Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 maja 2005r., sygn. akt II SA/Po 1450/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę R. C. na decyzję Wojewody Lubuskiego z dnia [...] maja 2003r., Nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji podał, że decyzją z dnia 18 kwietnia 2003r. Starosta S. udzielił S. W. pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód rzeki P. oraz korzystanie z wód do celów energetycznych w km 38+416 w miejscowości O. gm. S. na działce nr 90/6.
W decyzji określono urządzenia wchodzące w skład węzła hydrotechnicznego, ustalono max rzędną na 73,60 m n.p.m. i nałożono na inwestora zobowiązania w zakresie remontu i konserwacji urządzeń i prawidłowej eksploatacji istniejących budowli wodnych.
Wojewoda Lubuski decyzją z dnia [...] maja 2003r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że Lubuskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Zielonej Górze - Inspektorat w S. jednoznacznie stwierdził, że ustalona w decyzji organu I instancji rzędna piętrzenia wód nie będzie miała negatywnego wpływu na przyległe grunty, a do podtopienia swoich łąk doprowadził R. C. budując nielegalnie staw rybny. Powodem podtopień jest również brak konserwacji urządzeń melioracji szczegółowej przez okres ostatnich 10 lat.
Na powyższą decyzję R. C. złożył skargę do sądu administracyjnego, jednakże w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu okazała się ona nieuzasadniona.
Sąd I instancji uznał, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały do niego prawidłowe przepisy prawa, a więc skarga nie mogła doprowadzić do uchylenia zaskarżonych decyzji. W szczególności nietrafny okazał się zarzut skarżącego, że decyzja organu odwoławczego nie wskazywała podstawy prawnej, gdyż organ ten prawidłowo powołał przepis art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Sąd podniósł, że strony postępowania prezentowały swoje stanowiska w trakcie rozpraw administracyjnych w dniu 17 stycznia 2003r. i 11 marca 2003r. Ponadto dokonano oględzin w obecności stron w dniu 24 marca 2003r., podczas których przedstawiciel Lubuskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Zielonej Górze zaprezentował swoje stanowisko w sprawie, które zostało jedynie powtórzone w piśmie 17 kwietnia 2003r. Dokonane natomiast w dniu 9 kwietnia 2003r. (bez obecności inwestora i skarżącego) oględziny nie wniosły żadnych zmian do wcześniejszych ustaleń dokonanych w trakcie postępowania administracyjnego.
W powyższej sytuacji w ocenie Sądu I instancji jakkolwiek doszło do naruszenia art. 10 k.p.a., to jednak skarżący nie wykazał, aby istniał związek przyczynowy między tym naruszeniem a wynikiem sprawy.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył R. C. wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarga kasacyjna została oparta na zarzucie naruszenia przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędne przyjęcie w zaskarżonym wyroku, iż naruszenie przez organ art. 10 § 1 i 2 oraz art. 79 § 1 i 2 i art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej podniesiono, że wiele dokumentów, z których część stała się podstawą wydania decyzji, w tym notatka służbowa z oględzin z dnia 9 kwietnia 2003r., komentarz S. W. do uwag R. C. z dnia 14 kwietnia 2003r., opinia R. H. dotycząca wpływu piętrzenia wody na przyległe grunty oraz opinia Lubuskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych z dnia 17 kwietnia 2003r. zostały dołączone do akt sprawy pod dniu 8 kwietnia 2003r., do którego R. C. miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy. W związku z powyższym skarżący podnosi, iż występuje związek pomiędzy wskazanym naruszeniem prawa a wynikiem sprawy, co uzasadnia zarzuty skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Istota niniejszej sprawy sprowadza się do dokonanej przez Sąd I instancji oceny stwierdzonego przez ten Sąd naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym - art. 10 § 1 i 2 oraz art. 79 § 1 i 2 i art. 81 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organy dopuściły się naruszenia powyższych przepisów, polegającego na tym, że organ II instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na dowodach, z którymi strona nie miała możliwości zapoznania się. W ocenie Sądu I instancji powyższe uchybienie organu nie mogło mieć jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie sposób zaaprobować.
Przede wszystkim należy przypomnieć, że stosownie do brzmienia art. 10 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przepis powyższy wyraża ogólną zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Zasada ta rozciąga się na całe postępowanie administracyjne, a w szczególności eksponuje obowiązek organu polegający na zagwarantowaniu stronie przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do całości zebranego w sprawie materiału dowodowego. Art. 10 § 1 K.p.a. stanowi zatem podstawę do ustalenia dwóch praw procesowych strony: prawa do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym oraz prawa do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań (por. B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 82).
W niniejszej sprawie oba powyższe prawa procesowe strony zostały przez organ naruszone. Niesporne jest, iż oględziny, których wynik miał znaczenie w sprawie, zostały przeprowadzone z naruszeniem art. 10 § 1 Kpa oraz art. 79 Kpa. Skoro bowiem przepis wymaga zapewnienia stronie udziału w każdym stadium postępowania, to niewątpliwie obowiązek ten dotyczy zapewnienia stronie możliwości uczestniczenia w postępowaniu dowodowym (art. 79 § 1 Kpa). Wzmacnia tę zasadę regulacja, zgodnie z którą o terminie wizji lokalnej każda ze stron musi być powiadomiona co najmniej na siedem dni przed terminem w celu umożliwienia jej wzięcia udziału w tej czynności oraz przygotowania się do niej. W toku przeprowadzania oględzin strona ma prawo zadawać pytania świadkom, biegłym i innym stronom oraz składać wyjaśnienia (art. 79 § 2 Kpa).
Podkreślić należy, iż skarżący w ogóle nie został powiadomiony o terminie oględzin, które odbyły się w dniu 9 kwietnia 2003r., co wynika w sposób oczywisty ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przyznając, iż w sprawie do wyżej opisanego uchybienia doszło, w sposób arbitralny założył, że "skarżący nie wykazał, aby istniał związek przyczynowy między tym naruszeniem a wynikiem sprawy". Przypomnieć w tym miejscu należy, że ustawowa przesłanka uwzględnienia skargi przewiduje uchylenie zaskarżonego aktu już w sytuacji, gdy zaistnieje w sprawie "naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy" (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wynika stąd, iż Sąd I instancji przeszedł do porządku dziennego nad okolicznością naruszenia przez organ podstawowych zasad postępowania administracyjnego, gołosłownie stwierdzając, że uchybienia te nie miały wpływu na wynik rozstrzygnięcia. W świetle powyższego za zasadny należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Należy także podnieść, iż skarżący otrzymał "zawiadomienie" Starosty S. z dnia 24 marca 2003r. o tym, że przysługuje mu możliwość zapoznania się z aktami sprawy do dnia 8 kwietnia 2003r. Po tej dacie do akt administracyjnych dołączono pismo Lubuskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych - Inspektorat w S. z dnia 15 kwietnia 2003r. oraz "Komentarz" S. W. do uwag skarżącego. Na opinię Lubuskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych powołał się organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji. W tej sytuacji stwierdzenie Sądu I instancji, iż dokumenty te nie wniosły nic istotnego do wcześniej zgromadzonego materiału dowodowego, należy uznać za całkowicie bezzasadne. Skoro bowiem część tej dokumentacji, nieznanej skarżącemu, została powołana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jako argument przemawiający za zasadnością rozstrzygnięcia (osnowy) tej decyzji, to niewątpliwie stała się materiałem dowodowym będącym podstawą tego rozstrzygnięcia.
Należy także wskazać, że art. 81 K.p.a. statuuje zasadę, w myśl której okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. W niniejszej sprawie takiej możliwości stronie nie zapewniono. Co więcej, należy stwierdzić, że zachowanie powyższego wymogu przez organ nie jest pozostawione uznaniu organu, lecz stanowi jego bezwzględny obowiązek, niezależnie od treści i wagi przeprowadzonego dowodu (wyrok NSA z dnia 12.02.1986r., sygn. akt II SA 2015/85, ONSA 1986 Nr 1, poz. 13).
Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, co prowadzi do uchylenia zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.