Uzasadnienie
Wyrokiem z 13 lutego 2014 r., II SA/Gd 814/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Gdańsku oddalił skargę A. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. utrzymaną w mocy decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] stycznia 2006 r., organ odmówił skarżącemu przyznania przedmiotowych uprawnień kombatanckich. Wyrokiem z 23 listopada 2006 r., II SA/Gd 106/06 WSA w Gdańsku uchylił powyższe rozstrzygnięcia.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z [...] czerwca 2008 r., utrzymaną w mocy decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] listopada 2008 r., ponownie odmówiono przyznania skarżącemu wnioskowanych uprawnień kombatanckich. Wyrokiem z 25 marca 2009 r., II SA/Gd 4/09 WSA w Gdańsku uchylił obie decyzje wydane w sprawie.
Decyzją z [...] marca 2010 r., utrzymaną w mocy decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] kwietnia 2010 r., po raz kolejny odmówiono przyznania skarżącemu przedmiotowych uprawnień. Wyrokiem z 6 października 2010 r., II SA/Gd 439/10 WSA w Gdańsku uchylił w/w decyzje wydane w sprawie.
Decyzją z [...] kwietnia 2011 r., utrzymaną w mocy decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] stycznia 2012 r., po raz czwarty odmówiono przyznania skarżącemu żądanych uprawnień. Wyrokiem z 27 kwietnia 2012 r., II SA/Gd 93/12 WSA w Gdańsku uchylił obie decyzje. Wyrokiem z 19 marca 2013 r., II OSK 1826/12 Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) oddalił skargę kasacyjną Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych od wyroku II SA/Gd 93/12. W swym wyroku NSA jednoznacznie stwierdził, że w obozie w D. istniał podział, w wyniku którego jedna z części obozu podlegała władzom bezpieczeństwa, druga zaś władzy przesiedleńczej. Podkreślił także, że inny był cel części obozu podległego władzom wysiedleńczym i inne panowały w nim warunki. NSA stwierdził także, że tej części obozu, w której przebywał skarżący nie można uznać za inne miejsce odosobnienia, w którym warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a więc miejsce odosobnienia w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2012 r., poz. 400, dalej: Uok).
Decyzją z [...] sierpnia 2013 r., na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i c) oraz art. 22 ust. 1 Uok, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ponownie odmówił przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. Organ wskazał, że 11 lipca 2013 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną, w trakcie której wnioskodawca w sposób analogiczny do swoich zeznań z 7 października 2008 r. opisał okoliczności związane z wysiedleniem rodziny B. W zakresie opisu wysiedlenia rodziny organ oparł się również na wiarygodnych relacjach siostry wnioskodawcy – M. K., także na ocenie biegłego wskazanego przez Instytut Pamięci Narodowej. Biegła stwierdziła, że obóz, w którym przebywał wnioskodawca był obozem przesiedleńczym działającym obok obozu policji bezpieczeństwa (z pobytem, w którym możliwe jest przyznanie uprawnień kombatanckich). Organ jednoznacznie stwierdził, że rodzina B. trafiła do obozu przesiedleńczego.
Relacja strony wykluczała w ocenie organu możliwość osadzenia rodziny w ramach akcji "Inteligencja" w obozie policji i bezpieczeństwa w D. W obozie tym osadzano bowiem tylko dorosłych. W ocenie organu zainteresowany został osadzony w obozie przesiedleńczym w D., który to obóz jako nie podlegający władzom policji i bezpieczeństwa nie spełnia przesłanek przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie art. 4 ust.1 pkt 1 lit. b), c) oraz art. 22 ust. 1 Uok. Ponadto organ ustalił, że schemat obozu w D. przedstawiony do akt sprawy przez wnioskodawcę pochodzi z publikacji J. G. z roku 1958. Fakt rozgraniczenia obydwu obozów w D. oraz inne nieścisłości tej publikacji zostały zaś wyjaśnione w toku rozprawy administracyjnej.
Zaskarżoną decyzją, wydaną w następstwie wniosku A. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2013 r. Organ wskazał m. in., że wykonał w pełni zalecenia NSA oraz WSA w Gdańsku dotyczące ustalenia, w którym z obozów przebywał wnioskodawca. W związku z tym odstąpiono od wykonania ustaleń w przedmiocie charakteru obozu w D. Organ uznał również, że w realiach niniejszej sprawy nie naruszono art. 24 § 1 pkt 1, pkt 4 i pkt 5, art. 79 § 1 i art. 106 § 1 i § 2 K.p.a.
Skargę do WSA w Gdańsku wniósł A. B. zarzucając organowi naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez brak uwzględnienia przez organ wydający decyzję wytycznych zawartych w wyrokach WSA w Gdańsku z 6 października 2010 r. i 27 kwietnia 2012 r. oraz naruszenie art. 84 § 2 w związku z art. 24 § 1 pkt 4 K.p.a. przy organizacji rozprawy administracyjnej. Zdaniem skarżącego wydając zaskarżoną decyzję organ oparł się wyłącznie na opinii biegłej, a pominął dane zawarte w publikacji J. G. Skarżący ma zaś wątpliwość czy ww. osoba została wyznaczona jako biegła przez Instytut Pamięci Narodowej czy też występowała jako osoba prywatna.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Oddalając skargę wymienionym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji uznał, że organ zrealizował wytyczne znajdujące się w wyroku NSA z 19 marca 2013 r., II OSK 1826/12 i przeprowadził rozprawę administracyjną, na której w charakterze biegłego przesłuchany został, wskazany przez Instytut pracownik. W toku prowadzonego postępowania organ ustalił, że sposób i okoliczności aresztowania jak i pobytu w obozie dowodzą, że rodzina B. przebywała w części obozu w D. podlegającej władzy przesiedleńczej. Organ oparł swoje ustalenia w całości na wyjaśnieniach biegłej, które odnoszą się do prac i publikacji poświęconych obozowi w D., wskazując na różnice stanowisk z uwzględnieniem aktualnej wiedzy naukowej na ten temat.
Nadto organ odniósł się do pozostałych zarzutów skarżącego, uzasadniając z jakich przyczyn nie daje im wiary. Sąd zaznaczył także, że organy w niniejszym postępowaniu nie miały obowiązku realizowania zaleceń zawartych w uzasadnieniach wyroków WSA w Gdańsku z 6 października 2010 r. i 27 kwietnia 2012 r. w całości. Natomiast zobowiązane były do wykonania wytycznych zawartych w wyroku NSA z 19 marca 2013 roku. Zdaniem sądu wojewódzkiego organ także prawidłowo uznał za wiarygodne wyjaśnienia wskazanego przez IPN biegłego historyka jako wyczerpujące i kompleksowo odnoszące się do materiałów źródłowych stanowiących podstawę wiedzy naukowej w omawianym temacie. Podkreślił też, że powołana w sprawie biegła jest pracownikiem Instytutu Pamięci Narodowej, a nie Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Skorzystanie ze specjalistycznej wiedzy pracownika naukowego IPN było usprawiedliwione również wytycznymi NSA. Nadto, jak wynika z akt sprawy to nie organ, a Instytut Pamięci Narodowej wskazał konkretną osobę, która dysponuje specjalistyczną wiedzą w zakresie przedmiotu postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. B. domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym. W skardze kasacyjnej zarzucono zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania tj.: art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutu naruszenia tych przepisów przez organ prowadzący postępowanie, naruszenie art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie skargi mimo niewykonania przez organ wskazań sądu orzekającego poprzednio w sprawie, art. 8, art. 10 § 1, art. 79 § 1, art. 84 i art. 90 § 3 K.p.a. poprzez nie wyjaśnienie roli, w jakiej przedstawiciel IPN przystąpił do udziału w rozprawie administracyjnej i nie rozważenie prawidłowości trybu, w jakim dopuszczono i przeprowadzono dowód z opinii biegłego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, co następuje:
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, opubl. ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).
Ponadto stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jest ona oparta wyłącznie na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., a strona, która wniosła skargę kasacyjną, zrzekła się rozprawy, zaś pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.
W niniejszej sprawie skarga kasacyjna zwierała wniosek o jej rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym oraz oparta została wyłącznie o naruszenie przepisów postępowania. Zaś organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Zatem możliwym było rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi kasacyjnej wskazać przede wszystkim należy, że nieskutecznym było zarówno zarzucenie sądowi I instancji naruszenia art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz naruszenia art. 8, art. 10 § 1, art. 79 § 1, art. 84 § i art. 90 § 3 K.p.a. WSA w Gdańsku nie stosował bowiem tych przepisów bezpośrednio, nie mógł więc ich naruszyć. W skardze kasacyjnej ani w petitum, ani w jej uzasadnieniu nie zostało wskazane jakie przepisy zostały naruszone bezpośrednio przez sąd I instancji. Jak wynika zaś z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest zarzutami określonymi w skardze kasacyjnej i nie może samodzielnie decydować o naruszenie, których przepisów chodziło stronie.
Za nieskuteczny należy także uznać zarzut naruszenia przez sąd I instancji art. 153 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do wskazań sądu orzekającego poprzednio w tej samej sprawie. Ponownie podkreślić należy, że w petitum skargi kasacyjnej nie wskazano na czym dokładnie naruszenie to polegało, ani do którego z wcześniej wydanych w sprawie wyroków zarzut ten się odnosi. W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej stwierdza zaś wyłącznie, że w wyroku NSA z 19 marca 2013 r., II OSK 1826/12 Sąd ten zasugerował organom przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w toku prowadzonego postępowania, które to wskazanie zostało zresztą przez organ I instancji zrealizowane, oraz o niewykonaniu zaleceń WSA. Stosownie zaś do art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zwierać nie tylko podstawy kasacyjnie, ale także ich uzasadnienie. Naczelny Sąd Administracyjny nie może domyślać się intencji czy zamysłu Kasatora, skoro jest związany zarzutami skargi kasacyjnej, tym bardziej że zarzuty te nie zostały sformułowane w sposób precyzyjny i jednoznaczny.
Biorąc powyższe pod uwagę uznać należało, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, przeto podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.