Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2007 r., sygn. akt II SA/Łd 34/07, oddalił skargę S. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2006 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego.
Wyrok w niniejszej sprawie zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., Nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie przepisu art. 127 § 3 i art. 138 §1 pkt 1 kpa oraz art. 2 i art. 4 ust. 1, 2, i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2006 r. odmawiającą przyznania S. G. świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że S. G. złożył wniosek o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej w III Rzeszy na podstawie przepisu art. 2 pkt 1 i 2 lit a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, który przewiduje przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu: osadzenia w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939 - 1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych oraz deportacji do pracy przymusowej (...) z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 - 1945.
Następnie organ administracji wskazał, iż zgodnie z wydanym przez Archiwum Państwowe w P. zaświadczeniem we wnioskowanym okresie S. G. zameldowany był w P. – K. i zatrudniony w obozie [...]. Organ podkreślił, opierając się na opracowaniu Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] września 2003 r., że na terenie Generalnej Guberni tworzone były obozy typu mieszkalnego (Gemeinschaftsiager), do których w zależności od potrzeb kierowano robotników bez względu na ich miejsce zamieszkania. Z uwagi na oddalenie od domu byli oni koszarowani w obozach mieszkalnych. Obozy te stanowiły czasowe mieszkanie zatrudnionych robotników, którzy po zakończonej pracy mogli swobodnie poruszać się poza obozem.
Kierownik Urzędu nie kwestionując faktu pracy S. G. w P. we wnioskowanym okresie wskazał, iż nie każda praca przymusowa w okresie okupacji uprawnia do przyznania wnioskodawcy świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie. Wyjaśnił, że praca przymusowa na terytorium Rzeczypospolitej w granicach sprzed 1 września 1939 r., nawet jeśli wykonywana była poza miejscem stałego zamieszkania, nie mogła być uznana za represje w rozumieniu wskazanej powyżej ustawy.
S. G. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi żądając jej zmiany i przyznania świadczenia pieniężnego na podstawie powyższej ustawy. Skarżący zwrócił uwagę na uchybienia procesowe mające wpływ na wynik sprawy. W szczególności zarzucił nie wzięcie pod uwagę faktu, że ze wsi D. pod groźbą śmierci, wbrew woli deportowany został na okres 4 lat i 9 miesięcy (w okresie od maja 1940 r. do lutego 1945 r.) do pracy przymusowej przy budowie torów kolejowych w obozie P. - K. Ponadto nie zgodził się z decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o nieuznaniu wykonywanej przez niego pracy przymusowej za podstawę do przyznania świadczenia pieniężnego. Zarzucił, że Kierownik oparł swe rozważania na błędnym opracowaniu Instytutu Pamięci Narodowej, nazywając obozami mieszkalnymi miejsca noclegowe zlokalizowane w drewnianych boksach, na słomie, w pomieszczeniach bez stropu oraz uznając, iż praca wykonywana była za wynagrodzeniem, a robotnicy posiadali swobodę poruszania się poza obozem.
Wskazał, że organ nie wziął pod uwagę zaświadczenia z Archiwum Państwowego w P. z dnia [...] sierpnia 2006 r., wskazującego, iż skarżący był zameldowany w obozie w P. – K. w baraku [...] pod numerem obozowym [...] oraz pisma z dnia: [...] marca 2001 r. potwierdzającego istnienie obozu w K. w roku 1943.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji opisanych powyżej uchybień, a tym samym wobec nieuwzględnienia skargi oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.
Wyjaśniając przesłanki takiego stanowiska Sąd zauważył, iż materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie są przepisy ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Stosownie do treści art. 2 represją w rozumieniu tejże ustawy jest:
- 1) osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939 - 1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych,
- 2) deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r.,
- a) na terytorium: lII Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 - 1945,
- b) Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.
Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR określając przesłanki przyznania świadczenia, czyni to dla dwóch kategorii osób, a mianowicie, dla "osób deportowanych do pracy przymusowej" oraz dla "osób osadzonych w obozach pracy" przez III Rzeszę i ZSRR. Obie kategorie osób są traktowane rozłącznie, co oznacza, że wystarczy wykazanie albo deportacji do pracy przymusowej, albo osadzenia w obozach pracy.
W realiach tej sprawy wskazano, iż skarżący nie był deportowany (wywieziony) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. bowiem w okresie, za który domaga się przyznania świadczenia pieniężnego przebywał na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. Nie została tym samym spełniona zasadnicza przesłanka umożliwiająca uznanie pracy skarżącego za represję w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 2 omawianej ustawy.
Drugą podstawą umożliwiającą nabycie wnioskowanego świadczenia pieniężnego jest osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939 - 1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych. Nabycie uprawnienia na tej podstawie możliwe jest wówczas, gdy miało miejsce osadzenie w obozie pracy przymusowej i to nawet wówczas gdy sama praca nie była wykonywana.
Zasadniczym problemem w niniejszej sprawie jak podkreśli to Sąd jest ustalenie czy obóz, w którym przebywał skarżący należał do kategorii obozów pracy przymusowej, czy też był obozem innego typu. Udzielając odpowiedzi w tej kwestii podzielono pogląd organu administracji, który wyjaśnił zdaniem Sądu w sposób nie budzący wątpliwości, iż obóz, w którym przebywał skarżący był obozem typu mieszkalnego (Gemeinschaftslager), w którym zamieszkiwali robotnicy kierowani tam w zależności od potrzeb władz niemieckich. W związku z oddaleniem od miejsca zamieszkania robotnicy byli koszarowania w obozach mieszkalnych, z których udawali się do pracy. Obozy te były miejscem czasowego zamieszkiwania zatrudnionych robotników, którzy po zakończeniu pracy mięli swobodę poruszania się poza obozem. Cechy Gemeinschaftslager, jako obozu mieszkalnego, a więc miejsca skoszarowania robotników wykonujących pracę przymusową na rzecz III Rzeszy różniły się zatem zasadniczo od obozów pracy przymusowej, w których osadzeni pozbawieni byli wolności. Tym samym zasadnie organ uznał, iż praca skarżącego w obozie [...] nie była tożsama z osadzeniem w obozie pracy przymusowej w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 1 omawianej ustawy.
Nie umniejszając przeżyć i dolegliwości skarżącego wywołanych w okresie ostatniej wojny światowej Sąd uznał, iż prawidłowo organ administracji wskazał, iż nie każda praca świadczona przymusowo na rzecz III Rzeszy może być uznana za represję w rozumieniu omawianej ustawy. Z tego też powodu uznając, iż praca wykonywana przez skarżącego w okresie jego pobytu w P. – K. nie mieści się w pojęciu represji zdefiniowanej przez ustawę z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR, to przyjęto, że zasadnie organ administracji odmówił skarżącemu przyznania stosownego świadczenia pieniężnego.
Pełnomocnik S. G. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od powyższego wyroku i zaskarżając go w całości zarzucił mu:
- 1) naruszenie prawa materialnego - przepisu art. 2 pkt. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87 poz. 395 ze zm.) poprzez błędną jego wykładnię polegająca na uznaniu, iż obóz, w którym przebywał skarżący nie należy do kategorii obozów pracy przymusowej,
- 2) naruszenie przepisów postępowania art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na rozpoznaniu sprawy i wydaniu wyroku z częściowym pominięciem znajdujące go się w aktach sprawy pisma Instytutu Pamięci Narodowej z [...] września 2003 r. dotyczącego statusu robotników obozów Gemeinschaftsłager, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazując na powyższe naruszenia prawa wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej z urzędu według norm przepisanych.
W motywach skargi wskazano, że w zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie uznał, iż obóz pracy, w którym przebywał skarżący nie należy do kategorii obozów pracy przymusowej w rozumieniu przepisu art. 2 pkt. 1 cytowanej ustawy.
Sąd przy rozpoznawaniu sprawy pominął częściowo znajdujące się w aktach sprawy pismo Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...].09.03r. W opracowaniu tym IPN w częściowo innym (niż przyjął to Sąd) świetle przedstawia obozy typu Gemeinschaftsiager, w jakim przebywał skarżący. Z pisma tego wynika, że wobec pracujących tam robotników zniesiono wolność pracy a wprowadzono nakaz pracy, pozbawiono ludność polską możliwości decydowania o miejscu pracy a także rodzaju i okresie wykonywanej pracy, zlikwidowano prawo do urlopów i do świadczeń ze strony instytucji ubezpieczeń społecznych, wprowadzono obowiązek absolutnego posłuszeństwa oraz możliwość stosowania represji aż do osadzenia w obozie włącznie. Jednocześnie z zaświadczenia z Archiwum Państwowego w P. z dnia [...] sierpnia 2006 r. wynika, że S. G. był zameldowany w obozie w P. –K. w baraku [...] pod numerem [...].
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, oraz fakty, które przytoczył S. G. w skardze na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, dotyczące jego pracy w obozie pracy przymusowej, zdaniem skarżącego uznać wypada, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie odmówił S. G. uprawnień do świadczenia pieniężnego, niesłusznie uznając, iż praca wykonywana przez niego w obozie w P. –K. nie mieści się w pojęciu represji zdefiniowanej przez cytowaną ustawę a obóz, w którym skarżący przebywał nie należał do obozów pracy przymusowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 ustawy stąd też sprawa ta mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna zawiera zarówno zarzut naruszenia prawa materialnego jak i procesowego.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) poprzez jego błędna wykładnię. W ocenie skarżącego zarzut ten odniesiono do wadliwego uznania, iż obóz w którym przebywał skarżący nie należał do kategorii obozów pracy przymusowej. Zdaniem skarżącego fakt, wykonywał pracy niedobrowolnie, wobec zniesienia wolności pracy, zlikwidowania prawa do urlopów i do świadczeń społecznych oraz wprowadzenia obowiązku posłuszeństwa, świadczy o wykonywaniu pracy przymusowej.
Jednakże takie zdefiniowanie ustawowego pojęcia obóz pracy przymusowej nie jest zgodne ani z celem ani sposobem legislacji regulacji tej materii zawartej w omawianej ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym (....). Ustawa ta nie przewiduje objęcia świadczeniami wszystkich osób, które doznały represji okresu wojennego i powojennego. Przewiduje ona ograniczony zakres rekompensat dla osób deportowanych (wywiezionych) do pracy przymusowej z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy, ZSRR i terenów przez nie okupowanych oraz dla osób osadzonych w obozach pracy przymusowej. Skoro skarżący wykonywał pracę na terenie miasta P. a więc na terytorium państwa polskiego w jego granicach przedwojennych to w jego sytuacji w rachubę mogła wchodzić tylko przesłanka z art. 2 ust. 1 tej ustawy.
Natomiast według art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. represją w rozumieniu tej ustawy jest osadzenie w obozach pracy przymusowej w latach 1939 -1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych. Z dyspozycji tej normy prawa nie można wywieść, że powyższe świadczenie należy przyznać wszystkim poszkodowanym lecz jest ono przeznaczone tylko dla tych, względem których okupant stosował represje pracy niewolniczej w zaostrzonej formie. Prawem do świadczenia przewidzianego w ustawie objęto bowiem przypadki represji zaostrzonej w stosunku do powszechnego obowiązku pracy związanej w szczególności z osadzeniem w obozie pracy. Chodzi więc tu o przypadki takich obozów pracy gdzie osadzone w nich osoby nie mogły samowolnie wychodzić poza ich teren a prace wykonywano pod ścisłym nadzorem strażników.
Jak wynika z analizy akt przedmiotowej sprawy w szczególności z zaświadczenia Archiwum Państwowego w P. z dnia [...] sierpnia 2006 r. skarżący był w trakcie wojny zameldowany w P. –K.: [...], barak [...] gdzie był zatrudniony jako robotnik (Arbeiter) – oznaczony numerem [...]. Tym samym skarżący był zameldowany w obozie [...] w P. - K. Natomiast jak ustalono w sprawie na podstawie informacji Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu dotyczących zasad funkcjonowania obozów pracy przymusowej oraz warunków osób w nich osadzonych (pismo z dnia [...] września 2003 r.) poza obozami pracy dla robotników tworzono obozy typu mieszkalnego określane właśnie jako Gemeinschaftslager. Konieczność korzystania przez wielu Polaków ze skoszarowanego zamieszkania wynikała z oddalenia miejsca pracy od miejsca zamieszkania. Obozy tego typu jak ustalono uważano za zwykłe czasowe mieszkanie zatrudnionych robotników, a robotników w nich mieszkających za wolnonajemnych, którzy mieli swobodę poruszania się poza obozem po zakończeniu pracy.
Tym samym powołane ustalenia odczytywane łącznie z treścią zaświadczenia Archiwum Państwowego w P. z dnia [...] sierpnia 2006 r. potwierdzające w szczególności zameldowanie robotnika w miejscu pracy (P. - K.) świadczą o tym, że miejsce zatrudnienia skarżącego w okresie wojny nie może być uznane za obóz pracy przymusowej o jakim mowa w art. 2 ust. 1 omawianej ustawy z dnia 31 maja 1996 r., lecz był to obóz typu mieszkalnego gdzie świadczono pracę przymusową na rzecz III Rzeszy.
Powyższego poglądu nie może zmienić argumentacja skargi kasacyjnej powołująca się na fakt niedobrowolnego wykonywania tej pracy (nakaz pracy, pozbawienie możliwości decydowania o miejscu pracy, zlikwidowanie prawa do urlopów i świadczeń ze strony instytucji ubezpieczeń społecznych), bowiem świadczy to wyłącznie o wykonywaniu pracy przymusowej przez skarżącego, która jednak nie daje podstaw do uzyskania przedmiotowego świadczenia.
Należy więc wskazać, że wywody skargi kasacyjnej utożsamiające wykonywanie pracy przymusowej przez skarżącego z osadzeniem w obozie pracy przymusowej w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można uznać za usprawiedliwione. Przeprowadzona przez pełnomocnika skarżącego w skardze wykładnia pojęcia obóz pracy wiążąca się przede wszystkim z brakiem dobrowolności jej wykonywania i pozbawieniem uprawnień pracowniczych, w istocie prowadziła by do zbędności przepisu art. 2 ust. 1 omawianej ustawy, skoro w jej następstwie każda praca przymusowa wykonywana w czasie drugiej wojny światowej na rzecz III Rzeszy, uprawniałaby do świadczenia pieniężnego. Prowadzi to do wniosku, że Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się zarzucanego mu naruszenia prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni wskazanego wyżej art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych (....).
Skarga kasacyjna zawiera także zarzut naruszenia prawa procesowego a to art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegający na rozpoznaniu sprawy i wydaniu wyroku z częściowym pominięciem znajdującego się w aktach sprawy pisma Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] września 2003 r.
Wskazany wyżej, przepis ustawy procesowej stanowi, że Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi.
Z istoty sądowej kontroli administracji wynika, że sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności, a wynikającego z akt sprawy. Ma zatem obowiązek ocenić, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, jaki stan faktyczny sprawy wynika z akt sprawy i czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem.
Naruszenie zasady wyrażonej w art. 133 § 1 polega w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na samodzielnym ustaleniu przez sąd stanu faktycznego sprawy na podstawie dowodów i faktów, które nastąpiły po dniu wydania zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy, lecz taki przypadek nie miał miejsc w rozpoznawanej sprawie.
Zarzut uczyniony w tej sprawie w odniesieniu do tej normy procesowej sprowadza się więc do pominięcia przy wyrokowaniu w części pisma Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] września 2003 r., w którym wskazano na zniesienie wobec robotników wolnonajemnych wolności pracy, możliwości decydowania o miejscu pracy, rodzaju i okresie pracy, zlikwidowaniu prawa do urlopów i świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Jednakże zarzut pominięcia przez Sąd części materiału dowodowego nie może być skutecznie podnoszony w ramach zarzutu naruszenia art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jeżeli wiec autor skargi kasacyjnej zamierzał wykazać, że wojewódzki sąd administracyjny przyjął stan faktyczny ustalony przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów niezgodnie z prawem, a w szczególności pominął istotną treść dokumentu zgromadzonego w aktach sprawy, to powinien postawić zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegający na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym a także zarzuty naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ orzekający art. 7, 77 i 80 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czego jednak nie uczyniono.
Przy czym zaznaczyć w tym miejscu należy, że niezależnie od powyższego, w rozpoznawanej sprawie z treści fragmentu pisma Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] września 2003 r., na które powołuje się pełnomocnik skarżącego wynika tylko tyle, że robotnicy wolnonajemni, którzy byli zatrudnieni zgodnie z rozporządzeniem o obowiązku pracy wykonywali pracę przymusową, lecz nie wskazuje ono, iż obozy typu mieszkalnego (Gemeinschaftslager) należy uznać za obozy pracy przymusowej, w których co już wyżej wskazano okupant stosował represję pracy niewolniczej w zaostrzonej formie.
Tym samym w okolicznościach przedmiotowej sprawy uznać należy, iż zarzuty skargi kasacyjnej jako nieusprawiedliwione nie mogły spowodować weryfikacji zaskarżonego wyroku poprzez jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Natomiast zgodnie z art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd zasądził na rzecz pełnomocnika skarżącego wynagrodzenie za zastępstwo prawne wraz z należnym podatkiem VAT na podstawie § 2 ust.3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).