Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 23 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1263/13

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 lutego 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2252/12 oddalił skargę [...] Zespołu Parków Krajobrazowych we W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia zarządu.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia [...] września 2002 r. Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa we W., działający z upoważnienia Prezesa Agencji Własności Rolnej, ustanowił zarząd na majątku Skarbu Państwa na rzecz [...] Zespołu Parków Krajobrazowych z siedzibą we W.. Powyższa decyzja stała się podstawą do przekazania wyszczególnionej w jej treści nieruchomości na rzecz ww. jednostki w celu wykonywania zarządu.

Prezes Agencji Nieruchomości Rolnych decyzją z [...] października 2011 r. – podjętą na podstawie art. 36 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. tj. 2007 r., U. Nr 92, poz. 753 ze zm.) Nr 231, poz. 1700 ze zm.) oraz § 5 i § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 marca 2009 r. w sprawie trybu przekazywania mienia wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa w razie ustanowienia lub wygaśnięcia trwałego zarządu oraz trybu wnoszenia opłat (Dz. U. Nr 54, poz. 444) – orzekł o wygaszeniu z dniem 15 listopada 2011 r. prawa zarządu ustanowionego decyzją Dyrektora Oddziału Terenowego AWRSP we W. na rzecz [...] Zespołu Parków Krajobrazowych we W. na nieruchomości położonej w obrębie [...], gmina Ż., powiat t., oznaczonej geodezyjnie jako działka o numerach [...], o łącznej powierzchni 65,8700 ha, wpisanej do księgi wieczystej nr [...].

Jako przyczynę wygaśnięcia zarządu organ podał, że dotychczasowy zarządca [...] Zespół Parków Krajobrazowych z siedzibą we W. zaprzestał wykonywania swoich statutowych funkcji w imieniu Wojewody [...] z dniem 31 lipca 2009 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie (Dz. U. Nr 92, poz. 753 ze zm.) i przeniesieniem kompetencji w zakresie zarządzania parkami krajobrazowymi na rzecz samorządu województwa, w związku, z czym nie spełnia warunków, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. 2007 r., Nr 231, poz. 1700 ze zm.).

[...] Zespół Parków Krajobrazowych wniósł od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 34 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, nieruchomości wchodzące w skład Zasobu mogą być przekazane państwowym jednostkom organizacyjnym nie posiadającym osobowości prawnej w trwały zarząd. Według Ministra słusznie zauważył organ pierwszej instancji, że z uwagi na wejście w życie ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie, [...] Zespół Parków Krajobrazowych nie jest już państwową jednostką organizacyjną, a jednostką podległą samorządowi wojewódzkiemu. Przepisy ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie przewidują natomiast, aby nieruchomości wchodzące w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa mogły znajdować się w trwałym zarządzie innej jednostki organizacyjnej niż państwowa.

Natomiast ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie reguluje w art. 31 kwestię mienia Skarbu Państwa niezbędnego do wykonywania zadań przekazywanych samorządowi wojewódzkiemu poprzez wskazanie, iż mienie to staje się z mocy prawa mieniem właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 32 ww. ustawy nabycie mienia przez jednostkę samorządu terytorialnego stwierdza wojewoda w drodze decyzji administracyjnej. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2010 r. utrzymaną następnie w mocy decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2010 r. odmówił stwierdzenia, iż przedmiotowe nieruchomości zostały nabyte przez Marszałka Województwa [...].

Organ odwoławczy stwierdził, że ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie przewiduje możliwości, aby nieruchomość wchodząca w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa znajdowała się w trwałym zarządzie samorządowej jednostki organizacyjnej, zaś przewidziana w ustawie o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie kwestia nabycia mienia została negatywnie rozpatrzona w drodze stosownej decyzji administracyjnej. Utrzymanie trwałego zarządu w przedmiotowej sprawie jest zatem - w ocenie Ministra - niedopuszczalne, albowiem prowadziłoby do utrzymania stanu niezgodnego z przepisami wskazanych ustaw.

[...] Zespół Parków Krajobrazowych we W. w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2012 r. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych z [...] października 2011 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2012 r. i decyzja Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia [...] października 2011 r. nie naruszają prawa.

Sąd I instancji podkreślił, że nieruchomości wchodzące w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa – stosownie do art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (dalej w skrócie u.g.n.r.s.p.), mogą być przekazane państwowym jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej w trwały zarząd, zwany dalej "zarządem". Przekazanie w zarząd nieruchomości Zasobu następuje na czas oznaczony lub nieoznaczony, w drodze decyzji Prezesa Agencji (art. 35 ust. 1 u.g.n.r.s.p.). Zgodnie z przytoczonymi przepisami decyzją Prezesa Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa z dnia [...] września 2002 r. doszło do przekazania skarżącemu – jako państwowej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej - w trwały zarząd na czas nieoznaczony nieruchomości opisanej w stanie sprawy.

Następnie skarżący - z uwagi na wejście w życie ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie (Dz. U. Nr 92, poz. 753) i przeniesienie kompetencji w zakresie zarządzania parkami krajobrazowymi na rzecz samorządu województwa - utracił status państwowej jednostki organizacyjnej w strukturze Urzędu Wojewódzkiego, a stał się samorządową jednostką organizacyjną w strukturze samorządu Województwa [...]. Innymi słowy z dniem 1 sierpnia 2009 r. zadania wykonywane przez skarżącego jako jednostkę administracji rządowej stały się zadaniami własnymi samorządu województwa.

Sąd I instancji wywodził dalej, że prawa i obowiązki wynikające z decyzji z dnia 25 września 2002 r. – w myśl art. 28 ustawy z 2009 r. – nie stały się z dniem wejścia w życie tej ustawy prawami i obowiązkami jednostki samorządu terytorialnego. Nie pozostały też prawami i obowiązkami jednostki administracji rządowej, wobec nieistnienia już skarżącej w jej strukturze. Wszystko to zatem doprowadziło organ do prawidłowego uznania zbędności nieruchomości dla jednostki, która przestała funkcjonować jako państwowa jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej. Niewątpliwie nieruchomość stała się zbędna dotychczasowemu zarządcy, doszło więc do spełnienia przesłanki z pkt 2 ust. 1 art. 36 u.g.n.r.s.p.

Dodatkowo Sąd zauważył, że zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z 2009 r. z dniem jej wejścia w życie mienie Skarbu Państwa niezbędne do wykonywania zadań przekazywanych tą ustawą staje się z mocy prawa mieniem właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Nabycie mienia, o którym mowa w art. 31 ust. 1, stwierdza wojewoda w drodze decyzji administracyjnej (art. 31 ust. 1 ustawy z 2009 r.). Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] września 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2010 r., którą odmówiono stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 sierpnia 2009 r. przez Województwo [...] własności mienia Skarbu Państwa – Agencji Nieruchomości Rolnych, które pozostawało w trwałym zarządzie skarżącego, jako niestanowiącego mienia Skarbu Państwa niezbędnego do wykonywania zadań przekazanych ustawą z 2009 r. Minister stwierdził, że zgodnie z ustawą z 2009 r. samorząd Województwa [...] przejął, jako zadanie własne, prowadzenie [...] Zespołu Parków Krajobrazowych we W. wraz z mieniem niezbędnym do wykonywania zadań parku.

Sporne nieruchomości zostały uznane za użytek ekologiczny. Dla wykonywania zadań statutowych przez [...] Zespół Parków Krajobrazowych we W. nie jest konieczne posiadanie prawa własności przez Województwo [...] nieruchomości zajętych pod użytek ekologiczny. Przejęcie przez Województwo [...] na podstawie ustawy z 2009 r. zadań związanych z nadzorem nad działalnością parków krajobrazowych nie oznacza konieczności nabycia z mocy prawa całości mienia znajdującego się we władaniu [...] Zespołu Parków Krajobrazowych we W., lecz wyłącznie mienia niezbędnego do wykonywania zadań przekazanych ustawą, a sporna nieruchomość nie jest takim mieniem.

Nie można również, zdaniem Sądu, zarzucić organowi naruszenia art. 7 k.p.a. mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem argumentacja skargi, w której podnosi się niewyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie sposobu wykorzystania przedmiotowej nieruchomości do wykonywania zadań statutowych skarżącego nie wpływa na istotę sprawy, tym samym i nie mogła wpłynąć na ustalenia organów. Tożsama uwaga dotyczy braku szczegółowego ustosunkowania się do treści odwołania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł [...]Zespół Parków Krajobrazowych we W.. Powołując się na obie podstawy wskazane w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skarżący kasacyjnie podniósł następujące zarzuty:

1. 1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, tj.:
2. a) art. 36 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie za zbędny teren przekazany w trwały zarząd,
3. b) naruszenie naczelnej zasady postępowania administracyjnego - zasady prawdy obiektywnej - poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego związanego ze sporną nieruchomością w szczególności, sposobu wykorzystania przedmiotowej nieruchomości do wykonywania zadań statutowych samorządowej jednostki organizacyjnej [...] Zespołu Parków Krajobrazowych we W.,
4. c) sprzeczność ustaleń organu z istniejącym stanem prawnym określonym decyzją Prezesa Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa z dnia [...] września 2002 r. przekazującej w trwały zarząd dla [...] Zespołu Parków Krajobrazowych przedmiotową działkę z przeznaczeniem na realizację zadań statutowych,
5. d) naruszenie art. 107 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, który zalicza realizację zadań związanych z ochroną innych form ochrony przyrody w granicach parku krajobrazowego do zadań służby parków krajobrazowych.
6. 2. naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, tj. naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 8 k.p.a., art. 134 p.p.s.a oraz naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a, poprzez niedokonanie żadnych własnych ustaleń w sprawie, w szczególności w zakresie faktycznego sprawowania zarządu nadal, pomimo zmian organizacyjnych jednostki, Sąd winien był, sprawując kontrolę legalności, zastosować środek określony w ustawie i uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) p.p.s.a.

W oparciu o powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2012 r. oraz decyzji Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia [...] października 2011 r., a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący kasacyjnie wskazał, że przepisy ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie zawierają uregulowania pozwalającego na wygaszenie zarządu wskutek zmian organizacyjnych zarządcy. Status państwowej jednostki administracji konieczny jest w momencie ustanawiania trwałego zarządu. Ten warunek został spełniony. Sąd pierwszej instancji przeprowadził analizę prawną okoliczności nie mających związku z niniejszą sprawą, a dotyczącą nabycia mienia w trybie art. 31 ust. 1 ustawy o podziale zadań w administracji ze stycznia 2009 r. Postępowanie w tej sprawie zostało zakończone decyzją Wojewody [...], odmawiającą przekazania nieruchomości na rzecz Województwa [...]. Te okoliczności zostały przyjęte w zaskarżonym wyroku m.in. jako ustalenia dot. zbędności nieruchomości, a tym samym prawidłowości zastosowania art. 36 ust.

1. pkt.2 u.g.n.r.s.p. Jednakże ustawodawca określił w sposób jednoznaczny podstawy i przyczyny wygaśnięcia trwałego zarządu, nie zawarł możliwości innych, dających stronie prawo ustalenia innych podstaw. Zmiana organizacyjna po stronie zarządcy nie stanowi takiej przesłanki. Nie ma też żadnych możliwości wykładni rozszerzającej uzasadniającej zaskarżoną decyzję. Nie można zgodzić się z poglądem, iż sam fakt zmian organizacyjnych świadczy o sposobie działania jednostki, a w tym przypadku o wykonaniu zadań statutowych, które nie uległy zmianie od momentu przekazania nieruchomości w trwały zarząd.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 34 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. tj. z 2007 r., Nr 231, poz. 1700 ze zm.) nieruchomości wchodzące w skład Zasobu mogą być przekazane państwowym jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej w trwały zarząd, zwany dalej "zarządem", jak również jednostkom organizacyjnym samorządu województwa, które realizują zadania związane z melioracjami wodnymi, jako zadania z zakresu administracji rządowej, w zakresie niezbędnym do wykonywania tych zadań.

Podstawy do wydania decyzji o wygaszeniu trwałego zarządu zostały natomiast określone w art. 36 ust. 1 ustawy. Stosownie do tego przepisu decyzję o wygaszeniu trwałego zarządu wydaje Prezes Agencji:

1. 1) w razie upływu czasu, na jaki zarząd został ustanowiony;
2. 2) jeżeli nieruchomość lub jej część stała się zbędna dotychczasowemu zarządcy;
3. 3) w przypadku wykonywania zarządu niezgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki;
4. 4) jeżeli ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uniemożliwiają wykorzystanie nieruchomości zgodnie z jej dotychczasowym przeznaczeniem.

W rozpoznawanej sprawie decyzją Prezesa Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2002 r. przekazano [...] Zespołowi Parków Krajobrazowych we W.w trwały zarząd nieruchomości położone w obrębie [...] o łącznej powierzchni 65,87 ha, co było wynikiem podjęcia w dniu [...] czerwca 2002 r. przez Radę Miejską w Ż.uchwały nr [...] o poddaniu pod ochronę w formie użytku ekologicznego terenów naturalnie ukształtowanych łąk w obrębie [...] oraz terenu Stawu Północnego. Jak wynika z wymienionej uchwały na ustanowionych obszarach użytków ekologicznych wprowadzono szereg zakazów wymienionych w § 2 wskazanej uchwały a mających służyć ochronie przyrody, zachowaniu walorów przyrodniczych tych terenów, jako stanowiących użytek ekologiczny.

Należy zwrócić uwagę, że uchwała Rady Miejskiej w Ż. z dnia [...] czerwca 2002 r. o poddaniu pod ochronę wymienionych terenów w formie użytku ekologicznego została podjęta na wniosek Dyrektora [...] Zespołu Parków Krajobrazowych we W. w celu objęcia tych obszarów szczególną ochroną zmierzającą do zachowania walorów przyrodniczych. Temu też celowi (ochronie przyrody) miało służyć ustanowienie trwałego zarządu na rzecz [...] Zespołu Parków Krajobrazowych we W., który realizował zadania z zakresu ochrony przyrody.

Rozważając zatem, czy zachodziły podstawy do wygaszenia zarządu [...] Zespołu Parków Krajobrazowych we W. należy zwrócić uwagę na wskazaną w decyzji Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych o wygaszeniu zarządu podstawę określoną w art. 36 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Prezes Agencji Nieruchomości Rolnych wskazał art. 36 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, stwierdzając że dotychczasowy zarządca [...] Zespół Parków Krajobrazowych we W. zaprzestał wykonywania swoich funkcji statutowych w imieniu Wojewody [...] z dniem 31 lipca 2009 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie (Dz.U. Nr 92, poz. 753 ze zm.) i przeniesieniem kompetencji w zakresie zarządzania parkami krajobrazowymi na rzecz samorządu województwa.

Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję o wygaszeniu zarządu wskazał z kolei na treść art. 34 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i wywiódł, że nieruchomości wchodzące w skład Zasobu mogą być przekazane w trwały zarząd wyłącznie państwowym jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, zaś na skutek wskazanej wyżej ustawy kompetencyjnej z 2009 r. [...] Zespół Parków Krajobrazowych stał się jednostką podległą samorządowi województwa, a zatem utrzymanie trwałego zarządu jest niedopuszczalne.

W kontekście powyższej argumentacji organów administracji, wskazującej na podstawy wygaszenia trwałego zarządu, wymaga zatem rozważenia, jakie zmiany w zakresie zadań związanych z ochroną przyrody wprowadziła ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie i jakie są konsekwencje wprowadzonych zmian. Jak wynika z treści art. 21 wskazanej ustawy dokonane zmiany mają charakter zmian kompetencyjnych: sejmikowi województwa w miejsce wojewody powierzone zostało tworzenie i likwidacja parku krajobrazowego oraz nadawanie mu statutu. Konsekwencją jest konieczność odrębnego uregulowania ustanawiania planu ochrony dla rezerwatu przyrody (pozostaje w kompetencji wojewody), a także planu ochrony dla parku krajobrazowego (przechodzi do kompetencji sejmiku województwa) oraz zmiany zasad powoływania dyrektora parku krajobrazowego; sejmikowi województwa w miejsce wojewody zostaje powierzone wyznaczanie obszaru chronionego krajobrazu.

Te zadania przejęły i realizują zatem organy samorządu województwa. Natomiast zadania w zakresie użytków ekologicznych niezależnie od statusu prawnego nieruchomości realizuje rada gminy. Bowiem w świetle art. 21 pkt 4 ustawy z 2009 r. ustanowienie pomnika przyrody, stanowiska dokumentacyjnego, użytku ekologicznego lub zespołu przyrodniczo-krajobrazowego następuje w drodze uchwały rady gminy, która określa nazwę danego obiektu lub obszaru, jego położenie, sprawującego nadzór, szczególne cele ochrony, w razie potrzeby ustalenia dotyczące jego czynnej ochrony oraz zakazy właściwe dla tego obiektu, obszaru lub jego części, wybrane spośród zakazów wymienionych w art. 45 ust.

1. 1. Zniesienia formy ochrony przyrody dokonuje rada gminy w drodze uchwały, przy czym projekty uchwał wymagają uzgodnienia z właściwym regionalnym dyrektorem ochrony środowiska.

Okolicznością bezsporną jest to, że skarżący Park w wyniku wprowadzonych zmian stał się jednostką samorządu województwa i realizuje tym samym zadania samorządu województwa. Nie oznacza to jednak, że w wyniku wprowadzonych zmian nastąpiła utrata kompetencji tej jednostki - [...] Zespołu Parków Krajobrazowych - do wykonywania dotychczasowych zadań. Potwierdzają to postanowienia Statutu [...] Zespołu Parków Krajobrazowych we W., stanowiącego załącznik do uchwały nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. W świetle § 5 Statutu Zespół Parków jest wojewódzką samorządową jednostką organizacyjną finansowaną przez Samorząd Województwa [...], wykonuje zadania samorządu województwa w zakresie praw i obowiązków określonych przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

Nie chodzi zatem o zmiany organizacyjne [...] Zespołu Parków Krajobrazowych we W., lecz o to jakie zadania, w myśl nowych regulacji prawnych ten podmiot realizuje. Nie może bowiem ujść uwadze, że przesłanka zbędności gruntu oddanego w trwały zarząd odnosi się do zadań, które tej jednostce organizacyjnej zostały przyznane i należą do jej kompetencji. A są to zadania z zakresu ochrony przyrody, które ustawowo są przypisane organom ochrony przyrody, a takim jest [...] Zespół Parków Krajobrazowych, obecnie realizujący te zadania w ramach samorządu województwa.

Przedmiotowa nieruchomość została oddana w trwały zarząd [...] Zespołu Parków Krajobrazowych z przeznaczeniem na realizację zadań statutowych. Jak wynika z zapisów przytoczonego powyżej Statutu tej jednostki nadal realizuje ona te same zadania, które wykonywała w dacie ustanowienia trwałego zarządu. Zmieniła się natomiast forma organizacyjna [...] Zespołu Parków Krajobrazowych, który z państwowej jednostki organizacyjnej stał się samorządową jednostką organizacyjną. Powstaje zatem pytanie, czy zmiana ta jest wystarczającą podstawą do wygaszenia trwałego zarządu. Z pewnością takiej podstawy wygaszenia trwałego zarządu nie przewiduje art. 36 ust. 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.

Natomiast art.34 tej ustawy dotyczy wyłącznie ustanowienia trwałego zarządu a nie jego wygaszenia. Ten stan rzeczy niewątpliwie prowadzi do sytuacji, że trwały zarząd będzie nadal wykonywała nie państwowa, ale już samorządowa jednostka organizacyjna.

Zwrócić należy jednak uwagę, że: po pierwsze - ustawodawca w art. 34 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa dopuścił możliwość ustanowienia trwałego zarządu na rzecz samorządowej jednostki organizacyjnej (realizującej zadania związane z melioracjami wodnymi); po drugie - ustawodawca nie wprowadził przepisów przejściowych regulujących kwestię trwałego zarządu na nieruchomościach wchodzących w skład zasobu istniejącego w chwili wejścia w życie ustawy z 2009 r.; po trzecie - zadania z zakresu ochrony przyrody ustawowo zostały przypisane organom ochrony przyrody, co wynika z ustawy o ochronie przyrody. W tym kontekście trafnie w skardze kasacyjnej [...] Zespół Parków Krajobrazowych wskazuje na art. 107 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Stosownie do art.107 ust.1 wskazanej ustawy zadania z zakresu ochrony przyrody, walorów krajobrazowych, wartości historycznych i kulturowych oraz działalności edukacyjnej na terenie parku krajobrazowego wykonuje Służba Parku Krajobrazowego. Zgodnie zaś z art. 107 ust. 2 pkt 4 tej ustawy do zadań Służby Parku Krajobrazowego należy realizacja zadań związanych z ochroną innych form ochrony przyrody w granicach parku krajobrazowego.

Oczywistym jest, że zadania z zakresu ochrony przyrody wymienione w ustawie organy ochrony przyrody mogą realizować niezależnie od tytułu prawno rzeczowego do obszaru objętego szczególną ochroną walorów przyrodniczych, jednakże realizacja tych zadań w sytuacji, gdy podmioty te posiadają tytuł w postaci trwałego zarządu jest znacznie ułatwiona i może też być bardziej efektywna. Trzeba mieć także na uwadze, że w myśl art. 5 Konstytucji, Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju. Umieszczenie wymogu ochrony środowiska w podstawowym rozdziale Konstytucji stanowi o tym, że sprawy ochrony środowiska ustawodawca traktuje jako jedne z najważniejszych. Ochrona środowiska polegać zatem powinna na tworzeniu takich struktur organizacyjnych, które gwarantują skuteczną ochronę przyrody, a jej istotnym elementem są parki krajobrazowe, obejmujące obszary chronione ze względu na wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe.

W zaistniałej sytuacji, gdy jak wyżej wykazano, Park Krajobrazowy nadal wykonuje zadania z zakresu ochrony przyrody, to tym samym nieruchomości objęte ochroną nie stały się zbędne do wykonywania tych zadań wyłącznie dlatego, że zmieniła się forma organizacyjna Parku Krajobrazowego. Jak wynika z dokumentacji przedłożonej przez [...]Park Krajobrazowy na przedmiotowym obszarze realizuje on zadania z zakresu ochrony przyrody w sposób efektywny, za co był nagradzany wielorakimi wyróżnieniami. Park Krajobrazowy najlepiej zatem realizuje konstytucyjną zasadę ochrony przyrody i środowiska.

Naczelny Sąd Administracyjny, mając na względzie konstytucyjną zasadę ochrony środowiska stoi na stanowisku, że kontynuacja trwałego zarządu nieruchomościami przez obecnie samorządową a wcześniej państwową jednostkę organizacyjną Park Krajobrazowy jest prawnie dopuszczalna i wskazana z uwagi zapewnienie przez tę jednostkę właściwego wykonywania zadań na terenie objętym szczególną ochroną walorów przyrodniczych.

Należy zatem podzielić zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 36 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa a także zarzut naruszenia art. 107 ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody. Z uwagi na zasadność zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny, korzystając z dyspozycji art.188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję a także decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 203 pkt 1 p.p.s.a.