Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 czerwca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3326/15, wydanym na podstawie art. 151 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi E. S. i W. G. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [..] sierpnia 2015 r. w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [..] sierpnia 2015 r. wydaną na podstawie art. 71 ust 2 pkt 2 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm., dalej: u.u.i.ś.), po rozpatrzeniu odwołań K.G., E.S. i W. G. od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w G. z [..] lutego 2011 r., określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia pn. "Budowa napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV Stacja [..] - istniejący słup Nr [..] linii 110 kV nr 1448 relacji [..] i stacji 110/15 kV [.]. wraz z infrastrukturą towarzyszącą" uchylono: pkt I.2 lit. f decyzji i w tym zakresie orzeczono: "Na odcinku pomiędzy ul. [..] a ul. [.]. w G. należy zastosować słupy rurowe napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej o zbieżnym z serią słupów OS24 rozstawie poprzeczników, długości przęsła 200-250 m, wysokości nie mniejszej niż: 34,2 m, a nie większej niż 40 m", pkt I.2 lit. g decyzji i w tym zakresie orzeczono: "Konstrukcje słupów pomalować farbą matową w kolorze zielonym lub szarym.
Przed malowaniem teren, na którym konstrukcja będzie malowana, szczelnie zabezpieczyć folią, zaś malowanie prowadzić w sposób zapobiegający przedostaniu się farb do gleby i wód powierzchniowych, pkt I.2 lit. r decyzji i umorzono postępowanie pierwszej instancji w tym zakresie, pkt I.2 lit. w decyzji i w tym zakresie orzeczono: "Prace budowlane prowadzić poza okresem lęgowym chronionych gatunków ptaków, tj. poza okresem od 1 marca do 31 sierpnia, pkt I.2 lit. x decyzji i w tym zakresie orzeczono: "Z uwagi na występowanie w zasięgu inwestycji płazów objętych ochroną gatunkową prace w sąsiedztwie rowów melioracyjnych i cieków wykonywać poza okresem od 1 marca do 30 czerwca, pkt I.2 lit. cc decyzji i w tym zakresie orzeczono "Wycinkę drzew i krzewów przeprowadzić jedynie w obrębie pasa technicznego, poza okresem lęgowym ptaków, tj. poza okresem od 1 marca do 31 sierpnia", kt 1.2 lit. ee decyzji i w tym zakresie orzeczono: Zabezpieczyć wszystkie wykopy poprzez ogrodzenie ich przy pomocy płotków lub siatki wkopanych na głębokość min. 10 cm oraz o wysokości nie mniejszej niż 60 cm nad powierzchnią gruntu z oczkami o średnicy nie przekraczającej 0,5 cm, z przewieszką skierowaną "na zewnątrz" od wykopu.
Zabezpieczyć w ten sam sposób, ogradzając płotkami lub siatką, teren budowy w pobliżu rowów melioracyjnych i cieków. W razie przedostania się zwierząt za siatkę, w obręb wykopu lub terenu budowy w pobliżu rowów melioracyjnych lub cieków, należy przenieść zwierząt poza obręb siatki", pkt 1.2 lit. ff decyzji i w tym zakresie orzeczono: "Zastosować wiszące łańcuchy izolatorowe, długości minimum 1 m, w celu zabezpieczenia przed ewentualnym porażeniem prądem elektrycznym ptaków, siadających na konstrukcji stalowych słupów. Oznakować wszystkie przewody odgromowe i fazowe odstraszaczami typu FireFly KS75. Urządzenia rozmieścić na poszczególnych przewodach naprzemiennie, w odległościach stopniowanych co 10 m", pkt IV decyzji i umorzono postępowanie pierwszej instancji w tym zakresie. W pozostałej części utrzymano decyzję organu I instancji w mocy.
Rozpoznając skargi E. S. i W. G. od tej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że organ II instancji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrał materiał dowodowy, a następnie dokonał prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów k.p.a. oraz u.u.i.ś.
W ocenie Sądu, zebrane przez organy informacje pozwoliły organom orzekającym w niniejszej sprawie na określenie w sposób wystarczający walorów awifaunistycznych analizowanego obszaru, koniecznych do przeprowadzenia rzetelnej oceny oddziaływania inwestycji na środowisko.
Poprzez modyfikacje, na etapie postępowania odwoławczego warunków I.2. lit. w, lit. cc i lit. ff decyzji RDOŚ w G. oraz optymalizację parametrów technicznych i przebiegu projektowanej linii (zastosowanie słupów rurowych, zmniejszenie wysokości podwieszenia przewodów oraz wytyczenie trasy równolegle do linii 400 kV) w możliwie maksymalny sposób zostały zabezpieczone, stwierdzone na terenie realizacji inwestycji, gatunki ptaków (lęgowych przelatujących, żerujących i innych), a także nie stwierdzone dotąd gatunki, które ewentualnie mogłyby zostać wykazane przy dodatkowej całorocznej inwentaryzacji ornitologicznej.
Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia konieczności ochrony płazów i gadów występujących na terenie inwestycji Sąd wskazał, że na stronie 22 decyzji organu II instancji wskazano, że teren realizacji inwestycji jest terenem podmiejskim, silnie zantropogenizowanym i pozbawionym istotnych z punktu widzenia przyrodniczego siedlisk i ostoi zwierząt. Sąd podzielił stanowisko organu II instancji, według którego informacje zawarte w raporcie i jego uzupełnieniach, dotyczące występowania na terenie inwestycji poszczególnych gatunków zwierząt należało uznać za wystarczające do oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Zdaniem Sądu, raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przedłożony w niniejszej sprawie jest zgodny z wymogami określonymi w art. 66 ust. 1 u.u.i.ś.
Odnosząc się do kwestii ograniczenia w zagospodarowaniu terenu wchodzącego w skład pasa technologicznego projektowanej linii elektroenergetycznej, w tym ograniczenia w zakresie prowadzenia prac budowlanych bądź też wznoszenia budynków konkretnej wysokości Sąd stwierdził, że zarzuty skarżących pozostają poza zakresem postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej.
Zasadniczym zarzutem skarżących, dla którego uzasadnienia podporządkowane zostały pozostałe zarzuty dotyczące ochrony środowiska i przyrody oraz zdrowia ludzkiego, jest brak uwzględnienia wyraźnie akcentowanego postulatu skarżących dotyczącego potrzeby wybudowania spornej linii w formie kablowej, zamiast wariantu realizacji przedsięwzięcia w formie napowietrznej.
Przedmiotem prowadzonego przez GDOŚ postępowania była budowa linii napowietrznej, zgodnie z wolą podmiotu podejmującego się realizacji takie właśnie przedsięwzięcia.
Sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, że występowanie prawnych i technicznych możliwości realizacji przedmiotowej inwestycji w formie linii kablowej nie jest równoznaczne z koniecznością modyfikacji wyraźnej woli inwestora.
Wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z [..] czerwca 2010 r. dotyczył budowy linii napowietrznej, a nie linii kablowej. Do dnia zakończenia prowadzonego przez GDOŚ postępowania nie wpłynęła do organu żadna informacja pochodząca od inwestora co do zmiany sposobu realizacji projektowanej linii.
Przeprowadzona w toku postępowania ocena oddziaływania na środowisko jednoznacznie dowiodła, że realizacja przedsięwzięcia w wariancie napowietrznym, przy zachowaniu warunków realizacji wskazanych w decyzji, jest dopuszczalna. Brak akceptacji dla realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia w formie napowietrznej przez skarżących, w świetle uregulowań wynikających z u.u.i.ś., nie może stanowić przyczyny odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań. Bez znaczenia jest okoliczność podnoszona w skargach, że realizacja inwestycji w wykonaniu kablowym jest możliwa, co potwierdził inwestor po sporządzeniu raportu.
Zarzucana przez skarżących nieprawdziwość informacji przedstawionych w raporcie co do możliwości prawnych i technicznych budowy linii kablowej nie świadczy o wadliwości raportu, bowiem jego treść pozostaje zgodna z wymaganiami zawartymi w art. 66 ust. 1 u.u.i.ś. Organ II instancji odnosząc się do tej kwestii wskazał na s. 29, że oddziaływanie na etapie budowy linii kablowej poprzez konieczność dokonania płytszego wykopu będzie mniejsze, aniżeli oddziaływanie linii napowietrznej, w szczególności w obszarze o obniżonej rzędnej terenu. Wykop pod linię kablową będzie przeprowadzony na całej jej długości (2065 m), podczas gdy stanowiska słupów ograniczone będą do 10 m2 powierzchni i 2 m głębokości. Organ II instancji podniósł jednocześnie, że utrzymanie technologiczne linii kablowej każdorazowo wiązać się będzie z pracami ziemnymi na znacznym obszarze, mogącymi trwać nawet kilka dni, przy czym wszelkie prace ziemne związane z budową takiej linii są powtarzane także na etapie jej likwidacji czy też modernizacji.
Z powyższych względów w sposób uzasadniony organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, że realizacja projektowanego przedsięwzięcia metodą "podziemną" wiązałaby się ze znacznie większą skalą negatywnych oddziaływań na środowisko, niż linia napowietrzna (biorąc pod uwagę znaczną awaryjność linii kablowych). Wnioskodawca w uzupełnieniach z 31 października 2014 r. wskazuje także na znacznie większe możliwości zabudowy (obejmującej także budynki mieszkalne) w przypadku zaprojektowania przedmiotowej linii na słupach rurowych, aniżeli w wariancie kablowym, całkowicie wykluczającym jakiekolwiek zagospodarowanie pasa terenu o szerokości 3 m, co stanowić ma treść indywidualnie podejmowanych z właścicielami nieruchomości umów.
Organ odwoławczy, z uwagi na brak kompetencji w sprawach z zakresu służebności przesyłu, podkreślił, że wyniki przeprowadzonej oceny oddziaływania na środowisko jednoznacznie potwierdzają brak negatywnego wpływu linii napowietrznej z uwzględnieniem określonych w rozstrzygnięciu decyzji środków minimalizujących, na zdrowie i życie ludzi.
Z akt sprawy wynika bowiem, że w celu minimalizacji oddziaływania uwzględnione zostały następujące środki minimalizujące: ograniczenie wycinki drzew do pasa technicznego (tj. 12,5 m od osi linii w każdą stronę); znajdująca się w otoczeniu planowanej inwestycji zieleń średnia i wysoka będzie pełniła funkcję parawanową, ograniczając postrzegalność przedsięwzięcia, co stanowi przedmiot warunku określonego w pkt 1.7 niniejszej decyzji, pomalowanie słupów matową farbą na kolor zielony lub szary tak, aby współgrały z kolorystyką istniejących w sąsiedztwie szarych i zielonoszarych linii elektroenergetycznych, co zostało wskazane w pkt 1.2 przedmiotowej decyzji.
Na całej długości analizowanego odcinka linii elektroenergetycznej zastosowane zostaną (zgodnie z brzmieniem pkt 1.1 decyzji organu II instancji) słupy o konstrukcji rurowej, które charakteryzują się zdecydowanie mniejszym oddziaływaniem na krajobraz niż słupy kratowe, bowiem powierzchnia zajmowanego terenu jest zminimalizowana do ok. 10 m2, a zasięg poprzeczników, tym samym odległość przewodów fazowych względem osi i szerokość pasa technicznego (oraz powierzchnia przeznaczona do wycinki) się zmniejsza. Wysokość słupów przelotowych i odporowo-narożnych inwestycji będzie do siebie zbliżona, co także przyczyni się do minimalizacji negatywnego postrzegania przez obserwatorów sylwetek słupów. Słupy rurowe nie stanowią także całkiem nowego elementu w krajobrazie bowiem obecnie istniejąca w okolicy linia 2x110 kV [.]. - GPZ Rafineria nr [..] została zmodernizowana poprzez wykorzystanie słupów rurowych dwutorowych.
Organy obu instancji uznały za uzasadnione ze względu na ochronę krajobrazu, zastosowanie pomiędzy ulicami Łanową i Sucharskiego słupów o konstrukcji rurowej. Przyjęcie takiego rozwiązania ma zwiększyć poczucie ładu przestrzennego i harmonii w najbliższym otoczeniu inwestycji i będzie pożądane z punktu widzenia tworzenia korytarzy infrastrukturalnych.
Zaprojektowano minimalną ilość i rozmiary konstrukcji (umożliwiające jednocześnie zastosowanie takiego rozstawu i konfiguracji przewodów, która zapewni dotrzymanie standardów jakości środowiska) przy możliwie największej długości przęsła (200-250 m). Ponadto zastosowane zostaną słupy dwutorowe zamiast jednotorowych, dzięki czemu powstanie jedna linia zamiast dwóch oddzielnych, co wiązałoby się ze zwiększoną zajętością terenu oraz powiększeniem bariery, w szczególności dla przelatujących ptaków, a co za tym idzie zwiększeniem negatywnych oddziaływań na środowisko. Słupy rurowe są także niższe (od ok. 34 m do 40 m) niż słupy kratowe sąsiadujących z inwestycją linii elektroenergetycznych wysokich napięć, w szczególności linii 400 kV [..] (od 49 m do 68 m).
Sam przebieg planowanego przedsięwzięcia na odcinku między ulicami [..], a [..] zmniejsza negatywny wpływ inwestycji na krajobraz (dlatego też analiza wariantowa, oparta o informacje przedłożone w raporcie, ograniczona była wyłącznie do wariantów technologicznych), w szczególności jest on: zgodny z przebiegiem istniejących w terenie linii elektroenergetycznych średnich i wysokich napięć, kolidujący w niewielkim stopniu z istniejącą zabudową, w bezpośrednim sąsiedztwie (w odległości ok. 50-100 m) linii 400 kV [..], wyższej, zajmującej większą powierzchnię terenu co zapewnia mniejszą postrzegalność nowoprojektowanej linii.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego zagrożeń dla ropuchy zielonej i pozostałych gatunków płazów Sąd wskazał, że migracja ropuchy zielonej i innych gatunków płazów na tereny sąsiednie w wyniku budowy przedmiotowej inwestycji spowodowana będzie stosunkowo małą powierzchnią terenu zajętą pod konstrukcje wsporcze i silnie antropogenicznym charakterem obszarów przeznaczonych pod samą infrastrukturę oraz tereny sąsiednie. Powierzchnia zajętych potencjalnych siedlisk będzie nieznacząca dla kondycji lokalnej populacji płazów. Po zrealizowaniu inwestycji obszar wokół słupów będzie w pełni dostępny dla zwierząt, które będą mogły użytkować go jak dotychczas, z wyłączeniem niewielkiej, łącznie 33 m2 powierzchni zajętej przez posadowione w gruncie słupy rurowe.
W decyzji z [..] sierpnia 2015 r. GDOŚ zawarł między innymi warunek 1.2.Iit.ee, nakładający na inwestora konieczność ogrodzenia wykopów oraz terenu budowy w pobliżu rowów melioracyjnych i cieków. Zapis tego warunku (dotyczącego również etapu eksploatacji) wynika z konieczności ochrony występujących na analizowanym obszarze płazów, dla których istniejące w sąsiedztwie planowanej inwestycji rowy melioracyjne i cieki stanowią potencjalne miejsce rozrodu i bytowania. W ocenie Sądu, warunek ten stanowi zabezpieczenie dla występującej na terenie inwestycji herpetofauny, głównie w okresie jej aktywności od wiosny do jesieni. Dalsza część zapisu powyższego warunku gwarantuje również bezpieczeństwo przeżycia dla osobników, które po założeniu siatki wokół terenów budowy zostaną stwierdzone w jej obrębie, również w okresie zimowym. W takim przypadku osobniki stwierdzone na terenie placu budowy, mają zostać schwytane i przeniesione poza obręb siatki.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku zawieszenie postępowania odwoławczego ze względu na toczące się przed Marszałkiem Województwa [..] postępowanie w sprawie sporządzenia przeglądu ekologicznego dla linii napowietrznej 400 kV [..], wskazać należy, że zdaniem Sądu, kwestia ta nie wypełnia przesłanek pozwalających na zastosowanie art. 97 §1 pkt 4 K.p.a. W ocenie Sądu, fakt, że toczy się postępowanie w przedmiocie sporządzenia przeglądu ekologicznego dla linii napowietrznej 400 kV znajdującej się w bliskim sąsiedztwie z nowoprojektowaną linią nie stanowi zagadnienia wstępnego w postępowaniu w sprawie wydania decyzji środowiskowej. Samo prowadzenie postępowania w przedmiocie sporządzenia przeglądu ekologicznego nie stanowi bezwzględnej przeszkody dla wydania decyzji środowiskowej w kontrolowanym przez Sąd postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej.
Dwie jednobrzmiące skargi kasacyjne od tego orzeczenia wnieśli E.S.oraz W. G. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:
- I. na podstawie art 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
- 1. art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 184 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez brak dokonania przez Sąd I instancji pełnej kontroli, pełnego zbadania zgodności z prawem decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska dnia [..] sierpnia 2015 r., nr [..] w granicach danej sprawy, niezależnie od treści i zarzutów skargi, w sytuacji, gdy popełnione uchybienia przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska były oczywiste oraz istotne i przemawiały za uchyleniem w całości decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz decyzji ją poprzedzającej;
- 2. art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a., art. 141 § 4 P.p.s.a., art 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art 7 K.p.a. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 11 K.p.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego będącego przedmiotem rozstrzygnięcia, polegające na nie wyjaśnieniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego to jest:
nieprzeprowadzenie rocznej obserwacji ornitologicznej na terenie realizowanego przedsięwzięcia i posłużenie się badaniami dotyczącymi ptaków i nietoperzy z obszaru oddalonego od miejsca realizacji inwestycji o ponad 20 km, to jest z miejscowości [..];
nieuwzględnienie konieczności ochrony płazów i gadów występujących na terenie inwestycji, w szczególności szczególnie chronionej ropuchy zielonej buffo yirdis w okresie snu zimowego, oraz w okresie eksploatacji linii napowietrznej 110 kV, jej remontów i modernizacji, usuwania awarii, które będą wiązały się z koniecznością wjazdu ciężkim sprzętem na teren, na którym występuję ropucha zielona, na każdym etapie jej rozwoju, w tym w szczególności w okresie snu zimowego;
nieuwzględnienie, iż w wyniku realizacji inwestycji w wykonaniu napowietrznym w pasie technologicznym 15 m w każdą stronę o skrajnego przewodu linii napowietrznej 110 kV nie będzie można wykonywać żadnych prac budowanych, powyższe ograniczenia wynikają z § 55 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz. U. z 2003, nr 47, poz. 401, ze zm.) oraz z § 77 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003, nr 169, poz. 1650 ze zm.), natomiast gdyby inwestycja była realizowana w wykonaniu kablowym wówczas z możliwości zabudowy wyłączony byłby teren o szerokości jedynie 3 m, co niewątpliwe przesądza, iż w tym zakresie wykonanie inwestycji w formie napowietrznej jest niekorzystne;
nieuwzględnienie faktu, iż wykonanie inwestycji w wykonaniu kablowym nie stanowiłoby zagrożenia dla migrujących ptaków, jak ma to miejsce w sytuacji linii napowietrznej, która stanowi jedno z głównych zagrożeń dla tychże stworzeń oraz jedno z głównych przyczyn ich śmierci;
nieuwzględnienie, iż wykonanie inwestycji w wykonaniu linii napowietrznej w sposób istotny zaburza krajobraz powodując jego zeszpecenie, bowiem linia napowietrzna stanowi znaczną dominatę w krajobrazie, w sytuacji gdy linia kablowa w żadnej mierze nie zaburza krajobrazu nie powodując jego zeszpecenia;
nieuwzględnieniu, konieczności dojścia, w tym również dojazdu także i ciężkim sprzętem do linii w wykonaniu napowietrznym 110 kV na etapie remontów, modernizaqi i usuwania awarii, co wiąże się z koniecznością ingerencji w teren na którym będzie znajdowała się linia napowietrzna 110kV, w tym okresie również lęgowym występujących na tym terenie zwierząt, w sytuacji wystąpienia awarii czy konieczność podjęcia innych zabiegów na linii i konstrukcjach słupowych;
- g) nieuwzględnienie również konieczności wykonania wjazdu, w tym również ciężkim sprzętem na obszar, na którym znajduje się linia napowietrzna 110 kV w związku z koniecznością dokonania wycinki drzew i krzewów rosnących w pasie technologicznym linii - czynności te będą musiały być wykonywane przez cały okres istnienia linii na nieruchomości,
- 3. art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a., art. 141 § 4 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu, na jakie podstawie ustalono, iż:
realizacja linii energetycznej w wariancie napowietrznym, w przeciwieństwie do wariantu kablowego, nie będzie wiązać się z ograniczeniem pobytu ludzi w pasie technologicznym linii ze względu na emisję promieniowania elektromagnetycznego. W tym zakresie nie wskazano, aby zostały przeprowadzone jakiekolwiek pomiaiy oddziaływania pola elektreomagentycznego linii kablowej 110 kV i promieniowanej tejże linii byłoby większe od promieniowania linii napowietrznej 110 kV, w tym w powiązaniu z istniejącą linią 400 kV;
budowa linii napowietrznej elektroenergetycznej będzie wiązała się z nieznaczącym i krótkotrwałym oddziaływaniem na krajobraz w sytuacji, gdy przedmiotowa linia będzie zapewne istniała przez okres, co najmniej 60 lat, jak nie dłużej, a dodatkowo w całym pasie technologicznym 25 m przez cały okres istnienia linii będzie zachodziła konieczność wycinki drzew i krzewów znajdujących się w tym pasie, co oznacza brak możliwości zadrzewienia i zakrzewienia tego obszaru, taka sytuacja nie miałaby miejsca w razie wykonania przedmiotowej linii w wykonaniu kablowym wówczas teren ograniczony w zagospodarowaniu wyniósłby jedynie 3 m; teren realizacji inwestycji jest pozbawiony istotnych z punktu widzenia przyrodniczego siedlisk i ostoi zwierząt, w sytuacji, gdy na tym obszarze występuje między innymi szczególnie chroniona ropucha zielona buffo virdis oraz gatunki ptaków takie jak perkoz dwuczuby, łabędź czarno dzioby, nurogęś;
realizacji nowych inwestycji w wykonaniu kablowym nie jest spotykana w Polsce często;
linie kablowe podlegają znacznej awaiyjności, w sytuacji, gdy w mediach i telewizji nigdy nie słyszy się o awarii linii kablowych, lecz o pozrywanych liniach napowietrznych wywołanych wichurami, huraganami i gołoledzią-fakty te w ogóle nie zostały przez organ i instancji wzięte pod uwagę;
linia kablowa wiązałaby się ze znacznie większą skalą negatywnych oddziaływań na środowisko niż linia napowietrzna w sytuacji, gdy fakty przedstawione przez skarżących temu przeczą, a organ nie wskazał tej większej skali negatywnych oddziaływań ograniczając się jedynie do ogólnych sformułowań nieznajdujących konkretnych twierdzeń i dowodów na ich poparcie;
ropucha zielona, jak i pozostałe gatunki płazów, które potencjalnie mogłyby znajdować się na terenie przeznaczonym pod lokalizację zasiedlą tereny sąsiednie, w sytuacji, gdy zwierzęta ta występują na terenie realizowanej inwestycji, a zatem i terenie, na któiym będą stawiane konstrukcje słupowe, a to zapewne będzie oznaczało zabijanie tychże zwierząt, w tym również w okresie ich snu zimowego;
wraz ze wskazaniem dowodów, w oparciu, o które dokonano takich ustaleń oraz przyczyn, z powodu, których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej.
- 4. art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a., art. 141 § 4 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 84 § 1 K.p.a. poprzez niepowołanie biegłego w przedmiotowej sprawie, który dokonałby oceny sporządzonego raportu, w sytuacji, gdy wątpliwości w zakresie informacji w nim zawartych zgłosiła strona zainteresowana, tym bardziej, iż po sporządzeniu raportu inwestor wskazał, iż informacja w raporcie o braku możliwości wykonania linii w wariancie kablowym, jako jedna z alternatyw realizacji tejże inwestycji jest informacją nieprawdziwą, bowiem jak sam inwestor przyznał, wykonanie tejże inwestycji w takiej formie jest prawnie i techniczne możliwe. Powyższe zatem budzi poważane zastrzeżenia, co do prawdziwości całości tegoż raportu, skoro po jego sporządzeniu sam inwestor stwierdza, iż raport zawiera niezgodne z prawdą treści;
- 5. art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ppsa, art. 141 § 4 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez niezawieszenie postępowania prowadzonego przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, z uwagi na toczące się postępowanie w przedmiocie sporządzenia przeglądu ekologicznego dla linii napowietrznej 400-kV znajdującej się w bliskim sąsiedztwie z nowo projektowaną linią - zbliżenie obu linii na niektóiych odcinkach, w tym odcinku przechodzącym przez nieruchomość skarżącego będzie wynosić tylko 50 ni od osi obu linii, bowiem rozstrzygnięcie w przedmiocie przeglądu ekologicznego może mieć istotne znaczenie dla prawidłowej oceny kumulacji pola elektromagnetycznego, tym bardziej, iż na terenie nowo projektowanej linii w obszarach wykorzystywanych rolniczo pracują ludzie i to w czasie pracy przekraczającym 8 godzin na dobę;
- 6. art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a. art. 141 § 4 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. 2016r, Nr 353) w zw. z art. 82 ust. 1 pkt 1 ppkt b i ppkt c tej samej ustawy poprzez brak zabezpieczenia ropuchy zielonej, i innej herpetofauny w okresie zimowym, narażając tym samym na całkowite nawet wyginięcie w tym okresie tego gatunku na terenie realizowanej inwestycji, bowiem uwarunkowania środowiskowe nie zawierają żadnej ochrony w w, płazów w tym okresie;
- 7. art. 151 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy skarga skarżącego zasługiwała w całości na uwzględnienie;
- 8. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na oddaleniu skargi, w sytuacji, gdy w okolicznościach sprawy doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę do uwzględnienia skargi, o których mowa w punkcie ii niniejszej skargi.
na podstawie art 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego:
§ 6 ust. 1 pkt od 1 do 13, ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U 2014 r., 1348) - zwanym dalej rozporządzeniem w zw. z § 1 pkt 1 ppkt a i ppkt b rozporządzenia w zw. z § 2 i § 3 rozporządzenia, to jest poprzez ich niezastosowanie i zezwolenie na realizację inwestycji przedsięwzięcia pn. "budowa napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV Stacja [..] - istniejący słup nr [..] linii 110 kV nr [..] relacji [..] i stacji 110/15 kV GPZ [..] wraz z infrastrukturą towarzyszącą" podczas, gdy na terenach objętych planowaną inwestycją występują gatunki fauny podlegające ścisłej ochronie na podstawie ww. rozporządzenia w postaci ropuchy zielonej oraz ptaków między innymi takich jak perkoz dwuczuby, łabędź czarno dzioby, nurogęś.
Odpowiedzi na skargi kasacyjne wniosło Stowarzyszenie "[..]", popierając je.
Przy piśmie procesowym z dnia 12 czerwca 2017 r. skarżący kasacyjnie przedłożyli do akt sprawy opinie Wojewódzkiego Inspektoratu Środowiska w G.z dnia 9 grudnia 2016 r. oraz decyzję Marszałka Województwa [..] z dnia [..] maja 2017 r. nakładającą na [..] S.A. obowiązek wykonania przeglądu ekologicznego dla oddziaływania na środowisko linii elektroenergetycznej 400 kV relacji [..]przy ul. [..]należącej do W.G.i ul. [..] należącej do E. S. Powyższe dokumenty skarżący kasacyjnie przedłożyli na okoliczność wykazania braku wyjaśnienia tak przez orzekające w sprawie organy, jak i WSA w Warszawie, wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz braku prawdziwości danych zawartych w raporcie środowiskowym oraz jego uzupełnieniach. W szczególności skarżący kasacyjnie podnieśli, że z dokumentów tych wynika, że są przekroczone wartości natężenia składowej elektrycznej w związku z faktem istnienia linii 400 kV, w pobliżu której ma zostać wybudowania linia 110 kV, co w oparciu o zasady doświadczenia życiowego wskazuje, że twierdzenia zawarte w raporcie środowiskowym i jego uzupełnieniach, iż wybudowanie linii 110 kV nie spowoduje kumulacji tegoż pola i przekroczenia wartości dopuszczalnych uznać należy za chybione.
Na rozprawie w dniu 27 marca 2019 r. pełnomocnik skarżących kasacyjnie wnosił i wywodził jak w skargach kasacyjnych oraz powołał się na nieprawomocny wyrok WSA w Warszawie sygn. IV SA/Wa 2216/18, który powinien mieć znaczenie dla kierunku rozstrzygnięcia sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego, wymienione w § 2 tego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie nie ujawniono.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu tej sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej, które są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami.
Okoliczność, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma prawa rozwijać, czy też doprecyzowywać stawianych zarzutów. Dlatego też przedmiotem oceny Sądu mogą być jedynie te zarzuty kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 P.p.s.a.
W świetle art. 174 powołanej ustawy skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dalej zauważyć należy, iż przepis art. 174 pkt 2 P.p.s.a. przewiduje jako podstawę skargi kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania, które choć nie jest to wyraźnie wyartykułowane, może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Z wymogiem wykazania istotnego wpływu naruszeń przepisów postępowania na wynik sprawy koresponduje regulacja zawarta w art. 184 P.p.s.a. zgodnie z którą Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną nie tylko wtedy, gdy nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, lecz także gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest ani uprawniony, ani zobowiązany do samodzielnego konkretyzowania zarzutów skargi kasacyjnej, nie może również domyślać się i uzupełniać argumentacji autora skargi kasacyjnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarysowała się w tym zakresie jednoznaczna teza, że skarga kasacyjna powinna zawierać nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale i ich uzasadnienie. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa (oznaczonych numerem artykułu, paragrafu, ustępu, a także miejsca publikacji wymienianych w podstawach skargi przepisów), którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo, że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych, uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności.
Konieczne jest uzasadnienie podnoszonej podstawy skargi kasacyjnej przez wskazanie, które przepisy ustawy - oznaczone numerem artykułu (paragraf, ustęp) - zostały naruszone, na czym to naruszenie polega oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Warunek przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga zawiera wywody zmuszające Naczelny Sąd Administracyjny do domyślania się, który przepis prawa skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania. Przepis ten musi być wskazany wyraźnie (por. postanowienie NSA z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 752/11, LEX nr 1239462 oraz wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt OSK 421/04, LEX nr 146732).
Przechodząc do oceny zgłoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów wskazać zaś należy, iż żaden z nich nie zasługiwał na uwzględnienie.
Za bezzasadny uznać zarzut oznaczony w skargach kasacyjnych jako I.1, a polegający na naruszeniu art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a. w. zw. art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 184 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez brak dokonania przez Sąd I instancji pełnej kontroli, pełnego zbadania zgodności z prawem decyzji GDOŚ dnia [.] sierpnia 2015 r. w granicach danej sprawy, niezależnie od treści i zarzutów skargi, w sytuacji, gdy popełnione uchybienia były oczywiste oraz istotne i przemawiały za uchyleniem w całości decyzji GDOŚ oraz decyzji ją poprzedzającej.
Zauważyć bowiem należy, iż strony skarżące kasacyjnie nie wskazały jakie to uchybienia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, które nie zostały podniesione w skargach winne być z urzędu uwzględnione przez Sąd I instancji, ograniczając się jedynie do przytoczenia w uzasadnieniu skarg kasacyjnych ogólnikowych wywodów dotyczących wykładni art. 134 § 1 P.p.s.a. i przytoczenia tez dotyczących wykładni i stosowania tegoż przepisu zawartych w kliku judykatach Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Przypomnieć trzeba, iż zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Treść art. 134 § 1 P.p.s.a. przesądza zatem, że o naruszeniu tego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy (to jest dokonał kontroli innego aktu niż zaskarżona decyzja), względnie nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi w sytuacji, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono oczywiste i istotne uchybienia, które sąd powinien z urzędu dostrzec i uwzględnić.
W rozpoznawanej sprawie żadna ze wskazanych sytuacji nie miała miejsca, bowiem WSA w Warszawie nie wykroczył poza granice sprawy, a skarżący kasacyjnie nie wykazali, że Sąd pominął w swoim orzeczeniu jakiekolwiek uchybienie organów nie podniesione w skardze, które mogłoby mieć istotny wpływ na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, iż to że strona nie zgadza się z oceną materiału dowodowego dokonaną przez Sąd I instancji, nie oznacza jednak, że doszło do naruszenia tego przepisu.
Znamiennym jest, iż autor skargi kasacyjnej nie wykazał tak w zarzutach jak i w uzasadnieniu w czym konkretnie upatruje naruszenie przepisów art. 134 § 1 P.p.s.a., to jest jakie nie podniesione w skardze uchybienia organów administracji polegające na naruszeniu wprost wskazanych norm prawnych zostały przeoczone przez Sąd I instancji.
Powyższe nakazywało uznać ten zarzut za bezzasadny w stopniu oczywistym.
Odnośnie pozostałych wskazanych w tym zarzucie kasacyjnym jako wzorce kontroli przepisów wskazać zaś należy, że autor skarg kasacyjnych w żaden sposób nie odwołał się tak w samym zarzucie, jak i uzasadnieniu skarg do treści art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a., art. 135 P.p.s.a. oraz art. 184 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, co uniemożliwiało Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do zaskarżonego orzeczenia poprzez normy prawne zawarte w przywołanych wyżej przepisach. Jedynie gwoli wszechstronnego wyjaśnienia sprawy wskazać należy, iż naruszenie art. 3 § 1 P.p.s.a. może mieć miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę, uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie. Przepis ten nie określa jednak wzorca, według którego kontrola ta ma być wykonana. Okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej nie oznacza zaś naruszenia tego przepisu.
Te same argumenty odnieść można także do zarzutu naruszenia art. 184 Konstytucji RP. Zupełnie niezrozumiałym jest zaś w czym autor skarg kasacyjnych dopatruje się naruszenia art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. ustanawiającego jedynie zakres kognicji sądów administracyjnych i wskazującego, iż obejmuje ona rozpoznawanie skarg na decyzje administracyjne, co też WSA w Warszawie w kontrolowanej sprawie uczynił.
Odnośnie wskazania w zarzucie I.1 skarg kasacyjnych jako naruszonego przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. wskazać zaś trzeba, że przepis ten ma charakter wynikowy, to jest wskazuje jakiego rodzaju rozstrzygnięcie winien podjąć wojewódzki sąd administracyjny w sytuacji zaistnienia wskazanych w nim okoliczności, to jest stwierdzenia przez ten Sąd innego niż stanowiące podstawę wznowienia, naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Do samodzielnego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez niezastosowanie tego przepisu może zatem dojść wprost wtedy, gdy sąd mimo stwierdzenia naruszenia prawa procesowego w postępowaniu administracyjnym nie uchyli zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia). Tego zaś rodzaju sytuacja w kontrolowanym postępowaniu nie zaistniała. Z tego samego powodu nie mógł okazać się skuteczny oznaczony nr I.8 zarzut kasacyjny samodzielnego naruszenia art. 151 P.p.s.a., albowiem przepis ten reguluje jedynie treść rozstrzygnięcia sądu w razie nieuwzględnienia skargi w całości lub w części.
Nie ustanawia on zaś przesłanek podjęcia takiego rozstrzygnięcia, co oznacza, iż do jego samodzielnego naruszenia mogłoby dojść jedynie, gdyby sąd I instancji oddalił skargę mimo ustalenia, że zasługuje ona na uwzględnienie, albo podjął rozstrzygnięcie inne niż oddalenie skargi w przypadku ustalenia, że na uwzględnienie ona nie zasługuje.
Do wtórnego naruszenia tak art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., jak i art. 151 P.p.s.a. może dojść także wtedy, gdy sąd I instancji powinien był stwierdzić istotne naruszenie prawa procesowego w takim postępowaniu i w konsekwencji tego uchylić zaskarżony akt, czego nie zrobił, jednakże w takiej sytuacji procesowej przepis zarówno art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. jak i art. 151 P.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej i musi zostać powiązany z przepisami postępowania administracyjnego regulującymi zakres i zasady postępowania dowodowego naruszonymi w postępowaniu prowadzonym przez organy administracji, czego jednakże skarżący kasacyjnie w zarzutach oznaczonym nr I.1 i I.8 nie uczynili.
Nie zasługiwały także na uwzględnienie zarzuty oznaczone w skardze kasacyjnej jako I.2. lit. a do g, a dotyczące naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a., art. 141 § 4 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 11 K.p.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego będącego przedmiotem rozstrzygnięcia, polegające na nie wyjaśnieniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż sposób sformułowania tak tego zarzutu, jak i jego uzasadnienie nie pozwala na stwierdzenie w czym skarżący kasacyjnie w granicach tegoż zarzutu dopatruje się naruszenia art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a. – zachodzi tu sytuacja analogiczna jak w przypadku zarzutu oznaczonego w skardze kasacyjnej jako I.1, czy też naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. dotyczącego wymogów jakie spełniać ma uzasadnienie Sądu I instancji.
Odnosząc się do treści zarzutu wskazać w szczególności wskazać należy, iż nie jest trafny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a. 77 § 1 K.p.a., 80 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 11 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie rocznej obserwacji ornitologicznej na terenie realizowanego przedsięwzięcia i posłużenie się badaniami dotyczącymi ptaków i nietoperzy z obszaru oddalonego od miejsca realizacji inwestycji o ponad 20 km, to jest z miejscowości [..] (zarzut I.2.a), albowiem nie uwzględnia on okoliczności, że kontrolowana przez Sąd I instancji decyzja w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV wydana została w następstwie prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 mara 2013 r., sygn. IV SA/Wa 1338/11, którym po rozpoznaniu skarg na decyzję ustalającą środowiskowe uwarunkowania przedsięwzięcia polegającego na budowie napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV Stacja [..] - istniejący słup Nr [..] linii 110 kV nr [..] relacji [..] i stacji 110/15 kV GPZ [..] wraz z infrastrukturą towarzyszącą, uchylono zaskarżoną decyzję w części, w jakiej utrzymano i zmieniono decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w G. co do ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia na odcinku pomiędzy ulicą [..] a ul. [..] w G. Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 8 października 2013 r., sygn. II OSK 2003/13.
Powyższe oznacza, że choć kontrolowana decyzja, w następstwie określonych rozstrzygnięć procesowych odnosi się jedynie do odcinka linii elektroenergetycznej 110 kV pomiędzy ul. [..], a ul. [..] w G., to jednak nie zmienia to faktu, że przedmiotowy odcinek stanowi element większej funkcjonalnej całości, jaką była inwestycja pierwotne zaplanowana przez podmiot, który wystąpił o wydanie decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia. Dla tak rozumianej inwestycji obejmującej całość linii elektroenergetycznej 110 kV Stacja [..] - istniejący słup Nr [..] linii 110 kV nr [..] relacji [..] sporządzony został raport o oddziaływaniu projektowanej linii na środowisko. Skoro zaś raport ten dotyczył projektowanej inwestycji liniowej o długości około 11 kilometrów, to oczywistym jest, że dopuszczalnym było posłużenie się przy sporządzeniu raportu badaniami dotyczącymi ptaków i nietoperzy nie przeprowadzanymi bezpośrednio na terenie, przez który przebiega przedmiotowy fragment linii, to jest między ul. [..], a ul. [..] w G. Nie sposób bowiem oczekiwać, by w przypadku inwestycji liniowej przeprowadzać obserwację ornitologiczną na każdej z działek gruntu, przez którą inwestycja ta przebiega.
Podkreślić trzeba, iż skarżący kasacyjnie nie wykazali wpływu tego rzekomego uchybienia na treść rozstrzygnięcia, ograniczając się jedynie do twierdzeń o występowaniu na terenie inwestycji gatunków ptaków objętych ścisła ochroną, co zdaniem autora kasacji skutkować miało koniecznością przeprowadzenia całorocznych obserwacji ornitologicznych właśnie bezpośrednio na terenie inwestycji.
Przechodząc do kluczowego dla kontrolowanej sprawy zagadnienia przypomnieć trzeba, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się – który to pogląd Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, iż podważanie treści raportu nie może opierać się na przypuszczeniach strony skarżącej – nie opartych na odpowiednich ocenach (badaniach) specjalistycznych lub hipotetycznym wystąpieniu ewentualnych przyszłych zagrożeń (uciążliwości) dla środowiska. Zastrzeżenia wobec przedłożonego raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a także jego analizy dokonanej przez właściwe organy, aby nie były uznane za gołosłowne powinny zostać poparte na przykład ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskazuje na wady raportu (por. wyroki NSA z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 383/08, z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. II OSK 602/14, a także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 czerwca 2016 r. o sygn. akt II SA/Po 131/16 – dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA).
Raportowi o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przysługuje bowiem szczególna moc dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy planowanego do realizacji przedsięwzięcia. Podważenie jego ustaleń mogłoby nastąpić jedynie, co do zasady, poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań środowiskowych (tzw. kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą jak autor raportu, których wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności z zawartymi w raporcie przedłożonym przez inwestora.
Organy administracji czy też sąd mogą jedynie ocenić raport pod względem formalnym, to jest czy zawiera przewidziane prawem elementy, a nie weryfikować prawidłowość tych ustaleń, czy też przydatność zrealizowanych badań specjalistycznych, w tym jak w niniejszej sprawie obserwacji ornitologicznych dla sporządzenia raportu na potrzeby danego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. II OSK 1204/17, dost. w CBOSA).
Co za tym idzie o ile strona skarżąca kasacyjnie zamierzała wykazać wadliwość raportu w zakresie w jakim jego sporządzenie wiąże się z posiadaniem wiadomości specjalnych, to winna najpóźniej na etapie postępowania odwoławczego przedstawić organom odpowiednie dowody na tę okoliczność w postaci chociażby kontrraportu odmiennie przedstawiającego oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na środowisko, czego jednakże nie uczyniła.
Taka sytuacja jednakże w sprawie nie zaistniała, co pozwala na uznanie zarzutu oznaczonego w skargach kasacyjnych jako I.2.a. za gołosłowne.
Z tych samych powodów za niezasadny uznać należy zarzuty oznaczone w skargach kasacyjnych jako I.2d, I.3.c i I.3.g. Odnośnie zarzutu oznaczonego jako I.3.g wskazać nadto trzeba, że oparty jest on na gołosłownym i niepopartym odpowiednimi dowodami domniemaniu strony skarżącej kasacyjnie, iż określone gatunki płazów występują w miejscach, gdzie posadawiane będą konstrukcje słupowe.
Dalej wskazać należy, iż dopiero w takiej sytuacji, to jest gdyby organ dysponował dwoma formalnie poprawnymi dokumentami pochodzącymi od osób dysponujących wiedzą specjalistyczną, potencjalnie mogłaby się zaktualizować potrzeba powołania biegłego dla usunięcia występujących w sprawie wątpliwości, co oznacza, że bezzasadny był także zarzut oznaczony w skardze kasacyjnej jako I.4.
Odnosząc się do tego zarzutu dodatkowo przypomnieć należy, iż pierwotna inwestycja objęta zamiarem inwestora obejmowała linię energetyczną o długości 11 km i to do tej inwestycji odnosiło się wariantowanie przedstawione w złożonym przez inwestora raporcie oddziaływania inwestycji na środowisko. Co za tym idzie nie wpływa na ocenę mocy dowodowej raportu okoliczność, iż w odniesieniu do fragmentu pierwotnie planowanej inwestycji technicznie możliwym było zrealizowanie jej w formie linii podziemnej kablowej. Nadto w pełni zaaprobować należy stanowisko Sądu I instancji, który w uzasadnieniu swojego orzeczenia wskazał w tym zakresie, iż przedmiotem prowadzonego przez GDOŚ postępowania była budowa linii napowietrznej, zgodnie z wolą podmiotu podejmującego się realizacji takiego właśnie przedsięwzięcia, co oznacza, iż warianty przedsięwzięcia nie musiały uwzględniać realizacji zupełnie odmiennego przedsięwzięcia, o tym samym przeznaczeniu, to jest linii podziemnej, albowiem wariantowanie inwestycji nie może prowadzić do zmuszania wnioskodawcy do realizacji inwestycji zupełnie innej niż objęta jego zamiarem.
Zauważyć nadto trzeba, iż w raporcie poza wariantem nr 6 obejmującym realizację linii kablowej, co do której postawiono tezę o niemożności wykonania na części odcinka linii wykopów pod linię kablową przedstawiono także 4 warianty alternatywne względem wybranego, a odnoszące się do odmiennego przebiegu linii napowietrznej, co oznacza, że raport spełniał wymogi formalne o jakich mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. nawet w przypadku odrzucenia tej jego części, która jako wariant alternatywny omawiała realizację innej niż planowana inwestycji w postaci podziemnej linii kablowej. Inaczej rzecz ujmując skoro raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko złożony w sprawie przez inwestora nie musiał w ogóle wśród racjonalnych wariantów alternatywnych zawierać wariantu polegającego na budowie podziemnej linii kablowej, to ewentualne uchybienia w zakresie omówienia tego zbędnego wariantu nie mogą wpływać na przekreślenia wartości dowodowej raportu jako całości.
Odnosząc się do oznaczonego jako I.2.b zarzutu nieuwzględnienia konieczności ochrony płazów i gadów występujących na terenie inwestycji, w szczególności szczególnie chronionej ropuchy zielonej w okresie snu zimowego, oraz w okresie eksploatacji linii napowietrznej 110 kV, jej remontów i modernizacji, usuwania awarii, które będą wiązały się z koniecznością wjazdu ciężkim sprzętem na teren, na którym występuje ropucha zielona, na każdym etapie jej rozwoju, w tym w szczególności w okresie snu zimowego i ściśle powiązanych z nim zarzutów oznaczonych jako I.3.f oraz I.6 wskazać należy, że nie zasługiwały one na uwzględnienie, albowiem w zaskarżonej decyzji zawarto szereg rozstrzygnięć dotyczących ochrony płazów i gadów, których występowanie jest potencjalnie możliwe na terenie inwestycji, na co wskazywał już orzekający uprzednio w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 października 2013 r., sygn. II OSK 2003/13 stwierdzając, że chybiony jest całkowicie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 6 Konwencji berneńskiej z powodu ich niezastosowania i zezwolenia na realizację danego przedsięwzięcia na terenach, na których występują gatunki fauny podlegające tej ochronie prawnej.
Osnowa decyzji środowiskowej reguluje bowiem kwestie dotyczące ochrony flory i fauny na terenach objętych projektowaną inwestycją. W szczególności należy podkreślić, że osnowa powyższej decyzji w pkt 2x) stanowi bowiem jednoznacznie, że: "Z uwagi na występowania w zasięgu inwestycji płazów objętych ochroną gatunkową prace w sąsiedztwie rowów melioracyjnych i cieków wykonać poza okresem od 15 marca do 30 czerwca. W przypadku braku takiej możliwości, z powodów niezależnych od wykonawcy ewentualne przystąpienie do prac w trakcie migracji oraz rozrodu płazów poprzedzić rozpoznaniem herpetologicznym i ewentualnym uzyskaniem odrębnej zgody w trybie art. 56 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody".
Na powyższe wskazał też w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji (s. 16 uzasadnienia) zauważając, że zagadnienia te były przedmiotem przeprowadzonej w toku postępowania oceny oddziaływania na środowisko, w wyniku której organ II instancji zmienił warunki realizacji przedsięwzięcia wskazane w pkt l.2.lit. x i lit. ee decyzji wydanej przez organ I instancji wyłączając okres migracji sezonowej płazów spod prac budowlanych prowadzonych w sąsiedztwie rowów melioracyjnych i cieków oraz ustanawiając odpowiednie zabezpieczenia wykopów. Ryzyko zwiększenia śmiertelności płazów i gadów wynikające z poruszania się ciężkiego sprzętu budowlanego po analizowanym terenie zostało zminimalizowane poprzez określenie na etapie postępowania przed organem I instancji warunku l.2.lit. k, nakładającego na inwestora obowiązek transportu materiałów budowlanych i innych bez dodatkowego rozjeżdżania gleby i roślinności na poboczach i terenach sąsiednich.
Odnosząc się do wskazanych jako wzorce kontroli kasacyjnej w zarzucie oznaczonym jako I.6 przepisów art. 71 ust. 1 u.u.i.ś. oraz art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b i lit. c tej samej ustawy wskazać nadto należy, iż regulacje te stanowią, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia (art. art. 71 ust.
1) oraz że w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ określa między innymi istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich (art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b) oraz wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1, w szczególności w projekcie budowlanym, w przypadku decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14, 18 i 23 (art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. c). Określają one zatem zakres rozstrzygnięcia zawarty w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i wymogi co do jej treści. Skarżona decyzja powyższym wymogom formalnym odpowiadała, bowiem zawierała rozstrzygnięcia wskazane w tych przepisach, co oznacza, że przy jej wydaniu nie doszło do ich naruszenia.
Podkreślić dalej należy, iż okoliczność, że skarżący kasacyjnie zapisy te uważają za niepełne i niewyczerpujące, nie jest wystarczającą przesłanką dla stwierdzenia, że przedmiotowa decyzja i co za tym idzie wyrok Sądu I instancji zapadły z naruszeniem prawa. Skarżący kasacyjnie na poparcie swoich twierdzeń w tym zakresie, wymagających przecież wiadomości specjalnych nie przedstawili bowiem jakichkolwiek dowodów.
Zauważyć wreszcie w tym miejscu należy, iż skarżący kasacyjnie rzekomą troskę zachowanie płazów występujących jakoby na terenie inwestycji traktują ściśle instrumentalnie, jako jedno z szeregu narzędzi służących powstrzymaniu jej realizacji.
Na powyższe wyraźnie i jednoznacznie wskazuje w pierwszym rzędzie okoliczność, że w zgłoszonych zarzutach skarżący kasacyjnie zmierzają de facto do zakwestionowania dopuszczalności prowadzenia wszelkich prac związanych z budową i eksploatacją przedmiotowej linii w jakimkolwiek okresie roku.
Nadto na powyższe wskazuje zestawienie wszelkich zgłaszanych w rozpatrywanych skargach kasacyjnych zarzutów, w których kwestionuje się zarówno realizację przedmiotowej linii w wariancie linii napowietrznej i postuluje budowę linii kablowej podziemnej (por. zarzut I.2.d i I.2.e), a równocześnie jak wskazano wyżej podnosi zarzuty związane z rzekomym brakiem ochrony płazów i gadów występujących na terenie inwestycji, dla których posadowienie około jedenastu słupów energetycznych, stanowić będzie niewątpliwe mniejsze potencjalne zagrożenie, niż wiążąca się ze znacznie większym zakresem robót ziemnych budowa linii kablowej, na co trafnie wskazał organ odwoławczy wyjaśniając, że wykop pod linię kablową będzie przeprowadzony na całej jej długości (ok. 2065 m), podczas gdy stanowiska słupów ograniczone będą do 10 m2 powierzchni i 2 m głębokości.
Za oczywiście bezzasadny uznać należy zarzut oznaczony w skardze kasacyjnej jako I.2.c. Zauważyć bowiem należy, iż w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia z dnia 20 mara 2013 r. sygn. IV SA/Wa 1338/11 wprost wskazano, że w sprawie nie znajdą zastosowania przepisy rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych, jako że nie dotyczą one bezpośrednio oceny możliwości realizacji określonych obiektów energetycznych, lecz wyłącznie możliwości bezpiecznego wykonywania prac wobec ich istnienia, a jednocześnie ten pogląd prawny WSA w Warszawie nie został skutecznie zakwestionowany w skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego orzeczenia. Powyższe oznacza, że zgodnie z art. 170 P.p.s.a., to prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, w tym także Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie.
Odnosząc do zarzutu oznaczonego jako I.2.e wskazać należy, iż on również okazał się niezasadny. Zagadnienia związane z wpływem projektowanej linii energetycznej na krajobraz stanowiły bowiem przedmiot oceny orzekających w sprawie organów i skutkowały zmianami jakie GDOŚ w decyzji z [.].sierpnia 2015 r. wprowadził do rozstrzygnięcia organu I instancji chociażby odnośnie rodzaju zastosowanych słupów, ich wymiarów i malowania. Jak trafnie zauważono nadto w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji informacje w zakresie oddziaływania przedsięwzięcia na krajobraz zawarte były w raporcie na str. 45-46 oraz na str. 57-58 (oddziaływanie skumulowane). W wyniku postępowania wyjaśniającego na etapie II instancji informacje te zostały uzupełnione o analizę krajobrazową zawierającą m. in. studia krajobrazowe z podziałem na ocenę krajobrazu istniejącego i ocenę wpływu inwestycji na krajobraz (przedłożoną jako załącznik pisma wnioskodawcy z 30 czerwca 2014 r.).
Powyższe oznacza, iż zupełnie gołosłowne są twierdzenia skarżących kasacyjnie co do braku zbadania tych okoliczności. Przypomnieć przy tym trzeba, iż z faktu, że orzekające w sprawie organy inaczej niż strona skarżąca kasacyjnie oceniły wpływ przedmiotowej linii energetycznej na krajobraz, a Sąd I instancji ocenę taką zaaprobował, nie wynika jeszcze by obarczona była ona wskazywanymi w skardze kasacyjnej uchybieniami.
Oczywiście bezzasadny okazał się wreszcie zarzut oznaczony jako I.2.g, albowiem okoliczności w nim wskazane były badane i uwzględniane przez orzekające w sprawie organy, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia Sądu I instancji, gdzie wskazano między innymi, że minimalizacji tego rodzaju wpływu ma służyć ograniczenie wycinki drzew do pasa technicznego (tj. 12,5 m od osi linii w każdą stronę). Jednocześnie wskazać należy, iż tak w samym zarzucie, jak i w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wykazano wpływu podnoszonego naruszenia prawa na treść rozstrzygnięcia.
Odnosząc się do sformułowanego w pkt I.3 skarg kasacyjnych zarzutu art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a., art. 141 § 4 P.p.s.a., art 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. wskazać należy, iż nie zasługiwał on na uwzględnienie.
Z treści tak zarzutu jak i jego uzasadnienia nie wynika bowiem w czym skarżący kasacyjnie dopatrują się w granicach tego zarzutu naruszenia art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. skarżący kasacyjnie nie wykazał zaś na czym konkretnie polegała wadliwość uzasadnienia orzeczenia organu odwoławczego, w tym w szczególności nie wskazał, które z podniesionych braków dotyczą uzasadnienia decyzji organu II instancji, a które odnoszą się do uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie. Co szczególnie istotne w skargach kasacyjnych nie wskazano jaki był wpływ tych uchybień na treść rozstrzygnięcia. Jak wykazano już powyżej część z zarzutów szczegółowych składających się na zarzut oznaczony jako I.3, w tym w szczególności jego litery c, f i g oparta jest jedynie na gołosłownym kwestionowaniu tez zawartych w raporcie oddziaływania inwestycji na środowisko, bez oparcia się w tym zakresie na jakichkolwiek dowodach, w tym w szczególności kontrraporcie, który mógłby uprawdopodobnić zarzuty zgłaszane przez skarżących kasacyjnie pod adresem raportu.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. wskazać należy, iż zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wymagane jest, aby uzasadnienie wyroku stanowiło logiczną, zwartą całość, a jednocześnie by było ono syntezą stanowiska sądu. Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, a w razie kontroli instancyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące zostały wyjaśnione.
Podkreślić trzeba, iż zawarty w art. 141 § 4 P.p.s.a. obowiązek sądu odniesienia się do zarzutów podniesionych w skardze, nie może oznaczać, iż dla spełnienia tego wymogu sąd ma zawsze obowiązek odnieść się do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu. Wystarczy, gdy z wywodów sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze.
Naruszenie przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. następuje zatem wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się sąd, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia.
Sytuacja takowa nie zaistniała w niniejszej sprawie, albowiem obszerne i szczegółowe uzasadnienie wyroku Sądu I instancji spełnia wszelkie wymogi stawiane powyższym przepisem w tym w sposób jednoznaczny wskazuje na przesłanki jakimi kierował się Sąd I instancji wydając przedmiotowe orzeczenie.
Zgłoszone pod adresem tegoż uzasadnienia mają natomiast charakter gołosłownej polemiki z twierdzeniami Sądu, opartej jak np. w zarzucie oznaczonym jako I.3.g na bliżej nieokreślonych informacjach z mediów, w tym z telewizji, względnie na powoływanie się na bliżej nieokreślone fakty przedstawione przez skarżących i kwestionowanie wyrwanych z kontekstu, fragmentów uzasadnienia zaskarżonego wyroku, jak np. w zarzucie I.3.f, gdzie skarżący kasacyjnie pominęli, iż Sąd I instancji większą skalę negatywnych oddziaływań na środowisko linii kablowej podziemnej, w stosunku do linii napowietrznej odnosił - poprzez aprobatę stanowiska organu administracji - do zakresu niezbędnych do wykonania na odcinku linii objętym zaskarżoną decyzją robót ziemnych odpowiednio w przypadku linii podziemnej i napowietrznej, czy też na nieistotne dla sprawy okoliczności takie jak częstość realizowania na obszarze Polski podziemnych energetycznych linii kablowych (zarzut I.3.d).
Odnośnie zarzutu oznaczonego jako I.3.a znamiennym jest, iż skarżący kasacyjnie zarzucając Sądowi błędne przyjęcie, że realizacja linii energetycznej w wariancie napowietrznym, w przeciwieństwie do wariantu kablowego, nie będzie wiązać się z ograniczeniem pobytu ludzi w pasie technologicznym linii ze względu na emisję promieniowania elektromagnetycznego, nie wskazali w oparciu o jakie przepisy twierdzenie to uważają za błędne.
Tak z treści zarzutów skarg kasacyjnych jak i uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika przy tym jaki wpływ na treść rozstrzygnięcia miałyby mieć poszczególne zgłaszane w skardze kasacyjnej rzekome wady uzasadnienia Sądu I instancji, w tym na przykład brak odniesienia się do oczywistej okoliczności jaką jest konieczność utrzymywania we właściwym stanie pasa technologicznego linii przez cały okres jej eksploatacji.
Nie zasługiwał wreszcie na uwzględnienie zarzut oznaczony w skardze kasacyjnej jako I.5, to jest zarzut naruszenia art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ppsa, art. 141 § 4 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez niezawieszenie postępowania prowadzonego przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, z uwagi na toczące się postępowanie w przedmiocie sporządzenia przeglądu ekologicznego dla linii napowietrznej 400-kV znajdującej się w bliskim sąsiedztwie z nowo projektowaną linią - zbliżenie obu linii na niektórych odcinkach, w tym odcinku przechodzącym przez nieruchomość skarżącego będzie wynosić tylko 50 m od osi obu linii, bowiem rozstrzygnięcie w przedmiocie przeglądu ekologicznego może mieć istotne znaczenie dla prawidłowej oceny kumulacji pola elektro magnetycznego, tym bardziej, iż na terenie nowo projektowanej linii w obszarach wykorzystywanych rolniczo pracują ludzie i to w czasie pracy przekraczającym 8 godzin na dobę i powiązany z tym zarzutem zarzut, iż nie wskazano, aby zostały przeprowadzone jakiekolwiek pomiary oddziaływania pola elektreomagentycznego linii kablowej 110 kV i promieniowanej tejże linii byłoby większe od promieniowania linii napowietrznej 110 kV, w tym w powiązaniu z istniejącą linią 400 kV.
Odnosząc się do tego zarzutu oraz argumentacji i dokumentów przedłożonych na jego poparcie, tak przy piśmie procesowym z dnia 12 czerwca 2017 r., jak i na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wskazać należy, iż opierały się one na założeniu, iż zasady doświadczenia życiowego wskazują, że w związku faktem istnienia na działkach skarżących kasacyjnie linii 400 kV, wątpliwości budzą twierdzenia zawarte w raporcie środowiskowym i jego uzupełnieniach, iż wybudowanie linii 110 kV nie wpłynie na przekroczenie dopuszczalnego poziomu natężeń pola elektromagnetycznego obu linii.
Stanowisko takowe nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem przedmiotem kontrolowanego postępowania było wyłącznie ustalenie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia w postaci budowa napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV o określonym przebiegu, a nie badanie wpływu na środowisko już istniejącej linii 400 kV.
Dalej wskazać należy, iż w aktach administracyjnych znajduje się opracowanie cząstkowe do uzyskania decyzji środowiskowych uwarunkowań zatytułowane "Wpływ pola elektromagnetycznego na środowisko linii napowietrznej 2x110kV [..] i stacji elektroenergetycznej 110/15kV "[..]", którego zasadniczą część stanowi rozdział 4.3 Określenie zasięgu obszaru oddziaływania PEM projektowanej linii 2x110kV z uwzględnieniem wpływu istniejącej linii 2x400 kV.
Zauważyć w tym miejscu trzeba, że skarżący kasacyjnie w żaden sposób nie podważyli wartości dowodowej powyższego dokumentu o charakterze opinii prywatnej z dziedziny niewątpliwie wymagającej wiedzy specjalistycznej.
W opracowaniu tym wskazano, że do obliczeń przyjęto odpowiednio: dla linii 400 kV napięcie U = 440 kV i prąd I = 2.080 A, zaś dla linii 110 kV napięcie 123 kV i prąd I = 735 A (s. 21). Nadto autor opracowania wskazał, że na terenie posesji przy ul. M.i położonej po drugiej stronie tej ulicy szklarni odległość istniejącej linii 400kV od projektowanej 2x110kV wynosi circa 62 m, zaś odległość między istniejącą linią 400kV i projektowaną 110kV na posesje przy Łanowej 72 wynosi circa 58 m. Przy przyjęciu takich danych autor opracowania wskazał, że przy tak dużej odległości nie ma sumowania się pól elektromagnetycznych linii 400kV i 110kV.
Zestawiając powyższe z dokumentami przedłożonymi przez skarżących kasacyjnie przy piśmie z dnia 12 czerwca 2017 r., w tym przede wszystkim z protokołami natężenia pól elektromagnetycznych linii 400 kV dokonanych w okolicy ul. M.i Ł. zauważyć należy, że badania prowadzone były przy obciążeniu sieci prądem o natężeniu 160 A, a obliczenia wielkości składowej magnetycznej przy założeniu maksymalnego obciążenia linii wynoszącego 1600 A, a więc dla parametru obciążenia sieci niż przyjętego w wskazanym wyżej opracowaniu cząstkowym do uzyskania decyzji środowiskowych uwarunkowań, gdzie przyjęto maksymalne natężenie prądu dla linii 400 kV wynoszące 2.080 A. Powyższe oznacza, że przedłożone przez skarżących kasacyjnie dokumenty dotyczące natężenia pola elektromagnetycznego generowanego na nieruchomościach skarżących kasacyjnie przez linię 400 kV nie podważają w żaden sposób ustaleń dotyczących określenia zasięgu obszaru oddziaływania PEM projektowanej linii 2x110 kV z uwzględnieniem wpływu istniejącej linii 2x400 kV zawartych w opracowaniu "Wpływ pola elektromagnetycznego na środowisko linii napowietrznej 2x110 kV [..] i stacji elektroenergetycznej 110/15kV "[..]".
Co za tym idzie trafne było stanowisko Sądu I instancji, który zaaprobował stanowisko organów, iż postępowanie w sprawie sporządzenia przeglądu ekologicznego dla linii napowietrznej 400 kV nie stanowiło w kontrolowanym postępowaniu dotyczącym środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia w postaci linii 100 kV zagadnienia wstępnego o jakim mowa w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., albowiem jak wynikało ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nawet ewentualne przekroczenie poziomów promieniowania elektromagnetycznego przez istniejącą linię 400 kV nie mogło wpływu na ocenę środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie linii 110 kV, a oceny tej nie zmieniły również dokumenty przedstawione przez stronę skarżącą w postępowaniu kasacyjnym.
Z tych samych powodów jakiegokolwiek wpływu na treść rozstrzygnięcia Naczelnego Sadu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie mógł mieć wyrok WSA w Warszawie, na jaki pełnomocnik skarżących kasacyjnie powołał się w toku rozprawy, albowiem niezależnie od jego nieprawomocności dotyczył on wyłącznie obowiązku wykonania przeglądu ekologicznego dla oddziaływania na środowisko istniejącej linii 400 kV i w żaden sposób nie odnosił się do zagadnień związanych ze środowiskowymi uwarunkowaniami realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie linii 110 kV, nie zbliżającej się do linii istniejącej na odległość mogącą powodować sumowanie się pól elektromagnetycznych.
Nie okazał się wreszcie trafny jedyny zgłoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci § 6 ust. 1 pkt od 1 do 13, ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt w zw. z § 1 pkt 1 ppkt a i ppkt b w zw. z § 2 i § 3 tegoż rozporządzenia, to jest poprzez ich niezastosowanie i zezwolenie na realizację inwestycji przedsięwzięcia pn. "Budowa napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV Stacja [.] - istniejący słup nr [..] linii 110 kV nr [..] relacji [..] i stacji 110/15 kV GPZ [..] wraz z infrastrukturą towarzyszącą" podczas, gdy na terenach objętych planowaną inwestycją występują gatunki fauny podlegające ścisłej ochronie na podstawie ww. rozporządzenia w postaci ropuchy zielonej oraz ptaków między innymi takich jak perkoz dwuczuby, łabędź czarno dzioby, nurogęś. Kwestie związane z potrzebą ochrony dziko występujących zwierząt, ich siedlisk, ostoi lub stanowisk były bowiem przedmiotem badania w toku kontrolowanego postępowania administracyjnego, zaś w wydanej decyzji wprowadzono regulacje, które mają ograniczać ryzyko śmiertelności płazów i gadów w związku z realizacją przedmiotowej inwestycji i jej późniejszą eksploatacją.
Nie sposób zaś za naruszenie zakazów określonych w § 6 ust. 1 pkt od 1 do 13, ust. 2 i ust. 3, a więc zakazów umyślnego działania, w tym zabijania, okaleczenia, chwytania płoszenia itp. dziko występujących zwierząt takiego ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, które wprowadza szereg dla inwestora ograniczeń zmierzających dla ograniczenia szkód w środowisku zwierzęcym. Nie sposób w szczególności zgodzić się z tezą postawioną w uzasadnieniu powyższego zarzutu skargi kasacyjnej, iż jako umyślne zabijanie zwierząt ocenić należy już dopuszczenie realizacji inwestycji, w sposób który potencjalnie spowodować może likwidację zimowisk płazów, o ile takowe w ogóle znajdą się w miejscu posadowienia i na drodze dojazdu do miejsca posadowienia słupów. Odpowiednie przepisy rozporządzenia ustanawiające powyższe zakazy - co należy podkreślić umyślnego, a więc umożliwiającego przypisanie winy - działania znajdą bowiem zastosowanie nie na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia, lecz w toku procesu budowy i eksploatacji przedmiotowej linii.
Nie sposób także za umyślne chwytanie płazów dziko żyjących uznać zalecenia takiego zorganizowania prac, by w momencie stwierdzenia ich występowania na obszarze lokalizacji słupa linii energetycznej, przemieścić je na odległość kilku metrów, poza ten obszar.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.