Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 1558/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Miasta Stołecznego Warszawy na zalecenia pokontrolne Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 9 sierpnia 2021 r. i ich zmianę z dnia 26 maja 2022 r.
W skardze kasacyjnej Miasto Stołeczne Warszawa na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a wniosło o wstrzymanie wykonania zaskarżonych: zmiany zaleceń pokontrolnych oraz zmiany zaleceń pokontrolnych.
Uzasadniając wniosek wskazano, że budynek przy ul. K.... jest objęty zamiarem przeprowadzenia inwestycji pn. Przebudowa istniejącego zabytkowego budynku mieszkalnego ze zmianą użytkowania na budynek usługowy o funkcji kulturowej oraz budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego z częścią usługową przy ul. K..... Obecnie trwają prace przygotowujące rozpoczęcie procedury konkursu architektonicznego.
Jednocześnie jak wynika z ekspertyzy technicznej zużycie obiektu budynku wynosi ok 81%. Jego stan nie pozwala na przeprowadzenie remontu budynku. "Jedyną metodą na zachowanie wyglądu zewnętrznego budynku byłoby dokonanie gruntownej inwentaryzacji obiektu oraz jego rozbiórkę z ewentualną odbudową w danym miejscu z dostosowaniem do obowiązujących przepisów. Zastosować w tym wypadku należałoby oczywiście materiały rozbiórkowe, które nadają się do dalszego wykorzystania."
Mając zatem na uwadze stan budynku, planowane przedsięwzięcie, które polega na kompleksowej przebudowie istniejącego budynku zabytkowego, prowadzenie na obecnym etapie prac objętych zaskarżonym rozstrzygnięciem staje się bezprzedmiotowe i wiąże się z wydatkowaniem środków publicznych, biorąc pod uwagę obecne ceny materiałów i robót budowlanych, środków w znacznej wysokości. Skarżący uzyskał kosztorys ofertowy na realizację robót wynikających z zaleceń pokontrolnych, z którego wynika, ze koszt wykonania zaleceń to 442 800 zł.
Należy przy tym mieć na uwadze, że prace wskazane w zaleceniach nie będą przydatne na etapie realizacji przebudowy zabytku.
Nieruchomość przy ul. K.... w W. jest w zarządzie i administrowaniu Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy A. in.st. Warszawa (dalej Zakład) - jednostki budżetowej m.st. Warszawy - do której zadań należy administrowanie powierzonym zasobem nieruchomości oraz zasobem lokalowym. Realizacja zaleceń pokontrolnych odbędzie się zatem w ramach środków finansowych posiadanych przez Zakład, przyznawanych uchwałami organów m.st. Warszawy. Zgodnie z planem rzeczowo-finansowym na 2023 r. remontów oraz modernizacji budynków administrowanych przez Zakład nie przewidziano na 2023 r. środków na realizację zaleceń pokontrolnych, co oznacza, że roboty te mogą zostać zrealizowane po przesunięciu środków z innych zadań przewidzianych w planie rzeczowo-finansowym (po uzyskaniu zgód stosownych organów).
Biorąc pod uwagę zadania przewidziane w planie do zrealizowania w tym remonty wynikające z decyzji PINB konserwacje, przeglądy wymagane przepisami Prawa budowlanego i remonty pustostanów, przesunięcie nastąpi najprawdopodobniej z remontów pustostanów, których na 2023 r. przewidziano 153, przy czym średni koszt remontu pustostanu to ok. 42 500 zł. Zatem realizacja zaleceń pokontrolnych wiąże się z rezygnacją z remontu 11 pustostanów.
Miasto zwróciło uwagę, że pustostany po remoncie są przeznaczane na wynajem, czyli do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych mieszkańców dzielnicy A. m.st. Warszawy. Obecnie na rozpoznanie czeka 271 wniosków o udzielenie pomocy mieszkaniowej. Wydatkowanie znacznej wysokości środków publicznych na wykonanie robót wskazanych w rozstrzygnięciu stanowić będzie zatem znaczną szkodę dla skarżącego, gdyż nie tylko będzie wiązało się z wydatkowaniem ok 450 tys. zł na roboty, które zostaną zniwelowane w wyniku planowanej na tej nieruchomości inwestycji, lecz środki na ten cel zostaną najprawdopodobniej przesunięte z zadania polegającego na remoncie pustostanów, co oznacza opóźnienie w udostępnieniu 11 lokali na cele pomocy mieszkaniowej mieszkańcom m.st. Warszawy, a lista osób oczekujących na najem lokali komunalnych jest znaczna.
Wskazano jednocześnie, iż zasadne jest wstrzymanie wykonania zarówno zmiany zaleceń pokontrolnych jak i zaleceń pokontrolnych, gdyż zmiana dotyczy jedynie terminu realizacji robót, a oba akty zostały wydane w ramach tego samego postępowania tj. postępowania kontrolnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek z tego przepisu spoczywa na wnioskodawcy.
W przedmiotowej sprawie wniesiono o wstrzymanie wykonania zaleceń pokontrolne z 9 sierpnia 2021 r. zmienionych zaleceniami z 26 maja 2022 r.
Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków zaleceniami pokontrolnymi z 9 sierpnia 2021 r., na podstawie art. 38 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 oraz art. 40 ust. 1 i art. 89 pkt 2 w zw. z art. 4 pkt 2, 3 i 5, art. 5 pkt 3 i 4, art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2021 r. poz. 710 ze zm., dalej: "u.o.z."), zobowiązał Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy dysponenta obiektu - budynku przy ul. K.... w W., ujętego w gminnej ewidencji zabytków na podstawie zarządzenia Prezydenta m. st. Warszawy z 24 lipca 2012 r. do przeprowadzenia w terminie do dnia 1 czerwca 2022 r. następujących prac: 1. zabezpieczenie poszycia dachu przed opadami atmosferycznymi;
- 2. wymiana skorodowanego orynnowania, oraz uzupełnienie brakującego;
- 3. montaż brakującego orynnowania i rur spustowych;
- 4. oczyszczenie elewacji z roślinności pnącej;
- 5. renowacja więźby dachowej, zabezpieczenie konstrukcji preparatami przeciwogniowymi;
- 6. uzupełnienie spękanych gzymsów, wymiana zniszczonego poszycia dachu;
- 7. wzmocnienie konstrukcji budynku przed zawaleniem;
- 8. podparcie ścian zewnętrznych stalowymi przyporami;
- 9. wykonanie obrzutki tynków zgodnie ze sztuką konserwatorską;
- 10. wymiana brakującej oraz skorodowanej blacharki gzymsów.
Zaleceniami z 26 maja 2022 r. znak... Mazowiecki WKZ dokonał zmiany zaleceń pokontrolnych z 9 sierpnia 2021 r. w części dotyczącej kolejności oraz terminów, do których należy przeprowadzić zalecone prace, w taki sposób, że nadał im następujące brzmienie: 1. zabezpieczenie poszycia dachu przed opadami atmosferycznymi;
- 2. wymiana skorodowanego orynnowania, oraz uzupełnienie brakującego;
- 3. montaż brakującego orynnowania i rur spustowych;
- 4. oczyszczenie elewacji z roślinności pnącej;
- 5. wzmocnienie konstrukcji budynku przed zawaleniem;
- 6. podparcie ścian zewnętrznych stalowymi przyporami;
- 7. renowacja więźby dachowej, zabezpieczenie konstrukcji preparatami przeciwogniowymi. Prace te miały zostać przeprowadzone w terminie do dnia 31 grudnia 2022 r. Wskazano również na dodatkowe prace: 8. uzupełnienie spękanych gzymsów, wymiana zniszczonego poszycia dachu;
- 9. wykonanie obrzutki tynków zgodnie ze sztuką konserwatorską;
- 10. wymiana brakującej oraz skorodowanej blacharki gzymsów, mają zostać przeprowadzone w terminie do dnia 1 grudnia 2024r.
Z uwagi na charakter prac objętych zaleceniami pokontrolnymi Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz wyznaczone terminy ich realizacji, wniosek o wstrzymanie ich wykonania nie mógł być uwzględniony.
Przede wszystkim należy zauważyć, że argumentacja co do bezprzedmiotowości zaleconych robót wobec istniejącego stanu budynku oraz planowanej kompleksowej przebudowy nie mogła odnieść skutku, bowiem wiąże się z merytoryczną weryfikacją zaskarżonych aktów, co nie jest możliwe na tym etapie postępowania.
Przy rozpoznawaniu wniosku nie można było pominąć wynikających z akt okoliczności wskazujących na to, że celem nakazanych prac jest zabezpieczenie zabytku przed dalszą degradacją.
W ekspertyzie technicznej z 12 sierpnia 2021 r. wskazano m.in. na awaryjny stan techniczny budynku.
Nie bez znaczenie jest też fakt, że wskutek zmiany zaleceń pokontrolnych, część prac ma być wykonana do 1 grudnia 2024 r.
Ponadto należy założyć, że skonkretyzowana koncepcja przebudowy przedmiotowego budynku może stanowić przesłankę do wystąpienia przez stronę do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o modyfikację zaleconych już robót, tak aby były one dostosowane z jednej strony do potrzeb związanych z zabezpieczeniem zabytku, a z drugiej strony do planów inwestycyjnych.
Natomiast wstrzymanie wykonania zaskarżonych zaleceń w całości w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie było uzasadnione.
Wprawdzie podniesiona we wniosku kwestia właściwego wydatkowania środków publicznych i gospodarowania zasobem nieruchomości ma istotne znaczenie, jednak ewentualną szkodę należało wiązać nie tylko z kosztem zaleconych prac budowlanych, ale też dalszym pogorszeniem stanu zachowania przedmiotowego zabytku.
Z tych względów należało przyjąć, że we wniosku nie uprawdopodobniono w sposób przekonujący okoliczności wskazujących na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co skutkowało odmową udzielenia ochrony tymczasowej.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a.
- - ---------------------- 3