Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1177/20

Uzasadnienie

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 1628/19 oddalił skargę J. N. (dalej skarżący) na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] czerwca 2019 r. nr [...] utrzymującą w mocy własną decyzję z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] czerwca 2017 r. nr [...] nakazującej przeprowadzenie robót budowlanych polegających na zabezpieczeniu pozostałości budynku dworu położonego w S. przy ul. [...], gmina K. (dz. o nr ewid. [...]).

Sąd I instancji wskazał, że wbrew zarzutom skargi, organ nie naruszył art. 156 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2019 r. poz. 2196, dalej: Kpa), nie stwierdzając nieważności ww. decyzji nakazującej przeprowadzenie robót budowlanych przy zabytku. Nie zachodzi bowiem tożsamość sprawy pomiędzy tą rozstrzygniętą ww. decyzją z [...] czerwca 2017 r. wydaną na podstawie art. 49 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2019 r. poz. 1696, dalej: uozoz), a decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Kaliszu z [...] kwietnia 1979 r. wydaną na podstawie art. 27 ustawy o ochronie dóbr kultury i muzeach. Brak takiej tożsamości dotyczy również decyzji Naczelnika Miasta i Gminy K. z dnia [...] marca 1980 r. pozwalającej na budowę budynku mieszkalnego oraz badanej decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] czerwca 2017 r., gdyż zostało wydane przez inny organ i na innej podstawie prawnej i dotyczy zupełnie innych przedmiotów i sfer działalności.

1. 2. Skarżący wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów:
2. 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: Ppsa) w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 3 Kpa polegające w istocie na niepełnym i nieprawidłowym ustaleniu i przedstawieniu stanu faktycznego, co niewątpliwie nie tylko mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ale w istocie taki wpływ miało. Minister bezprawnie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji, pomimo istnienia ewidentnych przesłanek;
3. 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 Ppsa polegające na nieuchyleniu zaskarżonych decyzji tj. na nieuwzględnieniu skargi pomimo tego, że orzeczenia te nie odpowiadają prawu.

W związku z powyższym w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. 3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
2. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3. 4.1. Skarga kasacyjna okazała się niezasadna.
4. 4.2. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095).
5. 4.3. Wbrew pierwszemu z zarzutów skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie miał jakichkolwiek podstaw, aby stwierdzić, że Minister wydał zaskarżoną decyzję w oparciu o niepełne i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego. W niniejszej sprawie w sposób jednoznaczny organ wykazał, że nie doszło do zaistnienia wskazanej w art. 156 § 1 pkt 3 Kpa przesłanki nieważności, tj. powtórnego orzekania w tej samej sprawie. Zastosowanie art. 156 § 1 pkt 3 Kpa następuje tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość spraw będzie więc istniała tylko wtedy, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym (wyrok NSA z 17 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 485/21).
6. 4.4. W pełni należy zgodzić się z Sądem I instancji, że taka tożsamość spraw nie zachodzi pomiędzy decyzją z 2017 r. nakazującą przeprowadzenie robót budowlanych polegających na zabezpieczeniu pozostałości budynku dworu o odmowie skreślenia z rejestru zabytków, a wydanym w 1979 r. pozwoleniem na rozbiórkę zabytku. Wskazane przez skarżącego decyzje rozstrzygają o możliwości rozbiórki przedmiotowego budynku (decyzja z 1979 r.) oraz budowy nowego budynku mieszkalnego (decyzja z 1980 r.). Odmienna podstawą prawną i zakres rozstrzygnięcia w sposób oczywisty wykluczają tożsamość spraw.
7. 4.5. Należy również w pełni zaakceptować stanowisko Sądu I instancji, że istnienie w obrocie prawnym ww. decyzji z 1979 r. nie uniemożliwiało wydanie przez organ konserwatorski decyzji na podstawie art. 49 ust. 1 uozoz i nie wypełnia znamion rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu konkretyzuje obowiązki osoby fizycznej lub jednostce organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku na dany moment i ma na celu zapobieżenie sytuacji, w której destrukcja zabytku posunie się tak daleko, że jej skutkiem będzie utrata przez zabytek wartości historycznej, naukowej lub artystycznej, a w konsekwencji skreślenie obiektu z rejestru zabytków. Istotne znaczenie miało to, że właściciel zabytkowego dworu nie zrealizował pozwolenia z [...] kwietnia 1979 r. w całości, skoro do [...] grudnia 2015 r., (data wpływu wniosku skreślenie z rejestru zabytków wschodniej części dworu), ta część zabytkowego obiektu jeszcze istniała, a obiekt był wpisany do rejestru zabytków. Ponadto, jak wynika z oceny dokonanej przez specjalistyczny organ posiadający wykwalifikowaną kadrę pracowników, zabytek ten nie uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, a więc nie jest możliwe dokonanie wykreślenia z rejestru zabytków.
8. 4.6. Nieusprawiedliwiony jest również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 Ppsa. Przepisy ten mają charakter wynikowy, ponieważ stanowią one rezultat oceny zgodności z prawem zaskarżonego przejawu działania albo zaniechania organu administracji publicznej. Same nie mogą stanowić skutecznej podstawy kasacyjnej. Poza tym, jak zostało to już powyżej zauważone, w skardze kasacyjnej nie wykazano uchybień, które uniemożliwiłyby prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Orzeczenie oddalające skargę jest następstwem ustaleń poprzedzających wydanie wyroku i zastosowania przepisów nakazujących Sądowi takie ustalenia poczynić. Skoro nie było podstaw do zastosowania środka prawnego uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie ww. przepisu, uzasadniało to oddalenie skargi na podstawie art. 151 Ppsa.
9. 4.7. Z tych względów zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 Ppsa, skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 Ppsa.