Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 1614/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. S. i P. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Warszawskiego Zachodniego Nr [...] z dnia [...].05.2014 r. znak: [...], którą odmówiono stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Wójta Gminy Stare Babice Nr [...] z dnia [...].12.1996 r., znak: [...] nakazującej rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wym. 6 m x 6 m połączonego z garażem konstrukcji murowanej o wym. 4m x 4 m, hydroforni murowanej i szczelnego zbiornika na ścieki usytuowanych na działce nr ew. [...] w B. W dniu [...] marca 2015 r. pełnomocnik P. S. (dalej jako skarżący kasacyjnie) wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. W treści tej skargi sformułowano wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Wójta Gminy Stare Babice Nr [...] z dnia [...].12.1996 r., znak: [...] nakazującej rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego należącego do E. S. i P. S. położonego na działce nr ew. [...] w B. W ocenie tego pełnomocnika wykonanie wadliwej decyzji nakazującej skarżącemu rozbiórkę budynków wyrządzi nieodwracalna i niepowetowaną szkodę dla skarżącego i jego rodziny.
Wskazał, że budynek mieszkalny wraz z przynależnymi do niego zabudowaniami stanowi bowiem jedyne miejsce, gdzie skarżący oraz jego rodzina mogą zamieszkiwać. Wykonanie tej decyzji pozbawi rodzinę skarżącego głównego źródła dochodu jaki czerpią z uprawianego gospodarstwa rolnego, które wymaga codziennej pielęgnacji i pracy, co nie będzie możliwe w razie konieczności zmiany miejsca zamieszkania. Z uwagi na trudną sytuację materialną i życiową, koszty przeprowadzenia rozbiórki budynków przekraczają możliwości finansowe skarżącego. Koszty ewentualnej odbudowy budynku będą tak znaczne, iż skarżący nie będzie w stanie ich ponieść.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanki, jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania wyczerpująco zostały określone w art. 61 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem są nimi: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki te należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony.
Pojęcie wykonania użyte przez ustawodawcę w art. 61 P.p.s.a. należy odnosić do wszelkich aktów i czynności poddanych kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny. W przedmiotowej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Warszawskiego Zachodniego Nr [...] z dnia [...].05.2014 r. znak: [...], którą odmówiono stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Wójta Gminy Stare Babice Nr [...] z dnia [...].12.1996 r., znak: [...] nakazującej rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wym. 6 m x 6 m połączonego z garażem konstrukcji murowanej o wym. 4m x 4 m, hydroforni murowanej i szczelnego zbiornika na ścieki usytuowanych na działce nr ew. [...] w B. W ocenie NSA rozpatrując skargę kasacyjną od wyroku na tego typu decyzję można w ramach art. 61 § 3 P.p.s.a. objąć skarżącego ochroną tymczasową w zakresie wykonywania aktu wydanego w postępowaniu zwyczajnym dotyczącym nakazu rozbiórki.
Zdaniem NSA wstrzymanie wykonania w drodze stosowania normy art. 61 § 3 P.p.s.a. rozstrzygnięcia administracyjnego (decyzji lub postanowienia) nie jest uwarunkowane tym, aby postanowienie w zakresie udzielenia ochrony tymczasowej ograniczało się do orzeczenia organu wydanego w drugiej instancji. Brzmienie zdania 3 art. 61 § 3 P.p.s.a. odnoszące się do zakresu przedmiotowego udzielenia ochrony tymczasowej wzmacnia takie stanowisko, gdyż decyzja Wójta Gminy Stare Babice Nr [...] z dnia [...].12.1996 r., znak: [...] nakazująca rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, mieści się w pojęciu "aktu wydanego w postępowaniu prowadzonym w granicach tej samej sprawy". A zatem, treścią art. 61 § 3 P.p.s.a. objęte będą zarówno akty zaskarżone jak i akty wydane w I instancji oraz akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym lub w trybie autokontroli (tak w Postanowieniu NSA z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II OZ 1114/14, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Celem instytucji wstrzymania wykonania aktu jest ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania skargi w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom.
Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Wójta Gminy Stare Babice z [...] grudnia 1996 r., o którego odmowie stwierdzenia wygaśnięcia orzekły organy administracyjne w zaskarżonych decyzjach wydanych w postępowaniu nadzwyczajnym, należy dokonać analizy sytuacji strony i ocenić konieczność udzielenia ochrony tymczasowej z uwzględnieniem akt sprawy (akt sądowych i akt administracyjnych).
W niniejszej sprawie wykonanie decyzji odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Wójta Gminy Stare Babice z dnia [...] grudnia 1996 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku jednorodzinnego wraz z wskazaną tam infrastrukturą umożliwiająca jego użytkowanie wywołuje taki skutek faktyczny i prawny, że decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym i może stanowić podstawę egzekucji nałożonego w niej obowiązku rozbiórki. Tym samym wstrzymanie wykonania tej decyzji może uchronić skarżących od konieczności ponoszenia kosztów związanych z wykonaniem rozbiórki do momentu kiedy ostatecznie, wobec rozpoznania skargi kasacyjnej, zostanie ustalone, że odmowa stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Wójta Gminy Stare Babice z [...] grudnia 1996 r. została oceniona przez Sąd I instancji prawidłowo w kontekście legalności wydanych przez organy administracyjne decyzji.
Mając na uwadze podnoszone przez pełnomocnika skarżącego kasacyjnie argumenty świadczące o możliwości wyrządzenia skarżącemu i jego rodzinie znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków w postaci powstania wysokich kosztów dokonania przedmiotowej rozbiórki, pozbawienia możliwości zarobkowania poprzez utrudnienie prowadzenia działalności rolniczej zlokalizowanej w sąsiedztwie działki, na której znajdują się podlegające rozbiórce obiekty czy przekraczające możliwości finansowe skarżącego kasacyjnie koszty odbudowy tych obiektów, NSA uznał, że okoliczności te wypełniają znamiona przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a warunkujących wstrzymanie wykonania wskazanej we wniosku decyzji.
Z doświadczenia życiowego wynika, że dokonanie rozbiórki domu jednorodzinnego, stanowiącego jedyne miejsce zamieszkania zobowiązanego i jego rodziny, umożliwiającego mu należyte prowadzenie dotychczasowej działalności rolnej będącej jego wyłącznym źródłem dochodu zaiste prowadzić będzie do znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków. Pozbawienie jedynego miejsca zamieszkania, ograniczenie lub wykluczenie możliwości uzyskiwania dochodów prowadzi niewątpliwie do wystąpienia jednej z przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Należy zauważyć, że wnioskodawca nie wykazał we wniosku w jakiej sytuacji majątkowej rzeczywiście się znajduje, bazując jedynie na swoich oświadczeniach.
W ocenie NSA ta okoliczność, przy zakresie rozbiórki jaki wynika z decyzji Wójta Gminy Stare Babice z [...] grudnia 1996 r. nie wskazuje na konieczność oddalenia wniosku z uwagi na braki w dokumentacji oświadczeń. Nawet dobra sytuacja majątkowa zobowiązanych do dokonania rozbiórki nie stanowi okoliczności uzasadniającej odmowę wstrzymania wykonania decyzji rozbiórkowej bowiem wiadomo, że w każdym przypadku rozbiórka całego domu jednorodzinnego oraz towarzyszącej mu infrastruktury prowadzi do powstania tak znacznych kosztów w budżecie domowym, że ma to negatywny wpływ na sytuację zobowiązanych.
Zdaniem NSA skarżący kasacyjnie uprawdopodobnił, że wykonanie decyzji Wójta Gminy Stare Babice Nr [...] z dnia [...].12.1996 r., znak: [...] nakazującej rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wym. 6 m x 6 m połączonego z garażem konstrukcji murowanej o wym. 4m x 4 m, hydroforni murowanej i szczelnego zbiornika na ścieki usytuowanych na działce nr ew. [...] w B., może spowodować skutki wskazane w art.. 61 § 3 P.p.s.a i zasadnym było uwzględnienie przedmiotowego wniosku.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na postawie art. 61 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.