przepis art. 75 § 1 K.p.a., wedle którego jako dowód należy dopuścić wszystko to, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Te okoliczności prowadzą do wniosku, że zarzuty skargi kasacyjnej wyłuszczone w pkt 4, 5 i 8 uznać należy za nieusprawiedliwione.
Naruszenie przepisów art. 27c ust. 1 uPIS oraz art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii należy rozpoznać łącznie. Co się tyczy naruszenia przepisu art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, mającego polegać na tym, że organy nie udowodniły, aby zatrzymane produkty były środkami zastępczymi, albowiem nie wykazano, iż były one używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej, nadto oparcie się na opinii NIL w Warszawie, a dotyczącej "innych rzekomo podobnych produktów", to tak sformułowanego zarzutu nie sposób podzielić. Wedle art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii użyte w ustawie określenia oznaczają "środek zastępczy - substancję pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślinę, grzyba lub ich część, zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych; do środków zastępczych nie stosuje się przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów".
Niesporne jest, że w wyniku kontroli w sklepie Spółki zatrzymano przez organ I instancji produkty o nazwach: "Jabłkowy Powiew Ekstrakt", "Ekstrakt Krzesłoklej", "Pomarańczowy Brud", "Pomarańczowy Kryształ", których konsystencja, wygląd (saszetki), przypominał takie produkty, które zostały uprzednio zatrzymane w tym samym punkcie handlowym (o innej nazwie), prowadzonym przez inny podmiot gospodarczy – spółkę [...], której wspólnikiem był R. G., który z kolei jest prezesem zarządu spółki [...]. Wśród wówczas zatrzymanych produktów stwierdzono środki zastępcze, a stwierdzenie to opierało się na wynikach badań przeprowadzonych w Narodowym Instytucie Leków w Warszawie.
Tym samym istniało uzasadnione podejrzenie, że ujawnione w dniu 25 października 2012 r. podczas kontroli Spółki produkty stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Podejrzenie to utwierdza, jak to uprzednio wskazano, wynik badania zatrzymanych produktów przez NIL w Warszawie. Z mocy art. 27c ust. 1 uPIS "W przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny wstrzymuje, w drodze decyzji, jego wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu lub nakazuje wycofanie produktu z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań jego bezpieczeństwa, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy". Te okoliczności, w ocenie Sądu, zasadnie pozwalały przyjąć organom inspekcji sanitarnej, że zachodziło uzasadnione podejrzenie, opisane w cyt. powyżej przepisie. To zaś z kolei uprawniało do wydania decyzji przez PPIS w Pabianicach, aby wstrzymać wprowadzanie do obrotu oznaczonych produktów oraz ich zatrzymać, celem przeprowadzenia ich badań przez wyspecjalizowane laboratorium. Tym samym zarzuty opisane w pkt 1 i 2 skargi kasacyjnej uznać należy za nieusprawiedliwione.
Powyższe wywody prowadzą do wniosku, że skarga kasacyjna, jako nieusprawiedliwiona podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 Ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 204 pkt 1 Ppsa.