Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 października 2004 r., sygn. akt II SA/Lu 95/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, oddalił skargę E. i S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], uchylającą w całości decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] w przedmiocie nałożenia na skarżących kary pieniężnej w wysokości 172.363,90 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 142 drzew z działki nr 111 przy ul. [...] w [...].
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podniósł, iż organ odwoławczy uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazał, iż zgodnie z art. 47e ust. 1 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001 r., Nr 99, poz. 1079) władający nieruchomością są obowiązani utrzymywać we właściwym stanie drzewa i krzewy rosnące na nieruchomościach będących w ich władaniu. Obowiązek dbałości o drzewa i krzewy ustawodawca wzmocnił obowiązkiem uzyskania zezwolenia władzy administracyjnej na wycięcie każdego drzewa lub krzewu, poza wymienionymi w art. 47e ust. 4 ustawy, i sankcjami pieniężnymi za wycięcie drzew albo krzewów bez zezwolenia. Na podstawie art. 47k ustawy, właściwy organ administracji publicznej zobligowany jest bowiem wymierzyć administracyjną karę pieniężną w każdym przypadku usunięcia drzew lub krzewów bez zezwolenia, a także ich zniszczenia spowodowanego niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystywaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności, a ponadto zniszczenia spowodowanego niewłaściwą pielęgnacją terenów zieleni, zadrzewień i drzew lub krzewów.
Organ odwoławczy podniósł, iż postępowanie dowodowe przeprowadzone w niniejszej sprawie wykazało, że na działce nr 111 przy ul. [...] w [...], której współużytkownikami są E. i S. B., doszło do usunięcia drzew bez wymaganego prawem zezwolenia Burmistrza Miasta [...]. Wycinka drzew trwała co najmniej od grudnia 2002 r. do końca stycznia 2003 r. kiedy to miały miejsce pierwsze oględziny i już wówczas na nieruchomości nie było ani ściętego drzewa, ani gałęzi, pozostały tylko pnie drzew w ziemi. Drzewa wycinali z polecenia S. B. pracownicy należącej do niego firmy O. Za podstawowy dowód w zakresie ustalenia liczby wyciętych drzew i ich gatunku uznana została opinia biegłego, której skarżący nie kwestionowali. Kolegium nie uznało jednocześnie trafności argumentacji pełnomocnika skarżących, że S. B. polecił usunąć tylko drzewa uszkodzone z przyczyn naturalnych lub uszkodzone przez ciężki sprzęt budowlany.
Po pierwsze dlatego, że taki motyw nie niweczył zarzutu bezprawnego działania, gdyż na usunięcie drzew uszkodzonych (bez względu na przyczyny) trzeba było mieć również zezwolenie, a po drugie dlatego, że zniszczenie drzew spowodowane przez sprzęt mechaniczny jest sankcjonowane przepisami o ochronie zieleni tak samo, jak usunięcie drzewa. Z tych samych powodów Kolegium nie uznało argumentacji, że wycinka drzew była podyktowana wymogami ochrony przeciwpożarowej. Organ odwoławczy wskazał natomiast, że tego rodzaju powody mogłyby stanowić podstawę do ubiegania się o zezwolenie na usunięcie drzew, ale nie mogą spowodować zmiany w ocenie niniejszego stanu faktycznego, a więc tego, że 142 drzewa zostały wycięte bez zezwolenia. Organ odwoławczy podkreślił, iż kara pieniężna za usunięcie drzew bez zezwolenia należy do kategorii tzw. deliktów administracyjnych, co oznacza, że jest wymierzana w razie zaistnienia takiego stanu faktycznego, z jakim ustawa wiąże odpowiedzialność.
Bez znaczenia dla bytu tej odpowiedzialności pozostają pobudki, jakimi kieruje się osoba usuwająca drzewa, nie ma też znaczenia jej stan świadomości co do bezprawności takiego działania. Ze względu na taką konstrukcję odpowiedzialności prawnoadministracyjnej poza sferą oceny organów administracji publicznej pozostają również aspekty, na jakie zwrócił uwagę rzeczoznawca, a więc to, że wycinka drzew nie była dewastacją lecz została przeprowadzona fachowo.
Pomimo braku wad proceduralnych i prawidłowej pod względem merytorycznym oceny stanu faktycznego sprawy dokonanej przez organ I instancji, Kolegium postanowiło uchylić zaskarżoną decyzję i sprawę przekazać temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Uznało bowiem, że jej merytoryczne rozstrzygnięcie kolidowałoby z wyrażonym w art. 139 kpa zakazem orzekania na niekorzyść strony odwołującej się. Kolegium wyjaśniło jednocześnie, iż podjęcie decyzji kasacyjnej uzasadnia przyjęcie przez organ I instancji do ustalenia wymiaru kary przepisów nieobowiązujących w dacie wydania decyzji, tj. przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar. Wskazało, iż zgodnie z ustawą z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085), rozporządzenie z dnia 22 grudnia 1998 r. miało obowiązywać tak długo, aż wejdzie w życie nowe rozporządzenie, ale nie dłużej niż do dnia 30 czerwca 2003 r. Zauważało też, że z dniem 1 lipca 2003 r. weszły w życie przepisy nowego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usuwanie drzew lub krzewów oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów.
Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie E. i S. B. domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi podnieśli iż zimą 2003 r. pracownicy dokonali jedynie porządkującego wycięcia drzew na działce przy ul [...] w [...]. Wskazali, iż w trakcie prac porządkowych usunięto drzewa uszkodzone i suche, przy czym realizowano zalecenia straży pożarnej i dostosowano drzewostan do wymogów nałożonych na bazy paliwowe, określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 20 września 2000 r. Skarżący podnieśli ponadto, iż Burmistrz [...] prowadził postępowanie w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r., które utraciło byt prawny w dniu 30 czerwca 2003 r., a zatem przed wydaniem decyzji z dnia [...] Według skarżących, skoro ustawodawca nie wprowadził do nowego rozporządzenia, które weszło w życie z dniem 1 lipca 2003 r., przepisów przejściowych, to postępowanie w sprawach nie zakończonych w dacie obowiązywania starego rozporządzenia powinny być umorzone. W dacie popełnienia wykroczenia, polegającego na wycięciu drzew, nie obowiązywało bowiem jeszcze rozporządzenie z dnia 26 czerwca 2003 r.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w skardze wskazało, iż nie podziela poglądu skarżących, że wymierzenie kary mogłoby nastąpić w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie rzeczywistego wycięcia drzew. Zauważyło, że warunkiem powstania obowiązku uiszczenia kary pieniężnej jest wydanie decyzji ustalającej tą karę, co oznacza, że jest to decyzja o charakterze konstytutywnym. Nie jest zatem dopuszczalne, by decyzja taka została wydana w oparciu o przepis nieobowiązujący w dacie jej wydania skoro z wyrażonej w art. 6 kpa zasady praworządności wynika powinność działania organów administracyjnych na podstawie przepisów prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie skargę oddalił, a uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazał, iż w niniejszej sprawie podstawowym i zarazem spornym zagadnieniem istotnym dla jej rozstrzygnięcia jest kwestia wskazania właściwego aktu prawnego, w oparciu o który organ I instancji powinien wydać swoją decyzję i ustalenia prawnych konsekwencji zmiany stanu prawnego w okresie od przedmiotowego zdarzenia do daty decyzji pierwszoinstancyjnej. Bezspornym w sprawie jest bowiem fakt, iż dokonano wycięcia 142 sztuk drzew na nieruchomości będącej w użytkowaniu wieczystym skarżących. Niekwestionowaną okolicznością jest również brak zezwolenia właściwego organu na usunięcie tych drzew.
Sąd I instancji zauważył, iż zgodnie z art. 47e ust. 1 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001 r., Nr 99, poz. 1079 ze zm.) władający nieruchomością są obowiązani utrzymywać we właściwym stanie drzewa i krzewy rosnące na nieruchomościach będących w ich władaniu. Do grona tych osób należą również wieczyści użytkownicy danej nieruchomości. Ingerencja w drzewostan (usuwanie drzew lub krzewów) może nastąpić jedynie w sytuacji uzyskania zezwolenia właściwego organu administracji publicznej, a w wypadku usunięcia drzew lub krzewów bez zezwolenia organ ten jest zobligowany wymierzyć administracyjną karę pieniężną. Tryb nakładania kary oraz stawki, według których ustala się jej wymiar określają odpowiednie przepisy wykonawcze.
W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy, organ I instancji słusznie ustalił obowiązek uiszczenia odpowiedniej kwoty tytułem kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia. Sąd I instancji podzielił jednak stanowisko organu II instancji, zgodnie z którym wymiar kary ustalony został w oparciu o już nieobowiązujące przepisy prawa. Wskazał, iż materialną podstawą wydania decyzji administracyjnej powinny być przepisy prawa obowiązujące w dacie jej wydania. Za bezpodstawne uznał tym samym stanowisko organu I instancji, iż należy zastosować przepisy prawa obowiązujące w dacie danego zdarzenia, które już nie obowiązują, jeżeli są one bardziej łagodne dla ukaranego adresata decyzji. Wskazał bowiem, iż nawet przy wykazaniu powyższych pobudek nie można odstąpić od podstawowej zasady, iż organy administracyjne działają w oparciu o prawo obowiązujące w dacie wydania rozstrzygnięcia.
Naruszenie tej zasady stanowi rażące naruszenie prawa i uprawnia organ odwoławczy do zastosowania przepisu art. 139 kpa. Sąd uznał ponadto, iż stanowisko wyrażone w skardze, zgodnie z którym jeśli zdarzenie miało miejsce w czasie obowiązywania aktu prawnego, który przed wydaniem decyzji przestał obowiązywać sprawy wszczęte i prowadzone na tej podstawie powinny być umorzone, jest dowolny i nie znajduje uzasadnienia w regułach stosowania prawa.
W świetle powyższych rozważań Sąd podzielił stanowisko Kolegium, iż w niniejszej sprawie organ I instancji powinien wydać decyzję na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usuwanie drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 99, poz. 906) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 113, poz. 1074).
Za uzasadnione uznał też wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej. Wskazał, iż wprawdzie ze względu na rażące naruszenie prawa przez organ I instancji możliwe byłoby, także w świetle dyspozycji art. 139 kpa, orzeczenie przez organ odwoławczy co do istoty sprawy, nawet gdyby oznaczało to wydanie decyzji na niekorzyść odwołujących się, jednakże w niniejszej sprawie istotne jest to, że jej rozstrzygnięcie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Sąd I instancji zauważył bowiem, że powołane wyżej rozporządzenie. z dnia 6 maja 2003 r. ustala odmiennie, od poprzednio obowiązującego, ustala stawki kar. Przewiduje też korzystniejsze stawki za usunięcie bez zezwolenia drzewa obumarłego.
Skarżący w toku postępowania powoływali się natomiast na okoliczność, że część drzew wyciętych było obumarłych. Tym samym, w niniejszej sprawie konieczne jest dokonanie dodatkowych ustaleń faktycznych i skorygowanie znajdującej się w aktach opinii biegłego poprzez oparcie jej na właściwych przepisach.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę kasacyjną wnieśli E. i S. B., reprezentowani przez pełnomocnika - adwokata.
Pełnomocnik skarżących, zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości, zgłosił zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nie dostrzeżenie konieczności umorzenia postępowania w związku z brakiem możliwości ustalenia wymiaru kary w ponownym postępowaniu przed organem I instancji w przypadku oddalenia skargi. Na tej też podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i umorzenie postępowania w trybie art. 189 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, pełnomocnik skarżących, po przedstawieniu stanu faktycznego niniejszej sprawy, podniósł, iż Sąd I instancji nie zwrócił uwagi na to, że zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar, karę pieniężną za: 1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia, 2) zniszczenie terenu zieleni lub drzew i krzewów, powodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności, ustala się w zależności od rodzaju i powierzchni zieleni, a w odniesieniu do drzew - od ich rodzaju, gatunku, odmiany i obwodu pnia. Stawki kar pieniężnych za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie terenu zieleni, drzew lub krzewów zawiera załącznik do rozporządzenia.
Z treści tego załącznika wynika, że ustalając stawkę jednostkową w złotych za 1 cm bierze się pod uwagę obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości ścięcia. Natomiast według regulacji obowiązującej w chwili wydawania decyzji przez organ I instancji, tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usuwanie drzew lub krzewów, wymierzając karę bierze się pod uwagę obwód pnia ściętego drzewa mierzony na wysokości 130 cm. Pełnomocnik zauważył, iż organ I instancji wydając decyzję z dnia [...] przy ustalaniu wymiaru kary wziął pod uwagę obwód usuniętych drzew w miejscu ich ścięcia. Podstawą określenia obwodów pni był protokół oględzin z dnia 31 stycznia 2003 r. i z dnia 3 lutego 2003 r. Liczba ściętych drzew została poddana weryfikacji w dniu 15 lipca 2003 r. kiedy to biegły specjalista ds. leśnictwa dokonał wizji lokalnej. W jej efekcie 16 lipca 2003 r. została sporządzona opinia dendrologiczna.
Wskazał, iż ani protokoły oględzin sporządzone w dniach 31 stycznia 2003 r. i 3 lutego 2003 r., ani też opinia biegłego nie zawierają wskazania w przedmiocie obwodu ściętych drzew na wysokości 130 cm, gdyż badanie obwodu ściętych drzew na tej właśnie wysokości nie było wówczas potrzebne. Biegły podejmując czynności w lipcu 2003 r. nie miał już natomiast fizycznej możliwości dokonania niezbędnych pomiarów ponieważ ściętych drzew na tym terenie już nie było. Gdyby zatem decyzja organu I instancji została wydana przed 1 lipca 2003 r. nie można by jej stawiać żadnego zarzutu w kwestii ustalenia wymiaru kary. Jednakże wydając decyzję po wskazanej dacie, organ I instancji nie posiadał informacji niezbędnych do określenia wymiaru kary. W tej zaś sytuacji brak było, według pełnomocnika skarżących, podstaw do wydania decyzji o nałożeniu kary. Wskazał, iż jak słusznie zauważył organ odwoławczy, zarówno rozporządzenie z dnia 6 maja 2003 r., jak i rozporządzenie z dnia 26 czerwca 2003 r. nie zawierają żadnych przepisów o charakterze intertemporalnym.
W świetle powyższego, biorąc pod uwagę zaistniałą sytuację, a w szczególności brak danych umożliwiających określenie wymiaru kary,, pełnomocnik skarżących uznał, iż postępowanie należało umorzyć. Taką możliwość dla organu II instancji przewiduje art. 105 § 1 kpa, natomiast dla Sądu art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylając zaskarżoną decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania skupiło się na zagadnieniu podstawy prawnej decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że zakaz orzekania na niekorzyść odwołującego się wymusza takie rozwiązanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Kolegium w przedmiocie podstawy prawnej decyzji organu I instancji a ponadto wyjaśnił, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części i skorygowania znajdującej się w aktach opinii biegłego poprzez oparcie jej na właściwych przepisach.
Ani Kolegium, ani Sąd nie dostrzegły jednak faktu, że nie jest już od dawna realne ustalenie obwodu ściętych drzew na wysokości 130 cm. W praktyce nie jest zatem możliwe wymierzenie kary na podstawie obowiązujących po 1 lipca 2003 r. przepisów prawa. Tym samym postępowanie jako bezprzedmiotowe powinno zostać umorzone, czego jednak nie dokonano. W warunkach niniejszej sprawy nie ma bowiem innej możliwości nałożenia kary niż w sposób wskazany w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 6. maja 2003 r. Próby wydania decyzji w przedmiocie kary administracyjnej w sytuacji braku danych w zakresie obwodu ściętych drzew na wysokości 130 cm prowadzić będą natomiast do nieważności takiej decyzji wobec rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 tej ustawy, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi.
W niniejszej sprawie, pełnomocnik skarżących zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na nie dostrzeżeniu podstaw do umorzenia postępowania sądowego w trybie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i umorzenie postępowania sądowego w trybie art. 189 tej ustawy.
Wniosek pełnomocnika skarżących nie może być uwzględniony, gdyż wniesiona przez niego skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Chybiony jest przede wszystkim zarzut naruszenia przez Sąd przepisu art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi który obliguje Sąd do umorzenia postępowania w sytuacji gdy postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe. Z tego też powodu w niniejszej sprawie nie może mieć zastosowania przepis art. 189 tej ustawy, który co należy zauważyć Naczelny Sąd
Administracyjny zastosowałby niezależnie od wniosku skarżącego, gdyby stwierdził istnienie podstaw do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym.
Wskazać należy, iż bezprzedmiotowość postępowania może wynikać zarówno z przyczyn podmiotowych (np. śmierć strony), jak i przedmiotowych (np. utrata mocy prawnej zaskarżonej do sądu administracyjnego uchwały przed wydaniem wyroku), które powstają bądź na skutek faktów naturalnych bądź zdarzeń prawnych.
W niniejszej sprawie, jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, pełnomocnik skarżących upatruje podstawę do umorzenia postępowania sądowego w domniemanej bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. W jego bowiem ocenie, w związku z oddaleniem skargi na decyzję kasacyjną organu odwoławczego organ I instancji z uwagi na okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie będzie miał możliwości ustalenia wymiaru kary według nowych przepisów.
Wywody skargi w tym zakresie i wyprowadzone na ich podstawie zarzuty, aczkolwiek istotne, gdyż mogą mieć znaczenie w toku dalszego postępowania administracyjnego, w żadnym razie nie podważają zasadności zaskarżonego wyroku.
Zauważyć należy, iż w rozpatrywanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu I instancji była decyzja kasacyjna Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], uchylająca decyzję organu I instancji i przekazująca temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania. Wyjaśnić należy, że badając zgodność z prawem, wydanej na podstawie art. 138 § 2 kpa, decyzji kasacyjnej, sąd administracyjny ocenia jej legalność wyłącznie w zakresie ograniczającym się do wystąpienia przesłanek określonych w powołanym przepisie. Zgodnie natomiast z jego treścią, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, a zatem w sytuacji gdy uzupełnienie postępowania nie jest możliwe w trybie art. 136 kpa.
W niniejszej sprawie organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji w związku z jej podjęciem na podstawie przepisów już nieobowiązujących, i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z uwagi na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w celu zebrania informacji niezbędnych do zastosowania przepisów, które obowiązywały w dacie wydania decyzji organu I instancji.
Zauważyć należy, że Sąd I instancji uznał decyzję organu odwoławczego za zgodną z prawem. Stanowisko to należy podzielić. Rozstrzyganie na tym etapie, czy zebranie przedmiotowych informacji jest możliwe uznać należy bowiem za przedwczesne. O tym przesądzi dopiero postępowanie przeprowadzone przed organem I instancji. Nie można też wykluczyć, że organ ten uzna dalsze postępowanie za bezprzedmiotowe. Wskazać bowiem należy, iż przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, organ odwoławczy nie przesądza treści rozstrzygnięcia sprawy. To organ I instancji, po przeprowadzeniu ponownego postępowania, zgodnego ze wskazówkami organu odwoławczego, decyduje o sposobie jej rozstrzygnięcia.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił legalność zaskarżonej decyzji.
Po pierwsze, Sąd ten właściwie uznał, iż podstawą do uchylenia przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji było jej oparcie na podstawie przepisów już nieobowiązujących w dacie jej wydania. Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 86 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, każdy jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Zasady tej odpowiedzialności określa ustawa. W niniejszej też sprawie podstawę prawną nałożenia na skarżących administracyjnej kary pieniężnej za wycięcie 142 drzew stanowił przepis art. 47k ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001 r., Nr 99, poz. 1079 ze zm.).
Sąd I instancji, słusznie uznał natomiast, iż z uwagi na konstytutywny charakter decyzji nakładającej przedmiotową karę, jej wymiar powinien być określony na podstawie przepisów wykonawczych obowiązujących w dacie wydania decyzji przez organ I instancji czyli na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usuwanie drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 99, poz. 906) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 113, poz. 1074). Organ I instancji wydając decyzję powinien mieć zatem na uwadze zmianę stanu prawnego wynikającą z wejścia w życie z dniem 1 lipca 2003 r. wskazanych wyżej rozporządzeń.
Wobec braku odpowiednich regulacji o charakterze przejściowym, dla orzekania od dnia 1 lipca 2003 r. o wymiarze przedmiotowej kary pieniężnej właściwe są przepisy obowiązujące na dzień wydania decyzji w przedmiocie nałożenia tej kary. Brak przepisów przejściowych, oznacza bowiem, że z dniem wejścia w życie wskazanych rozporządzeń, ich przepisy stosuje się także w sprawach, w których postępowanie zostało wszczęte i nie zakończone pod rządem poprzednio obowiązującego stanu prawnego.
Po drugie, Sąd słusznie uznał, iż w związku z koniecznością zastosowania w sprawie wskazanych wyżej przepisów, które w sposób odmienny ustalają wymiar kary, zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, która to okoliczność uzasadnia wydanie decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 kpa. Kwestią odmienną jest natomiast dalszy tok postępowania w sprawie administracyjnej oraz rodzaj rozstrzygnięcia podjętego przez organ w toku ponownego rozpoznania sprawy. To czy ustalenie informacji niezbędnych do wymierzenia kary pieniężnej na podstawie nowych przepisów będzie możliwe rozstrzygnie się bowiem dopiero w postępowaniu przed organem I instancji.
Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie brak było zarówno przedmiotowych, jak i podmiotowych, przeszkód do jej merytorycznego rozpatrzenia, to tym samym brak było podstaw do umorzenia postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wobec powyższego, uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.