Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SAB/Po 5/09, oddalił skargi R. K. i M. K. na bezczynność Starosty Jarocińskiego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż do Starosty Jarocińskiego wpłynęło pismo M. i R. K. z dnia 6 listopada 2008 r. adresowane do Wojewody Wielkopolskiego za pośrednictwem Starosty, zawierające żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Jarocińskiego nr [...] (znak [...]) z dnia [...] czerwca 2003 r.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008r. (znak [...]) Wojewoda Wielkopolski uznał za niezasadne zażalenie skarżących z dnia 16 grudnia 2008r. na bezczynność Starosty Jarocińskiego w przedmiecie przekazania ww. pisma z dnia 6 listopada 2008r. Wojewodzie Wielkopolskiemu. Organ podkreślił, iż pismem z dnia 17 listopada 2008 r. Starosta Jarociński, przekazał Wojewodzie, jako organowi właściwemu, wniosek skarżących, tym samym dopełnił obowiązku przewidzianego w art. 65 § 1 kpa, a zatem w sprawie nie doszło do bezczynności tego organu.
Na powyższe postanowienie M. i R. K. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynności Starosty Jarocińskiego w sprawie przekazania ich wniosku z dnia 6 listopada w 2008 r. W skardze, którą skarżący wnieśli za pośrednictwem Starosty, domagali od tego organu uwzględnienia jej w trybie autokontroli i przekazania powyższego wniosku w drodze postanowienia z art. 65 § 1 oraz uwzględnienia skargi na bezczynność Starosty i zobowiązania go do załatwienia sprawy w określonym terminie w razie nie uwzględnienia skargi przez ten organ w trybie autokontroli. Skarżący zarzucili Staroście naruszenie art. 6, 9, 35 § 1 i 65 § 1 kpa poprzez ich niezastosowanie. Zdaniem skarżących Starosta obowiązany był ich żądanie z dnia 6 listopada 2008. niezwłocznie przekazać Wojewodzie w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
W odpowiedzi na skargę Starosta Jarociński wniósł o jej oddalenie, podnosząc, iż tryb z art. 65 § 1 kpa miały zastosowanie wtedy, gdyby żądanie stron zostało skierowane do Starosty. Wniosek z dnia 6 listopada 2008 r. był adresowany do Wojewody Wielkopolskiego za pośrednictwem Starosty Jarocińskiego i dlatego nie wymagało wydania postanowienia z art. 65 § 1 kpa. Wniosek przesłano zwykłym pismem do Wojewody, które powinno być przesłane do wiadomości skarżących, czego nie uczyniono, jednak nie oznacza to nieważności tak dokonanej czynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oddalającego skargę, powołując się na orzecznictwo, pokreślili, iż z bezczynnością organu administracyjnego mamy do czynienia wtedy, gdy w terminie ustalonym przez prawo, organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął czynności, do której był prawnie zobowiązany.
Sąd I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 157 § 1 kpa w zw. z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Jarocińskiego z dnia [...] czerwca 2003 r., czego domagali się skarżący w piśmie z dnia 6 listopada 2008 r., jest Wojewoda Wielkopolski. Pismo to zostało zatem skierowane do właściwego organu, chociaż nie zostało przesłane bezpośrednio do Wojewody, lecz za pośrednictwem Starosty Jarocińskiego. Sąd uznał, że przekazanie pisma do organu właściwego przez organ, za pośrednictwem którego zostało wniesione, stanowi czynność materialno-techniczną, która nie wymaga wydania postanowienia w trybie art. 65 § 1 kpa, ani zawiadomienia strony o przekazaniu pisma.
Sąd podniósł, iż art. 65 kpa znajduje zastosowanie, jeżeli organ, do którego wniesiono podanie (będący adresatem pisma), stwierdza swoją niewłaściwość do załatwienia sprawy. Bezczynnością będzie wtedy sytuacja, jeżeli organ będąc niewłaściwym sprawie, nie przekazuje jej niezwłocznie do właściwego organu w trybie art. 65 § 1 kpa.
Sąd I instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie Starosta Jarociński nie był adresatem podania, które za jego pośrednictwem zostało wniesione do organu właściwego – Wojewody Wielkopolskiego. Wniosek skarżących został niezwłocznie pismem Starosty z dnia 17 listopada 2008 r. przekazany adresatowi. Wobec tego uwzględnienie skargi, w ocenie Sądu, nie było możliwe, bowiem w dacie orzekania nie występowały okoliczności wskazujące na istnienie bezczynności Starosty Jarocińskiego.
Skargę kasacyjną wnieśli M. K. i R. K., zaskarżając na podstawie art. 173 § 1, art. 174 pkt 2, art.185 § 1 i art. 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w wysokości 460 zł.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- - naruszenie art. 149 i 151 p.p.s.a. poprzez wadliwą ocenę, że bezczynność Starosty Jarocińskiego w zakresie wydania postanowienia z art. 65 § 1 kpa, w dacie orzekania nie występowała; w przedmiotowej sprawie doszło bez wątpienia do błędnego oddalenia skargi, czyli naruszenia art. 151 p.p.s.a, zamiast jej uwzględnienia, czyli zastosowania art. 149 p.p.s.a.
- - naruszenie art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez wadliwą ocenę, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do przyjęcia, że Starosta Jarociński miał obowiązek przekazać żądanie strony z dnia 6 listopada 2008r. stwierdzenia nieważności decyzji tego organu z dnia [...] czerwca 2003r. do właściwego organu, czyli Wojewody Wielkopolskiego w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.
Stosownie do przepisu art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania.
Skarga kasacyjna oparta została na podstawie wskazanej w przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 149 i art. 151 p.p.s.a. poprzez wadliwą ocenę, że bezczynność Starosty Jarocińskiego w zakresie wydania postanowienia z art. 65 § 1 kpa nie występowała oraz art. 3 § 3 pkt 2 p.p.s.a poprzez wadliwą ocenę, że brak było podstaw do uznania, że organ ten miał obowiązek wniosek stron przekazać w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Stosownie do art. 65 § 1 kpa organ, do którego podanie wniesiono, a który nie jest właściwy do jego rozpatrzenia, powinien niezwłocznie przekazać je organowi właściwemu. Przekazanie sprawy następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że skarżący w piśmie z dnia 6 listopada 2008 roku zawarli żądanie stwierdzenia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 2 kpa nieważności decyzji Starosty Jarocińskiego nr [...] ([...]) z dnia [...] czerwca 2003 r. zmieniającej pozwolenie na budowę nr [...] ([...]) z dnia 17 listopada 2000 r. obejmujące jednorodzinny budynek mieszkalny wraz z garażem oraz przyłączem wodociągowym na działce nr [...] w Ż. przy ul. [...] oraz jednocześnie wydał pozwolenie na budowę oraz zatwierdził zamienny projekt budowlany na budowę budynku handlowego. Nie budzi wątpliwości, że pismo to zostało przez skarżących zaadresowane do Wojewody Wielkopolskiego za pośrednictwem Starosty Jarocińskiego. Ze znajdującej się na tym piśmie prezentanty wynika, że do Starostwa Powiatowego w Jarocinie pismo wpłynęło w dniu 10 listopada 2008r.
Zgodnie z art. 157 § 1 kpa właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 kpa jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ.
Prawidłowo wskazał Sąd I instancji, iż Wojewoda Wielkopolski po myśli art. 82 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane jest organem wyższego stopnia w stosunku do Starosty Jarocińskiego, jako organu architektoniczno – budowlanego pierwszej instancji (art. 82 ust. 1 i 2). W kontekście powołanych przepisów trafnie przyjął Sąd Wojewódzki, że skarżący żądanie stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji wnieśli do właściwego organu, adresując pismo z dnia 6 listopada 2008r. do Wojewody Wielkopolskiego. Wniesienie zaś tego pisma za pośrednictwem Starosty Jarocińskiego, w którym skarżący domagali stwierdzenia nieważności decyzji tego organu, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, nie wypełnia dyspozycji art. 65 § 1 kpa.
Wymaga podkreślenia, iż instytucja przesyłania podania (wniosku) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu pierwszego stopnia przewidziana jest jedynie w postępowaniu zwykłym, a więc w przypadku odwołania (art. 129 § 1 kpa) lub zażalenia (art. 144 w zw. z art. 129 § 1 kpa). Celem tej instytucji jest umożliwienie organowi w ramach tzw. autokontroli ewentualnego uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia (art. 132 kpa).
W rozpatrywanej sprawie pismo skarżących z dnia 6 listopada 2008 r. dotyczyło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, zatem zgodnie z powołanym powyżej art. 157 § 2 kpa wniosek powinien być prawidłowo zaadresowany i przesłany bezpośrednio do Wojewody Wielkopolskiego, bez pośrednictwa Starosty Jarocińskiego. Przesłanie zaś wniosku adresowanego do właściwego instancyjnie i rzeczowo organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu pierwszej instancji w przypadku postępowań nadzwyczajnych nie daje podstawy organowi pierwszej instancji do stosowania trybu art. 65 § 1 kpa, gdyż nie zachodzi wówczas przypadek wniesienia wniosku do niewłaściwego organu. W takim przypadku, żądanie wydania przez Starostę Jarocińskiego postanowienia o przekazaniu pisma skarżących z dnia 6 listopada 2008 r., na podstawie art. 65 § 1 kpa, właściwie wskazanemu organowi nadzoru nie znajduje żadnego uzasadnienia.
Podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, iż przekazanie złożonego pisma jego adresatowi, który jest organem właściwym do załatwienia żądania zawartego w piśmie, przez organ, za pośrednictwem którego pismo zostało wniesione, stanowi czynność materialno - techniczną, która nie wymaga wydania postanowienia, lecz wystarczające jest przekazanie wniesionego podania zwykłym pismem, o czym strony, wbrew stwierdzeniu Sądu, powinny być powiadomione.
Słusznie wskazał Sąd, że art. 65 § 1 kpa ma zastosowanie wtedy, gdy organ do którego adresowano i wniesiono podanie stwierdza swoją niewłaściwość do załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie przepis ten miałby zastosowanie w przypadku, gdyby skarżący pismo z dnia 6 listopada 2008 r. zawierające wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Jarocińskiego zaadresowali na ten organ i do tego organu wysłali.
Podzielić należy stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że skoro adresatem wniosku skarżących nie był Starosta Jarociński, a skierowany za jego pośrednictwem wniosek został niezwłocznie przekazany pismem z dnia 17 listopada 2008 r. adresatowi – Wojewodzie Wielkopolskiemu, to nie można Staroście zarzucić bezczynności.
Mając na uwadze wskazane powyżej powody Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw