Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2009 r. sprawy sygn. akt VI SA/Wa 2573/08 ze skargi L. B. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2008 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską, uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia [...] września 2008 r.
Przedmiotowy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2008 r. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia [...] września 2008 r. cofającą L. B. pozwolenie na broń palną myśliwską. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525, z późn. zm.), zwanej dalej "u.b.a.". Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 u.b.a., organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6, czyli do osób co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
Podstawę faktyczną, na której Komendant Wojewódzki Policji w Białymstoku oparł swoje rozstrzygnięcie, stanowił wyrok Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 14 lutego 2008 r. sygn. akt XV K 391/08 uznający skarżącego winnym kierowania samochodem w stanie nietrzeźwości tj. występku z art. 178a § 1 Kodeksu karnego. Organ pierwszej instancji podkreślił, iż organy Policji przyjęły, że przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza te, których jednym ze znamion jest stan nietrzeźwości sprawcy, powinny być uznane za pozaustawowe przesłanki spełniające dyspozycję art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. Tego rodzaju czyny pośrednio bowiem godzą także w życie, zdrowie lub mienie nie tylko osoby, która się ich dopuszcza, ale także innych uczestników ruchu drogowego. Osoba, która świadomie wprowadza się w stan nietrzeźwości, a następnie decyduje się na kierowanie pojazdem, wykazuje się nie tylko nieodpowiedzialnością, ale także i brakiem wyobraźni, a zatem cechami, które u posiadacza tak niebezpiecznego narzędzia, jakim jest broń palna, występować nie powinny.
Tym samym osoba ta nie daje rękojmi bezpiecznego posiadania i używania broni w rozumieniu art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. W decyzji wyjaśniono, iż organy Policji wobec osób karanych za popełnienie przestępstwa prowadzą bardzo rygorystyczną politykę, ponieważ okoliczność taka podważa wiarygodność tych osób co do bezpiecznego posiadania i używania broni palnej. Taka praktyka jest zgodna z charakterem ustawy o broni i amunicji. W ocenie organu administracji pozytywne opinie z miejsca zamieszkania i Polskiego Związku Łowieckiego, zebrane w toku postępowania administracyjnego, nie podważają ustaleń prawomocnego wyroku sądu karnego.
Komendant Główny Policji utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Organ odwoławczy stwierdził, że skarżący popełnił przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego, a zatem czyn o wysokim, ze wzglądu na jego możliwe skutki, stopniu społecznej szkodliwości. Celem przepisów prawa określających zasady ruchu lądowego, powietrznego czy wodnego jest bowiem także ochrona takich dóbr, jak życie czy zdrowie innych uczestników tego ruchu. Godząc zatem w te zasady skarżący pośrednio swoim zachowaniem stwarzał zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego. Jest więc osobą nieodpowiedzialną, mającą lekceważące podejście do obowiązującego prawa i z tego tytułu nie dającą gwarancji zgodnego z prawem posiadania i używania broni myśliwskiej, w rozumieniu art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę L. B. uznał, że jest ona zasadna. W ocenie Sądu użycie w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. zwrotu "w szczególności" poprzedzającego wymienienie osób, które zostały skazane lub są podejrzane o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż w stosunku do nich obawa sprzecznego z prawem użycia broni istnieje. W pozostałych przypadkach kolizji z prawem osób posiadających pozwolenie na broń, które zostały skazane prawomocnym wyrokiem, bądź toczą się przeciwko nim postępowania karne, ustawodawca polecił każdą sprawę rozpoznawać indywidualnie z uwzględnieniem całokształtu okoliczności, które przemawiają za uzasadnioną obawą, przekonują o utracie dotychczasowej wiarygodności i zaufania na tyle, że należy uznać w świetle określonego, łamiącego zasady porządku prawnego zachowania, że w interesie społecznym nie leży pozostawienie broni w ręku tej osoby, bowiem istnieje ryzyko, że może jej użyć niezgodnie z prawem.
Każde zatem naruszenie przepisów prawa, a zwłaszcza prawa karnego, musi podlegać ocenie z punktu widzenia istnienia uzasadnionej obawy użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Obawa ta musi być realna, wynikać z rzeczywistych przesłanek. W warunkach ustawowej reglamentacji wydawania pozwolenia na broń palną podyktowanej względami bezpieczeństwa i porządku publicznego organy Policji nie mogą dowolnie interpretować przepisów aktów normatywnych regulujących omawianą materię. Sam fakt, że osoba posiadająca pozwolenie na broń została skazana za przestępstwo inne niż wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. nie oznacza, że stwarza ona zagrożenie użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organ w tym przypadku nie może powoływać się jedynie na fakt skazania wyrokiem karnym, lecz konieczne jest wykazanie bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym przez skarżącego czynem, za który został on skazany, i cechami charakteru oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które mogłyby stworzyć obawy, że posiadacz pozwolenia na broń użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
W ocenie Sądu niezbędne jest zatem dokonanie przez organ analizy czynu zabronionego, którego dopuściła się strona, w kontekście całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego stanowiącego o zachowaniu strony kwalifikującym do istnienia uzasadnionej obawy użycia broni w sposób wyżej wskazany. Ustawodawca nie wprowadził bowiem generalnego zakazu posiadania broni przez wszystkie osoby skazane wyrokami sądów za popełnienie przestępstw, lecz przez osoby posiadające szczególne cechy, wskazujące na możliwość zachowań wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., w tym skazane za popełnienie przestępstw wymienionych tym przepisem albo w stosunku do których toczy się postępowanie o popełnienie takich przestępstw.
Niedopuszczalnym jest przy tym, zdaniem Sądu, statuowanie przez organ pozaustawowych przesłanek, które w jego ocenie powodują konieczność cofnięcia pozwolenia na broń, jak uczynił to organ pierwszej instancji. Zgodnie bowiem z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Jest to istotna kwestia, dotycząca gwarancji swobód obywatelskich, ochrony jednostki przed omnipotencją państwa i jego aparatu. W państwie demokratycznym, w którym rządzi prawo, organy władzy publicznej mogą powstać tylko na podstawie prawnej, a normy prawne muszą określać ich kompetencje, zadania i tryb postępowania, wyznaczając tym samym granice ich aktywności.
W ocenie Sądu I instancji organy administracji nie zbadały sprawy w zakresie wystarczającym. Nie rozważyły między innymi wszystkich istotnych okoliczności zgodnie z wymogami art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. i nie poczyniły wszechstronnych ustaleń faktycznych, na podstawie których mogłyby dokonać prawidłowej oceny materiału dowodowego zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a., a wniosek, że skarżący może użyć broni sprzecznie z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, wyprowadziły zasadniczo jedynie w oparciu o fakt skazania skarżącego. Z tych względów dopiero szczegółowa analiza i ocena całego materiału dowodowego pozwoli organowi administracji na podjęcie stosownej decyzji oraz jej uzasadnienie zgodne z art. 107 § 3 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Komendant Główny Policji, zarzucając naruszenie:
- 1) prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że prawomocne skazanie L. B. o popełnienie przestępstwa z art. 178a k.k. nie powoduje, iż wobec wymienionego zachodzi uzasadniona obawa, że użyje on broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, gdy tymczasem okoliczności sprawy wskazują na zaistnienie takiej obawy;
- 2) naruszenie przepisów postępowania:
- - art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne przyjęcie przez sąd administracyjny, iż fakt skazania strony za popełnienie przestępstwa z art. 178a k.k., nie może stanowić przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń, podczas gdy cofniecie takie było w pełni zasadne i usprawiedliwione;
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu przez sąd administracyjny, że organ statuuje pozaustawowe przesłanki, które powodują konieczność cofnięcia pozwolenia na broń, podczas gdy organ nie ustanawiał takich kryteriów, a jedynie oparł się na dowodach zgromadzonych w sprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że ustawodawca w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., nie zastrzegł, że przestępstwa te powinny mieć jakikolwiek związek z użyciem broni czy też zawierać w swej stronie przedmiotowej takie elementy, jak przemoc lub groźba jej użycia. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. nie stwarza dla organów Policji przeszkody dla dokonania oceny, że dopuszczenie się przez posiadacza broni innego przestępstwa, niż z kategorii/grup przestępstw expressis verbis wymienionych w tym przepisie, może uzasadniać obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. O tej możliwości przesądza zastosowanie w przepisie sformułowania "w szczególności", które umożliwia rozszerzenie wyszczególnionych w nim kategorii/grup przestępstw, uzasadniających cofnięcie pozwolenia, na inne przestępstwa, których popełnienie, potwierdzone wyrokiem skazującym lub toczącym się postępowaniem karnym, obawę uzasadniają.
Prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości często wywołuje tragiczne skutki w postaci wypadków powodujących śmierć i kalectwo ludzi, utratę mienia. Skazanie prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. nie tylko oznacza, że skarżący dopuścił się zachowania niezgodnego z obowiązującym prawem, skoro dyspozycja stanowi o prowadzeniu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym. Świadczy przede wszystkim o braku odpowiedzialności, lekkomyślności i braku wyobraźni sprawcy takiego czynu, co do następstw własnego zachowania. Nie ulega wątpliwości, że skala skutków, jakie bywają następstwem jej beztroskiego lekceważenia przenosi się bezpośrednio na zagrożenie bezpieczeństwa współuczestników ruchu drogowego, realne doznanie przez nich uszczerbku w zdrowiu i mieniu, a nawet utraty życia.
Zatem twierdzenie sądu, iż fakt prawomocnego skazania za popełnienie przestępstwa z art. 178a k.k. nie może stanowić przesłanki do cofnięcia stronie pozwolenia na broń, nie jest słuszne. Nieobojętna dla oceny organu była również okoliczność, że broń jest towarem szczególnie reglamentowanym przez to, że dostęp do jej posiadania jest ograniczony przepisami ustawy o broni i amunicji. Nie może bowiem stwarzać zagrożenia dla osób trzecich, a zagrożenie niewątpliwie występuje w przypadku posługiwania się bronią przez osobę, która ma nad nią ograniczoną kontrolę. Taką ograniczoną kontrolę miał nad swoim zachowaniem skarżący, decydując o kierowaniu pojazdem w stanie nietrzeźwości.
Tym samym uzasadniona jest teza, że dopuszczenie się przez skarżącego prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości rodzi uzasadnioną obawę, że w takim samym lub podobnym stanie może on korzystać z posiadanej broni, czyli w rezultacie używać jej z narażeniem życia i zdrowia innych osób, w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że w niniejszej sprawie doszło do ustanowienia pozaustawowych przesłanek, które spowodowały koniczność cofnięcia pozwolenia na broń. Teza Sądu, jego zdaniem, w żaden sposób nie koresponduje ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Organ Policji w żaden sposób nie ustalał tych kryteriów, a jedynie dokonał oceny całokształtu materiału zebranego w sprawie oraz podnoszonych przez stronę okoliczności. Jak wynika z przeprowadzonego postępowania administracyjnego, strona wprawdzie została prawomocnie skazana za popełnienie przestępstwa innego niż wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., jednakże na uwadze należy mieć rodzaj popełnionego przestępstwa i jego okoliczności, a w szczególności skutki tegoż przestępstwa, które mogą negatywnie oddziaływać na życie, zdrowie bądź mienie osób trzecich.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną L. B. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie przyjął, że stanowisko organów orzekających w sprawie, iż każdy skazany za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. traci wiarygodność i stwarza obawę użycia broni sprzecznie z porządkiem publicznym, nie jest uprawnione w świetle treści przepisów u.b.a. dotyczących cofnięcia pozwolenia na broń. Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 i art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
W świetle powyższych przepisów należy przyjąć, że dotyczą one osoby skazanej w związku z popełnieniem przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo osoby, wobec której toczy się postępowanie karne w związku z zarzutem popełnienia takich przestępstw. Ponadto dotyczą one również osób, co do których takie skazanie lub postępowanie karne związane z tymi przestępstwami nie występuje, ale z jakichś innych powodów, np. skazania w związku z popełnieniem innego rodzaju przestępstwa, istnieje uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Stwierdzenia zatem zaistnienia "uzasadnionej obawy", o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., byłoby w rozpatrywanej sprawie możliwe po uprzednim wykazaniu bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym przez skarżącego czynem i cechami jego charakteru oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które stwarzałoby obawy, że posiadacz pozwolenia na broń może użyć jej w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa Państwa lub porządku publicznego. Niezbędne jest przede wszystkim rozważenie, czy dany rodzaj czynu zabronionego jest w ogóle związany z użyciem broni z punktu widzenia jego znamion przedmiotowych. Jak bowiem podkreślono w uchwale
Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. sygn. akt II OPS 4/09 (ONSA i wsa 2010 r., nr 1, poz. 5), każdy przypadek cofnięcia pozwolenia na broń wymaga indywidualnej oceny. Ewentualna argumentacja mającą na celu wykazanie wystąpienia obawy jak i jej stopnia powinna zatem być nie tylko starannie ustalona, ale także wskazana w uzasadnieniu decyzji, tak aby możliwa była weryfikacja przesłanek podjętego rozstrzygnięcia w toku kontroli sądowoadministracyjnej.
Wbrew twierdzeniu strony skarżącej, Komendant Główny Policji nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy. Ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że nie mogą one mieć wpływu na wydane rozstrzygnięcie wobec faktu skazania go za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. Trafnie zatem Sąd I instancji nakazał ustosunkowanie się do całokształtu materiału dowodowego. Dokonując oceny spełnienia przesłanki "uzasadnionej obawy", o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., warunkującej cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni, organy orzekające pominęły całkowicie okoliczności, w których stwierdzono u L. B. stan nietrzeźwości w trakcie kierowania samochodem osobowym. Fakt posiadania w wydychanym powietrzu w drugim badaniu 0,28 mg/dm3 alkoholu stwierdzono w dniu 3 grudnia 2007 r. ok. godz. 7.00. Z powyższego wynika, że nie kierował on samochodem bezpośrednio po spożyciu alkoholu przy pełnej świadomości tego stanu, ale alkohol w jego organizmie, w stopniu nieznacznie przekraczającym dopuszczalny poziom 0,25 mg/dm3, utrzymywał się w związku ze jego spożyciem w dniu poprzednim.
W konsekwencji sąd pozostawił skazanemu prawo do prowadzenia pojazdów mechanicznych w kategorii C oraz C+E. Nie można pominąć przy tym pozytywnej opinii z miejsca zamieszkania i opinii Polskiego Związku Łowieckiego, a także faktu, że L. B. posługuje się bronią myśliwską w sposób w pełni zgodny z bezpieczeństwem i porządkiem publicznym od 1984 r.
Sąd I instancji dokonał zatem prawidłowej wykładni art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., wyczerpująco wyjaśniając podstawę prawną rozstrzygnięcia, stosownie do wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a. Brak jest także podstaw do przyjęcia zarzutu naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Organy orzekające w rozpatrywanej sprawie nie rozważyły wszystkich istotnych okoliczności i nie dokonały pełnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 i 205 § 2 p.p.s.a.