Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 1834/08, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 589/08, oddalającego skargę J. S. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia obowiązku przedstawienia oceny technicznej.
W dniu 7 czerwca 2010 r. J. S., reprezentowana przez adwokata, wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2009 r. Powołując się na podstawę wznowienia określoną w art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wskazała na zaistnienie nieważności postępowania z uwagi na brak należytej reprezentacji w toku tego postępowania, wskutek czego została pozbawiona możliwości działania, co nastąpiło z naruszeniem art. 34, 91 § 2 i 109 w zw. z art. 193 p.p.s.a.
Uprawdopodabniając zachowanie terminu, o jakim mowa w art. 277 p.p.s.a., skarżąca wyjaśniła, że o fakcie wydania i treści zapadłego wyroku dowiedziała się z pisma Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...] lutego 2010 r., doręczonego jej do wiadomości 8 marca 2010 r.
Uzasadniając skargę o wznowienie postępowania skarżąca podniosła, iż w toku postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego korzystała z prawa pomocy. Realizując to uprawnienie Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie wyznaczyła jej pełnomocnika z urzędu w osobie adw. Ł. H., któremu skarżąca udzieliła pełnomocnictwa.
W dniu 9 lutego 2009 r. na skutek rozbieżnych poglądów co do meritum sprawy skarżąca cofnęła udzielone pełnomocnictwo informując o tym zarówno samego pełnomocnika, jak i Sąd (k. 11 akt sprawy). Mimo to o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 27 listopada 2009 r. powiadomiony został jedynie jej pełnomocnik – sama skarżąca nie otrzymała takiego powiadomienia. Tym samym uniemożliwiono jej zarówno osobiste popieranie skargi, jak i ewentualne ustanowienie innego pełnomocnika. Rozprawa w dniu 27 listopada 2009 r. odbyła się więc pomimo braku prawidłowej reprezentacji strony skarżącej, a Sąd mając w aktach stosowną informację przeprowadził ją mimo tej wady, powodującej nieważność postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przede wszystkim należy stwierdzić, że rozpatrywana skarga o wznowienie postępowania sądowego jest wniesiona w ustawowym terminie i opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, w związku z czym zarządzeniem z dnia 1 września 2010 r., stosownie do art. 280 § 1 p.p.s.a., Przewodniczący skierował przedmiotową skargę na rozprawę. Na rozprawie Naczelny Sąd Administracyjny po rozważeniu stanu sprawy połączył badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy (art. 281 p.p.s.a.).
Wskazany w skardze o wznowienie postępowania przepis art. 271 pkt 2 p.p.s.a. statuuje jedną z przesłanek nieważności postępowania skutkującą uchyleniem prawomocnego orzeczenia bez względu na to czy nieważność miała wpływ na rozstrzygnięcie. Zgodnie z jego brzmieniem można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Wymienione w tym przepisie podstawy mają charakter bezwzględny. Niemożność działania, czyli niemożność obrony swych praw jest pozbawieniem możliwości podejmowania w procesie czynności procesowych.
Należy przy tym wskazać, że konieczne jest wykazanie, iż zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem strony możliwości działania. O pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należy, że powyższa przesłanka wznowienia postępowania została w niniejszej sprawie spełniona.
Z analizy akt sprawy wynika, że pomimo skierowania przez skarżącą pisma do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym informuje o unieważnieniu pełnomocnictwa dla adwokata wyznaczonego z urzędu (wpływ pisma do Sądu w dniu 16 lutego 2009 r.), zawiadomienie o terminie rozprawy zostało wysłane tylko temu pełnomocnikowi, Sąd zaś w wyznaczonym terminie rozpoznał sprawę. Powyższe doprowadziło do sytuacji, w której skarżąca wobec niedoręczenia jej zawiadomienia, została pozbawiona możności działania poprzez brak możliwości udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny po ponownym rozpoznaniu sprawy stwierdził, co następuje
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 589/08, odpowiada prawu, a zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogły zostać uznane za uzasadnione.
Autor skargi kasacyjnej postawił zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Tak sformułowany zarzut pod adresem zaskarżonego wyroku skutkował rozpoznaniem w pierwszej kolejności naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ramach tego zarzutu autor skargi kasacyjnej podnosi, iż Sąd I instancji dokonał dowolnej a nie swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego polegającej na stwierdzeniu, że kontrolę na działce sąsiadującej z działką skarżącej przeprowadzono prawidłowo, co miało bezpośredni wpływ na błędnie wydaną decyzję. Tak sformułowany zarzut naruszenia przepisów postępowania nie mógł być rozpoznany przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie został bowiem wskazany żaden przepis postępowania sądowoadministracyjnego, którego naruszenie przez Sąd I instancji upatruje skarżąca kasacyjnie.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, iż w przedstawionej sprawie zachodziła przesłanka do zastosowania przez organ art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.). Dla prawidłowego bowiem zakwalifikowania stanu faktycznego sprawy pod względem prawnym konieczne było skorzystanie przez organ z uprawnienia wynikającego z tego przepisu poprzez zobowiązanie właścicieli obiektu budowlanego do przedstawienia stosownej oceny technicznej. Nie budzi również zastrzeżeń zastosowanie przez Sąd I instancji przepisu art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo budowlane, określającego zadania organów architektoniczno-budowlanych i nadzoru budowlanego. Podjęte przez organy czynności, w tym zobowiązanie uprawnionych osób do przedstawienia oceny technicznej zbiornika na nieczystości ciekłe, mieszczą się bowiem w zakresie zadań nałożonych na organy powołanym przepisem.
Nie mógł również odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Jak wywodzi autor skargi kasacyjnej, prawidłowo przeprowadzona kontrola w przedstawionej sprawie powinna skutkować wydaniem decyzji w trybie art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego o wygaśnięciu z mocy prawa decyzji o pozwoleniu na budowę. Stwierdzić należy, że w ramach prowadzonych przez organy administracji czynności kontrolnych, czy nadzorczych, o jakich mowa w art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo budowlane, jedynym przewidzianym prawem orzeczeniem jest postanowienie. Takie postanowienie w kontrolowanym przez Sąd postępowaniu zostało wydane na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Nie sposób zatem rozstrzygać na tym etapie postępowania, który z przepisów prawa materialnego powinien znaleźć zastosowanie po przeprowadzeniu przez organ postępowania kontrolnego.
W konsekwencji należy uznać, że stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 1834/08, jest prawidłowe. W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że brak jest przesłanek do uwzględnienia skargi.
Oddalając wniosek skarżącej kasacyjnie o odroczenie rozprawy, z uwagi na stan jej zdrowia, Sąd miał na uwadze, że skarżąca jest osobą generalnie niepełnosprawną, a wniosek o odroczenie rozprawy jest czwartym z kolei (3 wnioski NSA uwzględnił odraczając kolejno rozprawy w dniach: 17 listopada 2010 r., 15 grudnia 2010 r., 27 stycznia 2011 r.). Wskazać również należy, że Sąd ustalając terminy kolejnych rozpraw uwzględnił dwa wnioski skarżącej o niewyznaczanie terminu rozprawy we wskazanych przez skarżącą okresach. Podkreślenia wymaga, że sądy administracyjne nie prowadzą – co do zasady – postępowania dowodowego (art. 106 § 3 p.p.s.a.), a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zarzutów skargi kasacyjnej, rozpoznanie zatem skargi kasacyjnej nie wymagało obecności skarżącej. Skarżąca miała również możliwość nadesłania do Sądu dodatkowych wyjaśnień, z uprawnienia tego jednak nie skorzystała.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny po ponownym rozpoznaniu sprawy, na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a., oddalił skargę o wznowienie postępowania.