Uzasadnienie
Wyrokiem z 6 grudnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1361/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA albo sąd I instancji) oddalił skargę R.K. (dalej skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej GINB) z [...] kwietnia 2019 r., znak [...] wydaną w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania organu I instancji.
Wyrok wydano w następującym stanie prawnym i faktycznym:
Podaniem z 23 listopada 2018 r. skarżący wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej MWINB) z [...] grudnia 2016 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej PINB) z [..] września 2016 r. nr [...], zapadłą w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego drewnianego o wymiarach 5,80 x 5,15 m, zlokalizowanego na działce nr ewid. [..] w [.].
W uzasadnieniu wniosku wskazując podstawę wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej k.p.a.) skarżący wskazał, że o wydaniu decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki powziął wiedzę dopiero 14 listopada 2018 r., bowiem wszelka korespondencja w tej sprawie była kierowana na adres w Warszawie i odbierana przez jego żonę, z którą pozostaje w faktycznej separacji, podczas gdy skarżący zamieszkuje w [...], gdzie jest zameldowany.
Decyzją z [...] lutego 2019 r., nr [...], MWINB po wznowieniu postępowania odmówił uchylenia własnej decyzji z [...] grudnia 2016 r.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w toku wznowionego postępowania wezwał pełnomocnika skarżącego do udzielenia informacji, czy w związku ze złożonym zawiadomieniem o możliwości popełnienia przestępstwa sfałszowania dokumentów w sprawie [...] i sprawie [...] prowadzonych przez PINB, Prokuratura Rejonowa w Grójcu podjęła czynności, a jeżeli tak to na jakim są one obecnie etapie. Na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego nie udzielił odpowiedzi.
MWINB wskazał, że w aktach sprawy organu powiatowego znajduje się szereg pism skarżącego kierowanych do PINB, w nagłówku których skarżący jako adres do korespondencji podawał ul. [...],. W ocenie MWINB, jeśli organ powiatowy otrzymywał zwrotne potwierdzenia odbioru pism i rozstrzygnięć kierowanych do skarżącego, to nie miał podstaw, aby korespondencję kierować na inne adresy, wynikające z akt sprawy.
Odwołanie od tej decyzji złożył skarżący zarzucając naruszenie zasad postępowania administracyjnego, tj. art. 7, 75 § 1, 77 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., przez zaniechanie przeprowadzenia rzetelnego i pełnego postępowania dowodowego, w tym przede wszystkim zaniechanie zwrócenia się do Prokuratury Rejonowej w Grójcu o przesłanie informacji na temat toczącego się postępowania karnego w przedmiocie podrobienia jego podpisów.
GINB zaskarżoną decyzją z [..] kwietnia 2019 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję WINB z [....] lutego 2019 r. i umorzył w całości postępowanie pierwszej instancji.
GINB nie podzielił oceny organu I instancji, że skarżący dotrzymał terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Zakwestionował tym samym ustalenie WINB, że skarżący dowiedział się o decyzji w przedmiocie rozbiórki 14 listopada 2018 r., bowiem pismem z 17 listopada 2017 r. skarżący reprezentowany przez radcę prawnego L.R. wniósł skargę do WSA w Warszawie na postanowienie MWINB z [..] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki spornego budynku gospodarczego. Z treści skargi wynika jednoznacznie, że w tej dacie skarżący miał wiedzę o decyzji MWINB z [...] grudnia 2016 r. o nakazie rozbiórki.
GINB podkreślił, że organ administracji jest zobowiązany z urzędu badać zachowanie tego terminu. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia pomimo uchybienia terminu stanowi rażące naruszenie prawa, godzi bowiem w zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 k.p.a.). W tym stanie rzeczy WINB powinien odmówić wznowienia postępowania, wydając postanowienie w trybie art. 149 § 3 k.p.a. Wznowienie postępowania przez organ wojewódzki było zdaniem GINB działaniem wadliwym i naruszającym obowiązujące przepisy. GINB stwierdził, że w takiej sytuacji nie może odnosić się do zarzutów zawartych w odwołaniu, w tym także do kwestii fałszowania podpisów skarżącego, bo ta okoliczność nie została stwierdzona wyrokiem sądu lub innego organu.
W skardze do WSA wnioskodawca zarzucił GINB naruszenie art. 80 k.p.a., art. 7 k.p.a., 7b k.p.a., 75 § 1 k.p.a., 77 k.p.a. 107 § 3 k.p.a., art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., wnosząc o uchylenie decyzji z [..] kwietnia 2019 r.
Organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
WSA podzielił w uzasadnieniu wskazanego na wstępie wyroku ustalenia prawne i faktyczne dokonane w sprawie przez GINB. W konsekwencji, biorąc pod uwagę argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że decyzja jako oparta na prawidłowej interpretacji art. 148 k.p.a. i prawidłowych ustaleniach faktycznych przeprowadzonych w jego kontekście, jest zgodna z prawem. Rację ma GINB, że w sytuacji ustalenia dopiero w toku postępowania (tj. po jego wszczęciu postanowieniem o wznowieniu), że wniosek o wznowienie został złożony po terminie (przewidzianym w art. 148 k.p.a.), prawidłowym jest umorzenie postępowania. Obowiązek badania zachowania przez stronę terminu złożenia wniosku o wznowienie postępowania ma też organ odwoławczy, który rozpoznając odwołanie od decyzji wydanej przez organ I instancji we wznowionym postępowaniu, musi w pierwszej kolejności stwierdzić, czy istniały przesłanki formalne do wznowienia postępowania.
Wszczęcie i prowadzenie postępowania w trybie wznowienia w razie spóźnionego podania stanowi bowiem o rażącym naruszeniu prawa, godzącym w zasadę trwałości decyzji. Dlatego też, jeżeli doszło do wadliwego wznowienia postępowania (bo z wniosku spóźnionego), to konieczne jest jego umorzenie.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że pismem z 23 listopada 2018 r. skarżący zwrócił się do organu o wznowienie postępowania wskazując, że o decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki dowiedział się dopiero 14 listopada 2018 r. przy okazji przeglądania akt sprawy, o co zawnioskował po informacji przekazanej od żony, że zobowiązany jest do rozbiórki budynku i zapłaty grzywny.
GINB dokonał weryfikacji tych twierdzeń w oparciu o posiadaną wiedzę, że pismem z 17 listopada 2017 r. skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę do WSA w Warszawie na postanowienie WINB z [...]października 2017 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki spornego budynku gospodarczego, a z treści skargi wynikało jednoznacznie, że skarżący w tej dacie miał wiedzę na temat istnienia decyzji WINB z[...] grudnia 2016 r. o nakazie rozbiórki.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekając w niniejszej sprawie prawidłowo zakwalifikował wniosek skarżącego jako złożony z uchybieniem ww. terminu i prawidłowo przyjął, że nie było możliwe w takiej sytuacji wydanie decyzji "co do istoty" po wznowieniu postępowania. Słusznie też przyjął, że skoro przed właściwą analizą wstępną wniosku, dotyczącą zachowania wymogów formalnych (w tym zachowania terminu z art. 148), doszło do wydania przez organ I instancji postanowienia o wznowieniu, a następnie decyzji w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., to zachodzi podstawa do uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia tak wznowionego postępowania.
Odnosząc się do zarzutów skargi WSA zauważył, że w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru ostatecznej decyzji z [...] grudnia 2016 r. adresowanej do skarżącego, której odbiór 6 grudnia 2016 r. potwierdził dorosły domownik, tj. A.K. – żona skarżącego. Na zwrotnym potwierdzeniu znajduje się adnotacja, że osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi, co z kolei oznacza, że pismo (decyzja) zostało doręczone adresatowi w dniu wskazanym na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (tj. w dniu 6 grudnia 2016 r.). Nawet gdyby przyjąć, że dokonane w ten sposób doręczenie zastępcze z jakichś przyczyn nie wywołało skutku prawnego doręczenia to i tak zdaniem Sądu należy podzielić stanowisko GINB, że o decyzji WINB z dnia [...] grudnia 2016 r. skarżący wiedział w dacie składania skargi do WSA na postanowienie WINB z dnia [...] października 2017 r., tj. [..] listopada 2017 r. Podnoszona bowiem kwestia fałszowania przez żonę skarżącego podpisów na dokumentach m.in. na pełnomocnictwie dla radcy prawnego do sporządzenia skargi na ww. postanowienie WINB nie mogła być uwzględniona i pozostaje bez wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji.
Skarżący bowiem do dnia wyrokowania nie przedłożył żadnego orzeczenia Sądu lub innego organu stwierdzającego fałszowanie jego podpisów, a tylko wówczas można byłoby rozważać przyjęcie, że rzeczywiście nie wiedział o toczącym się postępowaniu.
Odstąpienie natomiast od wymogu wcześniejszego stwierdzenia fałszerstwa jest sytuacją wyjątkową, może mieć miejsce jedynie wówczas gdy wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla zdrowia lub życia ludzkiego, albo poważnej szkody dla interesu społecznego (art. 145 § 2 k.p.a.). Taka sytuacja zdaniem Sądu nie zachodzi w sprawie.
Dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji bez znaczenia pozostaje także zdaniem Sądu fakt, że skarżący złożył 12 grudnia 2018 r. zawiadomienie do Komendy Powiatowej Policji w Grójcu o podejrzeniu popełnienia przestępstwa podrobienia jego podpisu na dokumentach znajdujących się w aktach sprawy prowadzonej przez PINB w [...]. Wznowienie postępowania nie będzie uzasadnione nawet na podstawie materiałów dowodowych zebranych w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez prokuraturę w sprawie karnej.
Fakt toczącego się postępowania prokuratorskiego, w sprawie fałszowania podpisów skarżącego, na które wskazywała pełnomocnik skarżącego na rozprawie 6 grudnia 2019 r. nie stanowił również zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Zwracając się o wznowienie postępowania, wnioskodawca ma obowiązek wskazania podstaw wznowienia i udowodnienia, kiedy konkretnie dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania, z dokłądnością dostateczną do ustalenia, że jego podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a. Niemniej nie zwalnia to organu z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i zweryfikowania tej okoliczności. Na etapie postępowania przed organem I instancji, organ z tego obowiązku się nie wywiązał poprzestając na informacjach podanych przez skarżącego i w żaden sposób ich nie sprawdzając. Nie wziął więc pod uwagę doręczenia zastępczego (prawidłowego zdaniem Sądu) ostatecznej, własnej decyzji z [..] grudnia 2016 r., jak również zaskarżenia do Sądu własnego postanowienia z [...] października 2017 r. i wynikającej ze skargi wiedzy o ostatecznej decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki. Natomiast organ odwoławczy temu obowiązkowi sprostał, a jego ocena skutkować musiała umorzeniem wszczętego postępowania wznowieniowego.
Ubocznie WSA zauważył, że wyjaśnienia skarżącego, jakoby nie wiedział o toczącym się od 2015 r. postępowaniu w sprawie zrealizowanego przez siebie drewnianego budynku gospodarczego na działce nr [...] w [...] są mało prawdopodobne. Trudno bowiem uznać w świetle zasad doświadczenia życiowego, że żona skarżącego bez jego wiedzy przez kilka lat "prowadziła" sprawę przed organami administracji i przed Sądem, dotyczącą inwestycji zrealizowanej przez męża i nie informowała go, że w odniesieniu do wybudowanego obiektu orzeczono nakaz rozbiórki, a następnie grzywnę w wysokości 23.869 zł, w celu przymuszenia do rozbiórki.
W skardze kasacyjnej R.K. (dalej skarżący kasacyjnie) zaskarżył wyrok z 6 grudnia 2019 r. w całości na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.) oraz art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucając mające istotny wpływ na wynik postępowania naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:
- - art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 148 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., przez nieprawidłową kontrolę instancyjną i błędne uznanie, że organ w prawidłowy sposób ustalił rozpoczęcie biegu terminu na wniesienie przez skarżącego podania o wznowienie postępowania oraz że ustalenia te znajdują odzwierciedlenie w aktach sprawy, co w konsekwencji skutkowało zastosowaniem art. 151 p.p.s.a. i oddaleniem skargi, podczas gdy prawidłowa analiza akt sprawy i dowodów tam się znajdujących prowadzi do wniosku, że skarżący przed dniem 14 listopada 2018 r. nie miał wiedzy o toczącym się w sprawie jego budynku postępowaniu i o wydaniu przez WINB decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r., a co za tym idzie wnosząc w dniu 23 listopada 2018 r. podanie o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją, dochował miesięcznego terminu na wniesienie tego podania, zgodnie z art. 148 k.p.a.,
- - art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez nieprawidłową kontrolę instancyjną i przyjęcie za prawidłowe ustaleń stanu faktycznego dokonanych przez organ i wywiedzionych z nieprawidłowej oceny dowodów, polegające na przyjęciu, że skarżący w dniu 17 listopada 2017 r. udzielił pełnomocnictwa radcy prawnemu, a więc miał wiedzę o decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r. w przedmiocie rozbiórki budynku gospodarczego, co jednoznacznie miałoby wynikać z treści skargi, co w konsekwencji skutkowało zastosowaniem przez WSA art. 151 p.p.s.a. i oddaleniem skargi, podczas gdy na pełnomocnictwie dla radcy prawnego L.R. nie widnieje podpis skarżącego, a widnieje podpis A.K. co zostało potwierdzone przez nią samą w protokole przesłuchania w postępowaniu karnym prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową w Grójcu i załączonym do akt niniejszego postępowania,
- - art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 43 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., przez nieprawidłową kontrolę instancyjną i przyjęcie za prawidłowe ustaleń stanu faktycznego dokonanych i wywiedzionych przez organ z nieprawidłowej oceny dowodów, skutkujące błędnym przyjęciem przez WSA, że odbiór ostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r. potwierdził dorosły domownik A.K., co w konsekwencji skutkowało zastosowaniem przez WSA art. 151 p.p.s.a. i oddaleniem skargi, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności zgłoszenie zamiaru budowy z adresem do doręczeń w miejscowości [...] i protokół przesłuchania A.K. wskazują, że adres na który organ doręczał wszelką korespondencję w sprawie nie był adresem zamieszkania skarżącego, a to A.K., tj. osoba trzecia, bez wiedzy i zgody skarżącego zmieniła adres do doręczeń skarżącego i prowadziła korespondencję z organem, a co za tym idzie, nie można uznać, że korespondencja organu, w tym decyzja MWINB z dnia [..] grudnia 2016 r. była doręczona dorosłemu domownikowi,
- - art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez nieprawidłową kontrolę instancyjną i bezpodstawne uznanie, że bez znaczenia dla rozstrzygania w przedmiocie prawidłowości wydania decyzji przez GINB pozostaje fakt, że skarżący w dniu 12 grudnia 2018 r. złożył zawiadomienie w Prokuraturze Rejonowej w Grójcu o podejrzeniu popełnienia przestępstwa fałszowania jego podpisów, albowiem to właśnie w oparciu o sfałszowany podpis na pełnomocnictwie dla radcy prawnego L.R. organ oparł przekonanie o posiadaniu przez skarżącego wiedzy o postępowaniu rozbiórkowym w dacie 17 listopada 2017 r. i w oparciu o to błędne przekonanie wydał decyzję o umorzeniu postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania, które następnie w zaskarżonym wyroku utrzymał w mocy WSA, podczas gdy fakt wszczęcia postępowania karnego w przedmiocie fałszowania podpisów skarżącego ma kluczowe znaczenie dla wznowienia postępowania administracyjnego, a skarżący nie ma wpływu na czas jego prowadzenia i wydania wyroku i w chwili obecnej może jedynie opierać się na zgromadzonych w postępowaniu karnym dowodach, tj. potwierdzeniu faktu fałszowania podpisów przez sprawcę,
- - art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 148 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez nieprawidłową kontrolę instancyjną oraz błędne i bezpodstawne uznanie, że kwestia fałszowania podpisów na pełnomocnictwie dla radcy prawnego L.R. do prowadzenia sprawy w imieniu skarżącego pozostaje bez wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji, podczas gdy jest to kwestia mająca wpływ na tok niniejszego postępowania i ustalenia organu co do daty powzięcia przez skarżącego wiedzy o istnieniu decyzji MWINB z dnia [...] grudnia 2016 r. i decyzji ją poprzedzających oraz dochowania terminu na wniesienie podania o wznowienie postępowania administracyjnego,
- - art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez dokonanie niewłaściwej kontroli zaskarżonej decyzji organu w zakresie zastosowania art. 97 § 1 k.p.a., a także nie zawieszenie postępowania z urzędu przez WSA, mimo że ww. przepisy nie stawiają wymogu ukończonego postępowania karnego, a jedynie ujawnienie się czynu, którego ustalenie w drodze karnej lub dyscyplinarnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej,
- - art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. przez odmowę wstrzymania decyzji z uwagi na ograniczenie wniosku skarżącego jedynie do decyzji rozbiórkowej i utrzymującej ją w mocy decyzji organu odwoławczego, tzn. decyzji "głównej" rozbiórkowej i pominięcie we wniosku zaskarżonej decyzji GINB umarzającej postępowanie wznowieniowe, podczas gdy z przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. nie wynika obowiązek wskazania ciągu decyzji wydanych w sprawie, a zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi,
- - art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw.z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez błędne uznanie, że wyjaśnienia skarżącego o braku wiedzy o postępowaniu są mało prawdopodobne i w świetle zasad doświadczenia życiowego trudno uznać, że A.K. działała bez wiedzy skarżącego, podczas gdy taki właśnie jest stan faktyczny, co więcej potwierdzony przez samą A.K., która pozostaje ze skarżącym w separacji faktycznej, a ocena WSA nie może pozostawać w sprzeczności ze zdarzeniami mającymi miejsce w rzeczywistości,
- - art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 k.p.a. przez jego wadliwe zastosowanie, oddalenie skargi powszechnej, a co za tym idzie niewyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji sprzecznych z prawem, podczas gdy istniała przyczyna powodująca bezprzedmiotowość postępowania, a wyeliminowanie zaskarżonej decyzji jest niezbędne dla usunięcia naruszenia prawa przez organy administracji publicznej, a w konsekwencji naruszenie art. 151 p.p.s.a. przez jego zastosowanie i oddalenie skargi na decyzję z [..] kwietnia 2019 r.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez uchylenie decyzji z [...] kwietnia 2019 r. i poprzedzającej ją decyzji z [...] lutego 2019 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji w celu uchylenia decyzji z [...] grudnia 2016 r. i poprzedzającej ją decyzji z [..] września 2016 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz zawieszenia postępowania do czasu ustalenia w drodze karnej czynu fałszowania podpisów skarżącego. Skarżący kasacyjnie wniósł nadto o zasądzenie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw za I i II instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Orzekając w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny ograniczony był do sformułowanych we wniesionym środku odwoławczym podstaw kasacyjnych naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), nie dopatrując się z urzędu wystąpienia którejkolwiek z przesłanek stwierdzenia nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wyczerpująco wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie była decyzja GINB zapadła w ramach wznowionego postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją MWINB z [...] grudnia 2016 r. oraz umarzająca w całości postępowanie wznowieniowe. Powodem tego rozstrzygnięcia było przedwczesne w swojej treści ustalenie GINB, zaaprobowane przez sąd I instancji, jakoby skarżący wniósł podanie o wznowienie postępowania z uchybieniem miesięcznego terminu o którym stanowi art. 148 § 2 k.p.a. Zarówno w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego, jak i przed WSA skarżący kasacyjnie przedstawił okoliczności, które w jego ocenie przemawiają za pozbawieniem prawa do udziału w postępowaniu, w którym doszło do nałożenia na niego obowiązku rozbiórki budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] w [...]. Do chwili obecnej zagadnienia te nie zostały wyjaśnione przy jednoczesnej odmowie GINB oraz WSA realizacji przez skarżącego prawa do procesu administracyjnego, czego wyrazem było umorzenie postępowania decyzją z [...] kwietnia 2019 r.
WSA nietrafnie uczynił podstawą zaskarżonego wyroku twierdzenie o tym, że skarżący do dnia wyrokowania nie przedłożył żadnego orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego fałszowanie jego podpisów, powołując się przy tym na art. 145 § 2 k.p.a., który odnosi się do przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., a nie do podstawy z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., która została podniesiona przez skarżącego kasacyjnie w niniejszej sprawie. Z tego powodu na uwzględnienie zasługiwały wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty błędnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Gdyby bowiem okazało się, że małżonka skarżącego kasacyjnie bez jego wiedzy i zgody podejmowała czynności procesowe w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., to wówczas okoliczność ta miałaby istotne znaczenie dla oceny rozpoczęcia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania administracyjnego, a tym samym dopuszczalności i konieczności wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie.
WSA mechanicznie aprobując i powtarzając ustalenia faktyczne poczynione przez GINB nie podjął refleksji, w jaki sposób skarżący kasacyjnie może udowodnić, kiedy dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania. Domaganie się przez WSA przedłożenia przez skarżącego kasacyjnie orzeczenia sądu powszechnego w tym przedmiocie, w sytuacji gdy postępowanie karne prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w Grójcu pod nr [...] znajduje się w fazie przygotowawczej było o tyle niezasadne, o ile zamykało temu podmiotowi możliwość domagania się wznowienia postępowania w późniejszym terminie, kiedy ewentualnie doszłoby do wydania wyroku przez sąd powszechny.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, skarżący kasacyjnie zasadnie zwrócił uwagę na potrzebę rozważenia zawieszenia postępowania wznowieniowego przez GINB w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Skoro bowiem postępowanie to zostało już wszczęte i pojawiła się konieczność ustalenia istotnej okoliczności natury faktycznej i zarazem prawnej, determinującej zaistnienie podstawy wznowienia oraz jej wpływ na treść decyzji nakładającej na skarżącego kasacyjnie obowiązek rozbiórki określonego budynku, to kwestia ta stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu przywołanego przepisu.
Sąd I instancji trafnie definiując zależność zachodzącą między danym zagadnieniem a zapadłym w sprawie rozstrzygnięciem nie wyjaśnił w ogóle, dlaczego jego zdaniem w niniejszej sprawie tego rodzaju łączność nie zachodzi. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wiadomo, jakie innego rodzaju czynności poza złożeniem zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa powinien był podjąć skarżący kasacyjnie celem wykazania zaistnienia w sprawie podstawy wznowienia.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzję GINB z dnia [...] kwietnia 2019 r. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organu II instancji przy jednoczesnym pozostawieniu w nim rozstrzygnięcia MWINB, które zapadło co do meritum sprawy we wznowionym już postępowaniu stanowi w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego punkt wyjścia do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym weryfikacji podnoszonych przez skarżącego kasacyjnie twierdzeń, będących aktualnie przedmiotem postępowania prokuratorskiego. W razie ewentualnego ich potwierdzenia się, powinny one rzutować na ocenę zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania oraz zaistnienie samej podstawy wznowieniowej. Z tego powodu GINB powinien rozważyć potrzebę zawieszenia toczącego się postepowania w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia sądu powszechnego bądź też zakończenia postępowania prokuratorskiego w inny sposób, aniżeli wniesieniem aktu oskarżenia do sądu.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. Na ich łączną kwotę złożył się wpis od skargi i skargi kasacyjnej (300 zł), koszty adwokackie (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).