Uzasadnienie
Pismem z dnia 9 listopada 2011 r. Stowarzyszenie [...] w B. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] września 2011 r., którym utrzymano w mocy postanowienie tegoż organu z dnia [...] kwietnia 2011 r. odmawiające sprostowania oraz wyjaśniające wątpliwości co do treści innego orzeczenia SKO w Białymstoku – postanowienia z dnia [...] lutego 2011 r. wydanego w postępowaniu nadzwyczajnym nieważnościowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r., na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej - p.p.s.a., umorzył postępowanie sądowe. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał że skarżące Stowarzyszenie zostało rozwiązane i zarządzono jego likwidację prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia [...] stycznia 2012 r., co nastąpiło na podstawie art. 31 pkt 1 i art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.). na wniosek organu nadzorującego. Konsekwencją tego orzeczenia jest zakończenie wszelkiej działalności statutowej Stowarzyszenia.
Sąd podkreślił, że NSA w uzasadnieniach postanowień z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie II OZ 1119/12 oraz z dnia 15 stycznia 2013 r. w sprawie II OSK 3065/12 uznał, iż przedmiotowe rozwiązanie rozpoczyna proces likwidacji tego podmiotu, który prowadzi likwidator, a którego celem jest zrekonstruowanie majątku Stowarzyszenia i zakończenie spraw związanych z tym majątkiem. Działalność likwidatora rozciąga się jednak wyłącznie na sprawy majątkowe, a nie merytoryczne byłego Stowarzyszenia, bowiem w okresie likwidacji ono już nie istnieje, choć jego wykreślenie z rejestru stowarzyszeń jeszcze nie nastąpiło
Oznacza to, że Stowarzyszenie faktycznie utraciło zdolność sądową w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Brak tej zdolności u skarżącego prowadzi do umorzenia postępowania, bowiem powstaje sytuacja, w której nie istnieje prawnie podmiot popierający skargę.
Stowarzyszenie [...] w B. pismem z dnia 28 lutego 2013 r. wniosło skargę kasacyjną od postanowienia WSA w Białymstoku z dnia 31 stycznia 2013 r. zarzucając naruszenie art. 36 i art. 37 ust. 2 pkt 3 Prawa o stowarzyszeniach, poprzez uznanie, że orzeczenie w przedmiocie rozwiązania stowarzyszenia oznacza utratę przez nie osobowości prawnej, podczas gdy utratę bytu prawnego stowarzyszenia spowoduje dopiero wpis jego wykreślenia; oraz naruszenie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, że postępowanie sądowe w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Z konstrukcji wskazanego przepisu wynika, że za przyczynę umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego można uznać jedynie zdarzenie zaszłe w toku postępowania, tzn. takie, które nie istniało przed jego wszczęciem, a wystąpiło dopiero w toku rozpoznawania skargi.
W przedmiotowej sprawie skarżące Stowarzyszenie zostało rozwiązane prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia [...] stycznia 2012 r., na podstawie art. 31 pkt 1 ustawy Prawo o stowarzyszeniach. Jednocześnie zarządzono likwidację Stowarzyszenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazana okoliczność upoważniała Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku do umorzenia niniejszego postępowania sądowego.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w postanowieniach tego Sądu z dnia 15 stycznia 2013 r. II OSK 3065/12 oraz z dnia 14 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 231/13, iż rozwiązanie stowarzyszenia przez sąd (art. 36 ust. 2 ustawy Prawo o stowarzyszeniach) oznacza zakończenie wszelkiej jego działalności statutowej. Pozostać może jednak jeszcze majątek stowarzyszenia, w tym wierzytelności, a także rozmaite roszczenia wobec niego. Rozwiązanie tych sytuacji i zrekonstruowanie pełnego majątku byłego stowarzyszenia, wolnego od wszelkich obciążeń, następuje w procesie tzw. likwidacji stowarzyszenia. Zajmuje się tym likwidator, którego działalność rozciąga się jedynie na sprawy majątkowe, a nie merytoryczne byłego stowarzyszenia. Przyjmuje się, że w okresie likwidacji stowarzyszenie już nie istnieje, choć jego wykreślenie z rejestru stowarzyszeń jeszcze nie nastąpiło – art. 37 ust. 2 pkt 3 ustawy (por. P Sarnecki, Prawo o stowarzyszeniach. Komentarz, Kraków 2000, s. 77).
Odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze kasacyjnej należy podnieść, iż w świetle przepisu art. 37 ust. 2 pkt 3 Prawa o stowarzyszeniach nie można jednak uzasadnić poglądu, że utratę bytu prawnego stowarzyszenia spowoduje dopiero wpis jego wykreślenia (data prawomocności postanowienia o wykreśleniu). Jak zasadnie Sąd I instancji podnosi, wykładnia gramatyczna wskazanej normy sama w sobie nie prowadzi do wniosku, kiedy stowarzyszenie traci osobowość prawną, lecz wskazuje, iż likwidator stowarzyszenia zobowiązany jest do złożenia wniosku do sądu rejestrowego o wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego. Przepis ten nie rozstrzyga natomiast, czy wykreślenie ma skutek konstytutywny.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.