Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2007 r. Sygn. akt II SA/Kr 1701/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę W. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2003 r. w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich, które skarżący uzyskał z tytułu tzw. "utrwalania władzy ludowej".
Sąd pierwszej instancji podniósł, że wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 15 kwietnia 2002 r., sygn. akt. II SA/Kr 1562/99 uchylono decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] czerwca 1999 r. o pozbawieniu W. P. uprawnień kombatanckich, a także decyzję poprzedzającą tegoż organu z dnia [...] maja 1999r. Uchylając wówczas decyzje Naczelny Sąd Administracyjny nakazał zbadać dokumenty znajdujące się w Archiwum Straży Granicznej by sprawdzić, czy skarżący nie spełnia wymagań o jakich mowa w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.).
Nadto zalecono by organ zbadał dostępne publikacje historyczne w zakresie uzyskania informacji dotyczących formacji wojskowych, w których służył skarżący po wojnie oraz ich udziału w walkach z oddziałami ugrupowań poniemieckich. Jednocześnie Sąd ten wykluczył możliwość udziału skarżącego w walkach z oddziałami UPA.
Po przeprowadzeniu postępowania Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy z dnia 24 stycznia 1991r., pozbawił skarżącego W. P. uprawnień kombatanckich przyznanych w dniu [...] marca 1983 r. przez ZW ZBOWID w Krakowie z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 10 lipca 1947 r. do 31 grudnia 1947 r." (łącznie 6 miesięcy).
W wyniku postępowania ustalono, że skarżący podczas służby w Wojskach Ochrony Pogranicza we wskazanym okresie nie brał udziału w walkach z oddziałami, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach (...). Powołano się na pismo Archiwum Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] czerwca 2002r., z którego wynika, że nie odnaleziono dokumentów potwierdzających jego udział oraz 6 Brygady OP w Lubaniu Śląskim (wcześniejsza nazwa 1 Oddział WOP) w okresie służby skarżącego w walkach z oddziałami UPA i grupami Werwolfu. Przytoczono również literaturę, z której wynika, że walki z grupami Werwolfu miały miejsce w latach 1945-1946, a skarżący rozpoczął służbę wojskową w 1947 r.
Sąd pierwszej instancji podniósł, że w aktach sprawy znajduje się dokument, świadczący o tym, iż skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie w dniu 20 marca 1983 r. z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 10 lipca 1947 r. do 31 grudnia 1947 r." Na podstawie przesłanek zawartych w art. 25 ust. 2 pkt. 2 in fine, jak podnosi WSA, ustawodawca zezwala jednak osobom, które nabyły uprawnienia kombatanckie z tego tytułu na ich zachowanie. Uprawnienia te mają m.in. te osoby, które pełniły służbę wojskową w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Skarżący natomiast, który rozpoczął służbę wojskową po tej dacie nie może – w ocenie Sądu pierwszej instancji - na podstawie tej przesłanki zachować uprawnienia kombatanckie, ponieważ nie zostało wykazane, że uczestniczył w walkach z oddziałami Werwolfu.
W skardze kasacyjnej wniesionej przez pełnomocnika skarżącego – adwokata – zarzuca się wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wskazując na podstawy z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, ponieważ skarżący w okresie służby wojskowej brał udział w walkach z grupami Werwolfu i UPA.
Wskazując na powyższy zarzut wnosi się:
- 1. o uchylenie zaskarżonego wyroku jak i decyzji organu, lub o przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania i zasadzenie kosztów albo,
- 2. o zmianę zaskarżonego wyroku przez stwierdzenie, że skarżącemu przysługują uprawnienia kombatanckie oraz zasądzenie kosztów sądowych za wszystkie instancje.
Naruszenie przepisów prawa materialnego polega – zdaniem pełnomocnika skarżącego – na tym, że nie uznano by skarżący brał udział w walkach z grupami Werwolfu i UPA co narusza art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy. Podnosi się bowiem w skardze kasacyjnej, że na terenach, na których skarżący odbywał służbę wojskową działały organizacje pohitlerowskie, a wśród nich "Freies Deutschland". Podobnie jak w skardze do WSA powołuje się w skardze kasacyjnej na niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy a przede wszystkim na nieprzeprowadzenie dowodów z zeznań zawnioskowanych świadków. Przyznaje jednak skarżący, że nie jest w stanie powołać innych dowodów wskazujących na zasadność podnoszonych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Skarżący wprawdzie wskazał prawidłowo, że skargę kasacyjną opiera na zarzucie z art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. jednakże nie odzwierciedla tego treść skargi kasacyjnej, która jest powtórzeniem skargi do Sądu Wojewódzkiego.
Skarga kasacyjna skierowana jest przeciwko wyrokowi Sądu I instancji a nie przeciwko decyzji (orzeczeniu) organu administracji publicznej. Wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków nie może być skutecznie kierowany do sądu administracyjnego, gdyż sąd ten może z urzędu lub na żądanie strony przeprowadzić dowód z dokumentów i to wyłącznie w sytuacji przewidzianej w art. 106 § 3 P.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przedstawił w uzasadnieniu wyroku z jakich przyczyn uznał, że przeprowadzone dodatkowo postępowanie wyjaśniające przez organ administracyjny spełnia wymogi wyczerpującego zebrania materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). W skardze kasacyjnej tę ocenę się podważa podnosząc, że jedynie świadkowie mogliby wskazać na pewne zdarzenia z udziałem skarżącego w walkach z oddziałami UPA czy Werwolfu. Zważywszy jednak na ogólnikowość zarzutów i przyznanie, że nie dysponuje skarżący żadnymi dowodami z dokumentów świadczącymi o jego udziale walkach z wymienionymi ugrupowaniami, zasadne jest uznanie przez Sąd pierwszej instancji, iż organ nie miał podstaw do przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków, tym bardziej że jak to wykazano, walki z tymi oddziałami nie toczyły się w czasie, w którym przyszło skarżącemu pełnić służbę wojskową. Wskazują na to źródła historyczne jakie w fotokopiach dołączono do akt sprawy administracyjnej.
Trzeba podkreślić, że wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków nie został w postępowaniu administracyjnym należycie przedstawiony. Nie wystarczy bowiem wskazać nazwiska osób, które "być może" mają jakieś wiadomości na temat walk oddziałów WOP z okupantem niemieckim czy formacjami Werwolflu. Należało wskazać konkretne okoliczności dotyczące sprawy skarżącego na jakie mają być przesłuchani wskazani świadkowie. Wnoszący skargę kasacyjną zapomina, że przepis art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach wymaga, by decyzję o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, wydał Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. W postępowaniu weryfikacyjnym podstawą orzekania są przede wszystkim dokumenty, a jedynie dodatkowo można wnosić o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków na okoliczności dotyczące działalności, o której mowa w ustawie.
Zasadnicza ocena jaką przeprowadził już Naczelny Sąd Administracyjny OZ w Krakowie w wyroku z dnia 15 kwietnia 2002 r. nie kwestionowała postępowania administracyjnego co do nieprzeprowadzenia dowodu z zeznań świadków. Nadto w skardze kasacyjnej nie postawiono zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, ograniczając się do wskazania naruszenia art. 106 P.p.s.a., który to przepis nie dotyczy przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków.
Celowe jest przytoczyć większy fragment skargi kasacyjnej dla wykazania, że brak było podstaw do dopuszczenia przez organ dowodu z zeznań świadków. Pełnomocnik skarżącego bowiem napisał: "Skarżącemu trudno jest teraz podać dowody na jego udział w walkach z grupami Wherwolfu (tak w oryginale). Jednak na żądanie podał dowody, którymi dysponował, podając nazwiska żołnierzy, z którymi służył. Ze zdarzeń skarżący podał: rozbrojenie 2 Niemców z Wherwolfu po cywilnemu z bronią w ręku. Zatrzymał 3 osoby, które były członkami Wherwolfu i uciekały do Czech. W archiwum mogą się nie znajdować dokumenty opisujące wszystkie akcje jednostki, w której służył skarżący. Również w literaturze przedmiotu przeważnie są uogólnienia. Skarżący dołączył zdjęcie, na którym byli jego koledzy, w tym szeregowiec Kozłowski. (...)".
Podane przez pełnomocnika przykłady pomijają istotę postępowania weryfikacyjnego w zakresie jaki wynika z art. 1 ust. 1 pkt 6 ustawy o kombatantach(...), który stanowi, że przesłanką jest: "uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Werwolfu,(...)". Nie chodzi więc o zatrzymanie członka tych oddziałów czy nawet walkę z pojedynczymi członkami tych ugrupowań, ale o walkę z tymi oddziałami. Na takie sytuacje skarżący nigdy nie wskazał. Dopiero po wszczęciu postępowania weryfikacyjnego podnosił, że walczył z oddziałami Werwolfu i UPA ale nie poparł tego twierdzenia żadnym dowodem w sytuacji gdy z innych dowodów zgromadzonych w sprawie wynika, że jednostka w której pełnił służbę wojskową nie uczestniczyła w walkach z grupami Werwolfu. Co do walk z oddziałami UPA już w powołanym wyroku NSA OZ w Krakowie została wyrażona ocena, wykluczająca udział skarżącego w takich walkach.
Służba w WOP natomiast łączy się immanentnie z ochroną granic a więc także z likwidacją podziemia przemytniczego, czy uszczelnianiem granicy przed osobami nielegalnie ją przekraczającymi. Stąd też nie jest kwestionowane, że skarżący w czasie służby wojskowej mógł stykać się z uciekinierami także z oddziałów grup pohitlerowskich.
Z tych zatem względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.