Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 654/09, po rozpoznaniu skargi D. W. na orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie uznania za niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, skargę oddalił.
Jak wynika z uzasadnienia wyroku, pismem z dnia [...] stycznia 2009r. Wojskowa Komenda Uzupełnień Kielce-Śródmieście w K. skierowała szeregowego rezerwy D. W. na badania do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w K. celem ustalenia zdolności do służby wojskowej.
W dniu [...] lutego 2009r. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w K., działając na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 151, poz. 1595 ze zm.), wydała orzeczenie Nr [...], w którym stwierdziła, iż szer. rez. D. W. jest niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju (kat. D – załącznik nr 1 Grupa II). Powołano się na wyniki przeprowadzonych przez Komisję badań, w których rozpoznano u D. W. przebytą, leczoną operacyjnie korekcję przyparcia bocznego rzepki i niestabilność stawu kolanowego prawego z zanikiem mięśnia czworogłowego uda o 3 cm – upośledzające sprawność ruchową (§ 77 pkt 3 załącznika do ww. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej) oraz wzrost powyżej 185 cm (§ 1 pkt 1 załącznika do ww. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej). Zdaniem Komisji, schorzenia te nie pozostają w związku ze służbą wojskową.
Od powyższego orzeczenia D. W. wniósł odwołanie, w którym wyjaśnił, iż kontuzji prawego stawu kolanowego nabawił się w styczniu 2004r. podczas treningu piłkarskiego na zgrupowaniu sportowym. Odwołujący się podniósł, iż po zakończeniu leczenia specjalistycznego odzyskał sprawność ruchową stawu kolanowego, czego wynikiem jest zaświadczenie lekarskie z dnia 20 maja 2006r. oraz zaświadczenie z dnia [...] stycznia 2009r. z zaleceniem zdolności do wznowienia treningów piłkarskich oraz pełnienia służby wojskowej wydane przez specjalistę chirurgii i ortopedii traumatologa z Centralnego Szpitala Klinicznego MSWiA w Warszawie.
Ponadto D. W. nadmienił, iż Komisja Poborowa, przed którą stanął przed powołaniem go do służby wojskowej, otrzymała pełną dokumentację medyczną wraz z historią choroby i nie znalazła żadnych przeciwwskazań, które by mu uniemożliwiały służbę w wojsku, określając jednocześnie stopień jego zdolności do służby wojskowej w przedziale kategorii A, czyli zdolny do służby wojskowej. D. W. wyjaśnił, iż nie odwoływał się od orzeczenia decyzji komisji lekarskiej, ponieważ chciał służyć w wojsku w charakterze żołnierza zawodowego. Dodatkowo odwołujący się stwierdził, iż nie odczuwa żadnych dolegliwości związanych z urazem, który nabył w dzieciństwie. Jego zdaniem, nie ma zatem żadnych przeciwwskazań by nie mógł służyć w wojsku.
Orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2009r. Nr [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w Krakowie, działając na podstawie art. 127 § 1 i art. 138 k.p.a. w zw. z § 22 oraz § 23 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 151, poz. 1595 z późn. zm.), uchyliła orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Krakowie Nr [...] z dnia [...] lutego 2009r. w części ustalonych rozpoznań i orzekła, że szer. rez. D. W. jest niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju (kat. D – wg załącznika nr 2 Grupa II ww. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej). Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska rozpoznała u D. W. przewlekłą pourazową niestabilność przednią II/IIIº stawu kolanowego prawego z chondromalacją stawu rzepkowo-udowego i zanikiem mięśnia czworogłowego uda prawego o 3 cm, upośledzającą sprawność ruchową (§ 77 pkt 6) oraz wzrost powyżej 185 cm (§ 1 pkt 1). Schorzenia te nie pozostają w związku ze służbą wojskową.
W uzasadnieniu decyzji Komisja wyjaśniła, iż z dokumentacji wynika, że w styczniu 2005r. z powodu bocznego przyparcia i chondromalacji IIIº rzepki prawej z niestabilnością przednią I/IIº stawu kolanowego prawego D. W. przebył zabieg artroskopowy stawu kolanowego prawego. Orzeczeniem Powiatowej Komisji Lekarskiej Nr 1 w Kielcach z dnia 19 kwietnia 2007r. został uznany za zdolnego do czynnej służby wojskowej (kat. A). W dniu [...] listopada 2008r. D. W. został wcielony do czynnej służby, a już [...] listopada 2008r. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Poznaniu rozpoznała u niego duże zaniki mięśniowe w obrębie prawego uda oraz znacznego stopnia chondromalację chrząstki rzepki prawego stawu kolanowego po dawno przebytym urazie (§ 64 pkt 2 i § 75 pkt 2) i określiła kategorię D – niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju (orzeczenie Nr [...]). Komisja stwierdziła, że od ww. decyzji D. W. nie odwołał się, co, jej zdaniem oznacza, że zgadzał się zarówno co do treści rozpoznań jak i ustalonej kategorii zdrowia.
W dalszej kolejności Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska podniosła, że w celu zobiektywizowania aktualnego stanu zdrowia w aspekcie zdolności do czynnej służby wojskowej D. W. został wezwany do badań w trybie odwoławczym. Wynik badania ortopedycznego wskazuje na istnienie u niego przewlekłej pourazowej niestabilności przedniej II/IIIº stawu kolanowego prawego z chondromalacją stawu rzepkowo-udowego i zanikiem mięśnia czworogłowego prawego o 3 cm. Komisja wyjaśniła, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, następstwa przebytych urazów należy kwalifikować wg § 77 pkt 5 lub 6. Przypis szczegółowy do tego paragrafu stanowi bowiem, że: "pkt 5 i 6. Kwalifikować następstwa przebytych uszkodzeń wewnątrzstawowych (wiązadeł, łąkotek) powodujące niestabilność, ograniczenie ruchów i upośledzenie sprawności dynamicznej oraz chondromalacją – potwierdzone w badaniach USG, MRI, CT lub RTG".
Mając powyższe na względzie Komisja wskazała, że D. W. przebył uraz stawu kolanowego prawego, skutkujący w obserwacji odległej dużego stopnia niestabilnością (II/IIIº), chonodromalacją rzepki i upośledzeniem sprawności dynamicznej, objawiające się zanikiem mięśnia czworogłowego uda prawego o 3 cm. D. W. był leczony operacyjnie i rehabilitacyjnie, jednakże badania wskazują na większe niż nieznaczne upośledzenie sprawności ustroju. A zatem zgodnie z obowiązującymi przepisami konieczne jest, zdaniem Komisji, zastosowanie kwalifikacji wg § 77 pkt 6, gdzie ustawodawca przewidział tylko kat. D – niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju.
Komisja podkreśliła przy tym, że D. W. pełnił już czynną służbę wojskową (1 miesiąc), jednakże obciążenia fizyczne służby uniemożliwiły jej dalsze pełnienie z powodu dysfunkcji prawego stawu kolanowego objawiające się dużymi zanikami mięśniowymi w obrębie prawego uda oraz znacznego stopnia chondromalacją chrząstki rzepki prawego stawu kolanowego. W obecnym postępowaniu poza również stwierdzonymi dużymi zanikami mięśni i chonodromalacją rzepki, stwierdzono znacznego stopnia niestabilność (II/IIIº) prawego stawu. Powyższe, zdaniem Komisji, upośledza sprawność ustroju w aspekcie czynnej służby wojskowej, związanej z maksymalnymi obciążeniami fizycznymi i powoduje niezdolność do tej służby.
Jednocześnie z uwagi na konieczność uszczegółowienia treści rozpoznania Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w Krakowie uchyliła orzeczenie organu I instancji w tej części z utrzymaniem kategorii D. Z powyższym orzeczeniem nie zgodził się D. W. i pismem z dnia [...] czerwca 2009r. wniósł na nie skargę do sądu administracyjnego w części odnoszącej się do uznania go za niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju. W swojej skardze skarżący powtórzył argumenty podnoszone w odwołaniu i ponownie opisał okoliczności nabycia urazu prawego stawu kolanowego oraz przebieg leczenia i rehabilitacji.
Skarżący stwierdził również, że zarówno decyzja Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Poznaniu, jak i orzeczenia Terenowej oraz Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Krakowie o uznaniu go niezdolnym do służby wojskowej w czasie pokoju są dla niego krzywdzące i działają na jego szkodę, gdyż nie odczuwa żadnych dolegliwości związanych z nabytym w dzieciństwie urazem. Zdaniem skarżącego, nie ma żadnych przeciwwskazań by nie mógł służyć w wojsku. Skarżący wyjaśnił, iż obecnie czuje się zdrowy, posiada prawo jazdy kategorii B, kieruje pojazdami samochodowymi, uprawia sport, chodzi na siłownię i nie odczuwa z tego tytułu żadnych dolegliwości. Przed wstąpieniem do służby wojskowej skarżący pracował w charakterze ochroniarza w biurowcu w Kielcach. Skarżący uważa, że w związku z zaistniałą sytuacją zamknięto mu drogę nawet w pracy cywilnej i jest on osobą bezrobotną bez praw do zasiłku.
W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w Krakowie wniosła o oddalenie skargi.
Komisja stwierdziła, iż w obecnym postępowaniu przeprowadzone badania, poza wcześniej stwierdzanymi zmianami, wykazały większą niż w 2008r. niestabilność stawu opisywaną przez konsultującego jako II/IIIº. Powyższe oznacza, zdaniem Komisji, że stopień nasilenia zmian nie uległ poprawie lecz jest jeszcze większy niż uprzednio i uniemożliwia skarżącemu pełnienie czynnej służby wojskowej. Ponadto stwierdzane w 2008r. inne zmiany w obrębie stawu – chondromalacja rzepki i zaniki mięśniowe nadal się utrzymują, co oznacza, że upośledzenie funkcji stawu ma charakter utrwalony.
W ocenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Krakowie powyższe dowodzi, że stan stawu kolanowego prawego skarżącego upośledza sprawność ruchową ustroju i stanowi przeciwwskazanie do czynnej służby wojskowej ze względu na zbyt duże ryzyko pogorszenia stanu już istniejącego, a zatem zgodnie z obowiązującymi przepisami nakazuje kwalifikację wg § 77 pkt 6, gdzie ustawodawca przewidział kat. D. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w dniu 19 stycznia 2010r. skarżący dodatkowo wyjaśnił, że przyczyną zgłoszenia się do lekarza w trakcie odbywania czynnej służby wojskowej było poparzenie nóg i w związku z tym zdarzeniem zostało zainicjowane postępowanie w sprawie oceny zdolności do służby wojskowej, od którego się nie odwoływał, bo doradzono mu w dowództwie, że lepiej się odwoływać będąc w cywilu. Dodatkowo podkreślił sprzeczność zaskarżonej decyzji z treścią zaświadczenia wydanego przez lekarza ze szpitala MSWiA.
Pełnomocnik organu podniósł, że treść tego zaświadczenia lekarskiego, wydanego przez lekarza który leczył skarżącego po kontuzji w 2005r., nie została poparta wynikami żadnych obiektywnych badań lekarskich.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie skargę oddalił.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji podkreślił, że ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego wynika, iż organ I instancji wydał decyzję na podstawie diagnozy lekarskiej wydanej w oparciu o przeprowadzone na zlecenie organu badania lekarskie przez lekarza specjalistę. Postępowanie dowodowe zostało następnie uzupełnione na etapie postępowania drugoinstancyjnego. Organ II instancji zlecił bowiem przeprowadzenie kolejnych badań przez lekarza specjalistę ortopedę na okoliczność występowania u skarżącego schorzenia. Wynik badania ortopedycznego wskazuje na istnienie u skarżącego przewlekłej pourazowej niestabilności przedniej II/IIIº stawu kolanowego prawego z chondromalacją stawu rzepkowo-udowego i zanikiem mięśnia czworogłowego prawego o 3 cm.
W ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy administracyjne stwierdzając u skarżącego niezdolność do służby wojskowej z powodu rozpoznanego u niego schorzenia stawu kolanowego oraz rzepkowo-udowego prawego, prawidłowo uznały te orzeczenia lekarskie za wiarygodne i wyczerpujące, opierając na nich swoje rozstrzygnięcia. Diagnozy lekarskie, na których podstawie organy administracyjne następnie oparły swe rozstrzygnięcia, w ocenie Sądu spełniają wskazane powyżej wymogi, w szczególności zawierają przekonujące i jednoznaczne uzasadnienie. Potwierdzają też wyniki wcześniejszych badań lekarskich przeprowadzonych u skarżącego w czasie odbywania przez niego zasadniczej służby wojskowej.
Sąd podkreślił, że zakwalifikowanie rozpoznanego u skarżącego schorzenia jako schorzenia z § 77 pkt 6 cyt. rozporządzenia powoduje po stronie organu obowiązek uznania skarżącego za niezdolnego do służby wojskowej. Ustawodawca nie postawia bowiem w tym wypadku organowi administracyjnemu żadnego zakresu uznaniowości, przewidując w odniesieniu do grupy, według której jest kwalifikowany skarżący, tylko jedną możliwość - kategorię D czyli "niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju".
Reasumując Sąd stwierdził, że postępowanie administracyjne przeprowadzone w niniejszej sprawie było prawidłowe. W sposób należyty wyjaśniono stan faktyczny, w pełni czyniąc zadość wymaganiom zawartym w art. 7, 77 § 1 i art. 80 i art. 84 §1 k.p.a., a wydane decyzje są prawidłowo uzasadnione, odpowiadając wskazaniom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Nie doszło także w niniejszej sprawie do naruszenia prawa materialnego, organy administracyjne prawidłowo zastosowały bowiem stanowiące podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia przepisy ustawy z 25 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonawczego do niej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 151, poz. 1595 ze zm.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył D. W., zaskarżając tenże wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt. l lit. b i a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej – p.p.s.a.) w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez niedokładne i powierzchowne, sprzeczne z zasadami swobodnej oceny dowodów ustalenie stanu faktycznego w sprawie, a także wadliwe przyjęcie, iż uraz jakiego doznał skarżący D. W. odpowiada kwalifikacji, o której mowa w przepisie § 77 pkt 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich.
Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu kasacyjnym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że uraz jakiego doznał D. W. nie nosi charakteru upośledzenia sprawności ruchowej. Podkreślono także, że zgodnie z zaświadczeniem lekarskim z dnia [...] maja 2006 r. oraz zaświadczeniem z dnia [...] stycznia 2009 r. wydanym przez specjalistę chirurgii i ortopedii traumatologa z Centralnego Szpitala Klinicznego MSWiA w Warszawie zalecono skarżącemu wznowienie treningów piłkarskich oraz wskazano na możność pełnienia służby wojskowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie znajdowała uzasadnionych podstaw.
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
W pierwszej kolejności wskazania wymaga fakt, iż poza sporem pozostaje to, że w sytuacji stwierdzenia posiadania przez skarżącego schorzenia opisanego w § 77 pkt 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 151, poz. 1595 ze zm.) powoduje po stronie organu obowiązek uznania skarżącego za niezdolnego do służby wojskowej. Ustawodawca nie postawia bowiem organowi administracyjnemu żadnego zakresu uznaniowości, przewidując w odniesieniu do tej grupy, tylko jedną możliwość - kategorię D czyli "niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju".
Podkreślić jednocześnie należy, że zgodnie z treścią art. 133 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Jak przyjmuje się zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym oznacza to, przyjęcie w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu (czynności). Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu (czynności), zasadniczo nie podlega uwzględnieniu.
Odnosząc powyższe rozważania teoretyczne na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż w chwili orzekania przez organy administracji publicznej dokumenty wskazujące na stan zdrowia skarżącego wskazywały w sposób jednoznaczny na fakt, iż posiada on schorzenie, które podlega zakwalifikowaniu do § 77 pkt 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, co z kolei jak podniesiono powyżej obligowało organ do uznania skarżącego za niezdolnego do służby wojskowej. Na skutek bowiem urazu stawu kolanowego prawego u skarżącego wystąpiła przewlekła pourazowa niestabilność przednia (II/IIIo) stawu kolanowego prawego z chonodromalacją stawu rzepkowo-udowego i zanikiem mięśnia czworogłowego uda prawego o 3 cm i mimo leczenia operacyjnego, a także przebytej rehabilitacji, upośledzenie sprawności ustroju jest większe niż nieznaczne. Dowody z dokumentów, których przeprowadzenia żądał skarżący ilustrowały tymczasem aktualny stan zdrowia skarżącego, nie zaś z chwili orzekania przez organy wydające kontrolowane orzeczenia.
Jednocześnie jak niewadliwie wskazywały zarówno organy orzekające w sprawie jak i Sąd pierwszej instancji, czynna służba wojskowa wiąże się z maksymalnymi obciążeniami fizycznymi (często znacznie większymi niż wskazywana przez skarżącego gra w piłkę nożną), co przy schorzeniach występujących u skarżącego uniemożliwia jej pełnienie, gdyż byłoby to niebezpieczne również dla skarżącego.
Tym samym nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut podniesiony w skardze kasacyjnej.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi skargę kasacyjna oddalił.