Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 lutego 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 2068/09 oddalił skargę G. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] sierpnia 2009 r. utrzymał decyzję własną z [...] lipca 2009 r. orzekającą o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Mazowieckiego z [...] lipca 2005 r. utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie Wójta Gminy K. z [...] maja 2005 r. orzekające o odmowie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania Z. K. w nieruchomości nr [...] w Ż. w gminie K. Organ podkreślił, iż - wbrew zarzutom zawartym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - przy dopełnieniu obowiązku meldunkowego nie jest konieczne posiadanie tytułu prawnego do lokalu. Warunkiem do zameldowania jest potwierdzenie przez osoby dysponujące tytułem prawnym do lokalu faktu pobytu osoby dopełniającej obowiązku zameldowania na pobyt stały lub czasowy, jednak ze względu na rejestracyjny charakter ewidencji ludności brak takiego potwierdzenia nie stanowi przeszkody w dopełnieniu obowiązku meldunkowego.
Ponadto organ, w odniesieniu do zarzutu dotyczącego sfałszowania podpisów na formularzu meldunkowym przedstawionym przez Z. K., wskazał, iż Sąd Rejonowy w Siedlcach II Wydział Karny uniewinnił Z. K. W skardze do WSA skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 6 ust. 1, 9 ust. 2a i 29 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji - w odpowiedzi na skargę - wniósł o oddalenie skargi, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę zaskarżonym wyrokiem wskazał, że stosownie do treści art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż 3 doby, obowiązana jest zameldować się na pobyt stały lub czasowy. Pobytem stałym zaś jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Adres w gminie określa się poprzez podanie nazwy miejscowości, numeru domu i lokalu, a także poprzez podanie nazwy gminy, nazwy województwa, kodu pocztowego oraz nazwy ulicy, jeżeli w miejscowości występuje podział na ulice.
Jak wynika z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, Z. K. zamieszkiwał w budynku gospodarczym znajdującym się na posesji nr [...] w Ż. od 1998 r. Fakt ten potwierdziły zarówno oględziny, jak i zeznania świadków. Skarżąca G. K., wskazała, iż brat od powrotu z zakładu karnego przebywał na posesji w piwnicy, która przeznaczona jest do przechowywania płodów rolnych. Również wnioskodawca Z. K. wskazał, iż w dniu zgłoszenia swojego pobytu, to jest - 3 lutego 2004 r. mieszkał w domu mieszkalnym pod adresem Ż. [...], zaś po śmierci ojca zamieszkał w piwnicy. Zeznania te potwierdzili świadkowie E. M. i Z. K. W wyniku oględzin przeprowadzonych przez organ meldunkowy 12 maja 2005 r. stwierdzono, że w domu mieszkalnym nie znajdują się żadne rzeczy osobiste Z. K., natomiast w piwnicy znajdują się dwa łóżka, piec kaflowy na którym stoi garnek i czajnik oraz stół ze stojącą na nim szklanką i leżącymi lekarstwami. Na ścianach pomieszczenia wiszą ubrania a obok pieca leżą przybory do golenia.
Zdaniem Sądu, należy stwierdzić, iż Z. K. wypełnia przesłanki konieczne do zameldowania na pobyt stały, to jest przebywa w przedmiotowym lokalu z zamiarem stałego pobytu. Ponadto Sąd podkreślił, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., K 20/01 wskazał m.in., iż obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Organ meldunkowy nie rejestruje uprawnień do lokalu, lecz gromadzi informacje w zakresie danych o miejscu pobytu osoby. Ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. W świetle powyższych ustaleń Sąd uznał, że postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z regułami wynikającymi z k.p.a. Zebrany materiał dowodowy został oceniony w sposób prawidłowy, wyciągnięto z niego logiczne wnioski, które znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku o oddaleniu skargi.
Od powyższego wyroku G. K. wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości, zarzucając błędną wykładnię i niezastosowanie art. 6 ust. 1, art. 9 ust. 2a i art. 29 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. 2001 r. nr 87, poz. 960) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie przez przyjęcie, że wnioskodawca Z. K. nie był zobowiązany do wykazania uprawnienia do przebywania na nieruchomości, w której ma nastąpić zameldowanie.
Mając powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie reformatoryjnie w trybie art. 188 p.p.s.a., ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w ocenie strony skarżącej kluczową okolicznością dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest ustalenie, czy zgłaszający wykazał dokonane przez osoby uprawnione potwierdzenie faktu pobytu osoby zgłaszającej oraz potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie (art. 29 ust. 1). W postępowaniu administracyjnym należało wyjaśnić - w trybie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności - wątpliwości co do zameldowania dotyczące dokumentu potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu. Organy administracji obu instancji nie wyjaśniły - w myśl reguł postępowania administracyjnego - czy zameldowanie jest zgodne z uprawnieniem do przebywania w miejscu zameldowania, jako pochodzącym od osób uprawnionych do korzystania z lokalu oraz czy właściciel budynku także godzili się z uprawnieniami wnioskodawcy. Błędnie organy stosujące prawo rozstrzygnęły pozytywnie o zameldowaniu, bez wyjaśnienia spornej kwestii uprawnień do przebywania w lokalu.
Należy mieć na uwadze, że we wszystkich wcześniejszych pismach skarżąca G. K. podnosiła, że podpisy współwłaścicieli nieruchomości na dokumencie wniosku meldunkowego z dnia 3 lutego 2004 r. były sfałszowane, podobnie jak podpis ich ojca - Jana. Organy, powołując się na wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach, II Wydział Karny sygn. akt [...] z dnia 2006 r. pkt 4, w którym Sąd uznał, że Z. K. nie podrobił podpisu swojego ojca na wniosku meldunkowym z 3 lutego 2004 r. Organ pomija fakt, że biegły sądowy z zakresu pisma M. D. w ekspertyzie sporządzonej na zlecenie Sądu Rejonowego w Siedlcach II Wydział Karny w sprawie o sygn. akt [...], wskazał, że nie można jednoznacznie wykluczyć, iż podpis znajdujący się pod "zgłoszeniem pobytu stałego" w rubryce "(data i podpis wynajmującego, najemcy, osoby, której przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu lub właściciela lokalu)" został nakreślony przez G. K. względnie Z. K., przy czym nie ma również żadnych podstaw do zidentyfikowania którejkolwiek z tych osób, jako tej, która badany podpis nakreśliła.
Wynika z tego, że organ meldunkowy dokonał zameldowania Z. K. bez potwierdzenia faktu jego przebywania pod wskazanym adresem (art. 9). Nie można bowiem uznać, że J. K. potwierdził fakt zameldowania syna Zdzisława.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie należy zaznaczyć, że Sądowi, z przesłanego odpisu skróconego aktu zgonu, wiadome jest, że Z. K. zmarł, jednak ze względu na to, że sprawa dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania, należało rozpoznać wniesioną przez inną osobę skargę kasacyjną, bowiem w ocenie Sądu nie ma w sprawie zastosowania art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wymagający umorzenia postępowania.
W orzecznictwie sądowym, po okresie pewnych rozbieżności wynikających przede wszystkim ze sporów doktrynalnych, przyjmowany jest obecnie pogląd, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. np. wyrok SN z 8 kwietnia 1994 r., III ARN 13/94, OSN 1994, nr 3, poz. 36; wyrok NSA z 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91).
W rozpoznawanej sprawie decyzja Wójta Gminy K. z [...] maja 2005 r. orzekająca o odmowie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania Z. K. w nieruchomości nr [...] w Ż. w gminie K. nie została wydana z tak rozumianym rażącym naruszeniem prawa. Zasadnie więc organy administracji odmówiły stwierdzenia jej nieważności, a Sąd I instancji oddalił skargę na ostateczną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2009 r.
Jak wskazał Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż 3 doby, obowiązana jest zameldować się na pobyt stały lub czasowy. Pobytem stałym zaś jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych).
W sprawie niniejszej należy podzielić pogląd Sądu I instancji, że Z. K. wypełnił przesłanki konieczne do zameldowania na pobyt stały, to jest przebywania w przedmiotowym lokalu z zamiarem stałego pobytu. Tym samym uznać należało, iż zasadnie organy orzekające w sprawie niniejszej odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Mazowieckiego z [...] lipca 2005 r. utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie Wójta Gminy K. z [...] maja 2005 r. orzekającego o odmowie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania Z. K. w nieruchomości nr [...] w Ż. w gminie K. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej wskazujących na okoliczność, że organy administracji obu instancji nie wyjaśniły czy zameldowanie jest zgodne z uprawnieniem do przebywania w miejscu zameldowania należy wyjaśnić, tak jak to zrobił Sąd I instancji, że obowiązek zameldowania nie zależy od posiadanego prawa do lokalu ani takiego prawa nie tworzy ma on jedynie za zadanie rejestrację stanu faktycznego przebywania osoby w danym lokalu.
Odnosząc się natomiast do kwestii sfałszowania podpisu na wniosku meldunkowym należy zauważyć, że Sąd Rejonowy w Siedlcach wyrokiem z dnia 10 marca 2006 r., ([...]) uwolnił oskarżonego Z. K. od tego zarzutu. W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny był więc związany powołanym wyżej wyrokiem Sądu karnego. Odnosząc się do wypowiedzi składającej skargę kasacyjną w toku rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zauważyć wypada, iż w postępowaniu administracyjnym nie istnieje obowiązek potwierdzania własnoręczności podpisu na podaniach, wnioskach, pełnomocnictwach czy innych dokumentach.
Mając powyższe na uwadze skoro podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów art. 6 ust. 1, art. 9 ust. 2a i art. 29 ust. 1 oraz art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. okazały się być nieuzasadnione, należało oddalić skargę kasacyjną.
Z powyższych względów skoro skarga kasacyjna okazała się być oparta na nieusprawiedliwionych podstawach Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.